Հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներ

Հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներ

Առաջադրանքների այս համախումբը կարելի է օգտագործել դասի տարբեր փուլերում՝ ելնելով նպատակից: Օրինակ՝ դասի սկզբում՝ բանավոր հաշվի ժամանակ սովորողներին ակտիվացնելու և նրանց ակտիվ ուսումնական գործունեության մեջ ներգրավելու, դասի միջին մասում՝ սովորողների հետաքրքրությունը մեծացնելու և նոր նյութի յուրացումը ամրապնդելու նպատակով, ինչպես նաև դասի վերջում՝ սովորողներին թարմացնելու, ուշադրությունը կենտրոնացնելու նպատակով՝ առաջադնելով հանելուկ խնդիրներ:

Ցանկալի է, որ սովորողներին որպես տնային աշխատանք ևս տրվեն հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներ, ինչպես նաև դրանք ընդգրկվեն մաթեմատիկայի արտադասարանական աշխատանքներում և քննարկվեն խմբակի պարապմունքների ժամանակ:

Դիտարկենք հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներից մի քանիսը.

Հետաքրքրաշարժ խնդիրներ

1. Երեք եղբայրներից յուրաքանչյուրը ունի մեկ քույր: Քանի՞ երեխա են: (4 երեխա)

2. Երկու մարդ 2 օրում կերան 2 հաց: Նույն քանակությամբ օգտագործելու դեպքում քանի՞ օր կբավարարի 5 հացը 5 մարդուն:

3. Եղբայրներից մեկը դպրոցից տուն էր գնում դանդաղ, իսկ մյուսը շտապում էր դպրոց: Հանդիպման պահին, որ եղբայրը ավելի մոտ կլինի դպրոցին:

(Երկուսն էլ կգտնվեն հավասար հեռավորության վրա)

4. 10 մ երկարության գերանը պետք է սղոցել 1 մ երկարության կտորների: Քանի՞ անգամ պետք է սղոցել գերանը: (9 անգամ)

5. Արկղում կան կանաչ, կարմիր, կապույտ և դեղին գնդակներ: Ամենաքիչը քանի՞ գնդակ պետք է հանել այնտեղից, որ հանված գնդակներից առնվազն 2-ը լինեն միևնույն գույնի: (5 գնդակ)

6. Դերձակն ունի 16 մ գործվածք, որից նա օրեկան կտրում է 2-ական մետր: Քանի՞ օր հետո նա կկտրի վերջին կտորը: (7 օր)

7. Առաջին 100 զույգ թվերի գումարը որքանով է մեծ առաջին 100 զույգ կենտ թվերի գումարից: (100-ով)

8. Աղյուսը հավասարակշռվում է 1 կգ կշռաքարով և այդպիսի աղյուսի կեսով: Որքա՞ն է կշռում աղյուսը: (2 կգ)

Տրամաբանական խաղ - խնդիրներ

Խաղ-խնդիրները մաթեմատիկայի ուսուցման գործընթացում սովորողների շրջանում մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում: Նրանք սիրով մասնակցում են խաղ-խնդիրների շուրջ ծավալված քննարկումներին, որոնց գտնում են լուծման արդյունավետ եղանակներ: Դասարանի ամենապասիվ սովորողներն անգամ ակտիվանում են և ներգրավվում ուսումնական գործընթացում. դասը նրանց համար դառնում է հետաքրքիր:

Սովորողներին առաջադրված խաղ-խնդիրները պետք է լինեն ոչ շատ պարզ և ոչ էլ շատ բարդ: Դրանք պետք է համապատասխանեն սովորողների կարողություններին, կիրառվեն նպատակային, նպաստեն սովորողների գիտելիքների հարստացմանը և տրամաբանական մտածողության զարգացմանը:

Ներկայացնենք այդպիսի խնդիրների օրինակներ.

1. ա) Ունենք արտաքուստ միանման երեք մետաղադրամ: Նրանցից մեկը կեղծ է և մյուսներից թեթև: Ինչպե՞ս լծակավոր կշեռքի օգնությամբ մեկ անգամ կշռելով գտնել կեղծ մետաղադրամը:

Լուծում

Մետաղադրամներից մեկն առանձնացնենք, իսկ մյուս երկուսն առանձին-առանձին դնենք լծակավոր կշեռքի նժարներին: Եթե կշեռքի նժարները հավասարակշռվեցին, նշանակում է որոնելի մետաղադրամը առանձնացվածն է, իսկ եթե ոչ, ապա որոնելի մետաղադրամը կլինի նժարներին դրված մետաղադրամներից թեթևը:

Խնդրի յուրացումը ամրապնդելուց հետո՝ հաջորդ դասերին խնդիրը կարելի է աստիճանաբար բարդացնել:

բ) Ունենք 9 արտաքուստ միանման երեք մետաղադրամ: Նրանցից մեկը կեղծ է և մյուսներից թեթև: Ինչպե՞ս լծակավոր կշեռքի օգնությամբ, երկու անգամ կշռելով գտնել կեղծ մետաղադրամը:

Լուծում

Մետաղադրամը բաժանանք երեք եռյակի և համեմատենք որևէ երկու եռյակ: Եթե կշեռքի նժարները հավասարակշռվեցին, նշանակում է որոնելի մետաղադրամը պետք է փնտրել երրորդ եռյակում, իսկ եթե չհավասարակշռվեցին, ապա կփնտրենք թեթև կշռվող եռյակի մեջ:

Այսպիսով՝ կհամոզվեն, թե որ եռյակի մեջ է կեղծ մետաղադրամը: Իսկ երեք մետաղադրամներից կեղծը կարելի է գտնել վերը նշված եղանակով:

Կարելի է առաջարկել նմանատիպ խնդիրներ՝ փոխելով մետաղադրամների քանակը: Սովորողը կարող է նախորդ և այս խնդիրների միջև ընդհանրացումներ կատարել: Այդպիսի աշխատանքների կատարումը կնպաստեն սովորողի մտածողության զարգացմանը:

գ) 4, 5, 6, 7, 8 արտաքուստ միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է և մյուսներից թեթև: Ինչպե՞ս լծակավոր կշեռքի օգնությամբ երկու անգամ կշռելով գտնել կեղծ մետաղադրամը:

Լուծում

4 մետաղադրամի դեպքում դրանք կբաժանենք 2-ական և կվարվեն նախորդ ձևով:

5 մետաղադրամի դեպքում դրանք կբաժանենք 2, 2, 1 խմբերի: Կհամեմատենք 2-ական խմբերը, որից հետո կվարվենք նախորդ ձևով:

6 մետաղադրամի դեպքում դրանք կբաժանենք 2-ական խմբերի, այնուհետև կվարվենք նախորդ ձևով:

7 մետաղադրամի դեպքում դրանք կբաժանենք 3, 3, 1 խմբերի: Կհամեմատենք 3-ական խմբերը, շարունակությունը ակնհայտ է:

8 մետաղադրամի դեպքում դրանք կբաժանենք 3, 3, 2 խմբերի:

Այնուհետև կվարվենք ինչպես նախորդ դեպքում:

2. ա) Մայրիկը ձու էր եփել: Երբ իր երեխաներին տվեց եփածի կեսը և էլի կես ձու, այլևս եփած ձու չմնաց: Քանի՞ ձու էր եփել մայրիկը:

Լուծում

Եթե մայրիկը երեխային տվել է եփած ձվերի կեսը և կես ձու, որից հետո այլևս եփած ձու չի մնացել, նշանակում է մայրիկը եփել է 1 ձու:

Այս խնդիրը լուծելուց հետո կարելի է այն բարդացնել և առաջադրել առավել օժտված երեխաներին:

բ) Մայրիկը մի քանի ձու եփեց և բաժանեց իր երեխաներին: Մեծին տվեց եփած բոլոր ձվերի կեսը և կես ձու, կրտսերին մնացածի կեսը ու կես ձու, որից հետո այլևս եփած ձու չմնաց: Քանի՞ ձու էր եփել մայրիկը և երեխաներից յուրաքանչյուրը քանի՞ ձու ստացավ:

Լուծում

Լուծումը սկսում է վերջից: Եթե կրտսերին տվել է մնացած ձվերի կեսը ու կես ձու, որից հետո այլևս եփած ձու չի մնացել, նշանակում է նրան տվել է 1 ձու: 1 ձուն մեծին տված ձվերից կես ձվով պակաս է, այսինքն՝ բոլոր ձվերի կեսը կազմում է մեկ ու կես ձու: Հետևաբար, մայրիկը եփել է երեք ձու: Մեծին տվել է եփած ձվերի կեսը (մեկ ու կես) և կես ձու, որը կազմում է երկու ձու, իսկ կրտսերին մնացածի (մեկի) կեսը և կես ձու, որը կազմում է մեկ ձու:

3. Ունեք 8-լիտրանով աման, որը լցված է կաթով: 3լ և 5լ ամանների միջոցով ինչպես այդ կաթը բաժանել երկու հավասար մասերի:

Լուծում (ներկայացնենք աղյուսակով)

8լ 3 3 6 6 1 1 4

5լ 5 2 2 - 5 4 4

3լ - 3 - 2 2 3 -

բ) Ունենք 10-լիտրանոց աման, որը լցված է ջրով: 3լ և 7լ ամանների միջոցով ինչպես այդ ջուրը բաժանել երկու հավասար մասերի:

Լուծում (այն ներկայացնենք աղյուսակով)

Մաթեմաթիկական խաչբառեր

Հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներից են նաև խաչբառները: Սովորողները մեծ հետաքրքրությամբ են լուծում տարրական դասարանների մաթեմատիկայի ծրագրային նյութի շրջանակում կազմված բազմազան, հետաքրքիր խաչբառեր, որոնց լուծումը ոչ միայն օգնում է սովորողին կրկնել և ամրապնդել անցած ծրագրային նյութը, այլ նաև մարզել մտածողությունը, հանդես բերել կռահունակությունը, զարգացնել մաթեմատիկական խոսքը: Դրանք կարելի է առաջադրել սովորողներին կամ դասի սկզբում, կամ դասի միջին մասում՝ անցած թեման(երը) ամրապնդել նպատակով:

Բերենք մաթեմատիկական խաչբառերի օրինակներ.

3-րդ դասարան՝

երկարության չափման միավորների միջև եղած կապերը ամրապնդելու նպատակով:

Լուծի'ր խաչբառը.

Հորիզոնական 1. 1 մետրից 100 անգամ փոքր երկարության չափման միավոր

2. 1 դեցիմետրից 10 անգամ մեծ երկարության չափման միավորը

3. Գիտություն երկրաչափական պատկերների մասին

4. Երկրաչափական պատկեր

5. Զանգվածի չափման միավոր

Ուղղաձիգ 1. Թվաբանական գործողություն

2. 1մետրից 10 անգամ փոքր երկարության չափման միավորը

3. Խնդրի բաղադրիչ

4. Խնդրի բաղադրիչ

Լուծում

Հորիզոնական 1) սանտիմետր 2) մետր 3) երկրաչափություն 4) շրջան 5) գրամ

Ուղղաձիգ 1) հանում 2) դեցիմետր 3) պահանջ 4) պայման

4-րդ դասարան

Կարելի է սովորողներին առաջադրել նմանատիպ խաչբառեր, որոնց լուծումը կնպաստի սովորողների հաշվողական հմտությունների, մաթեմատիկական խոսքերի և ընդհանուր զարգացմանը:

Լուծի'ր խաչբառը.

Հորիզոնական

ա) 72 և 9 թվերի քանորդի և 103 թվերի գումարը:

բ) 9 և 1. թվերի արտադրյալի և 909 թվերի գումարը:

գ) 368-ը փոքրացրու 239-ով:

դ) 965 և 164 թվերի տարբերությունը:

Ուղղաձիգ

ա) Հայաստանի 1-ին Հանրապետության ստեղծման տարեթիվը:

բ) Հայաստանի 2-րդ Հանրապետության ստեղծման տարեթիվը:

գ) Հայաստանի 3-րդ Հանրապետության ստեղծման տարեթիվը:

Լուծում

Հորիզոնական ա) 111 բ) 999 գ) 129 դ) 801

Ուղղաձիգ ա) 1918 բ) 1920 գ) 1991

Օրինաչափություններ

Հետաքրքրաշարժ առաջադրանքներից են նաև օրինաչափությունները, որոնց կռահումը հստակ դատողություններ է պահանջում: Սովորողները օրինաչափության բանալին գտնելու համար պետք է համեմատեն օրինաչափության նախորդ և հաջորդ անդամները, վերլուծեն և ընդհանրացնեն: Լուծման բանալին գտնելը սովորողներին մեծ ուրախություն է պատճառում: Այն մտավոր գործունեությունը խթանող և ակտիվացնող լավագույն միջողներից է:

Բերենք օրինաչափության օրինակներ.

1. Կռահի'ր օրինաչափությունը և ավելացրու ևս երկու թիվ.

ա) 1, 4, 5, 9, 14, 23, 37, ...., ...., (60, 97)

բ) 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, ...., ....., (64, 81)

գ) 7, 5, 10, 8, 16, 14, 28, ...., ....., (26, 52)

(-2) (*2)

Դ) 3, 6, 12, 15, 30, 33, 66, ...., ...., (69, 138 )

(+3) (*2)

2. Գտի'ր օրինաչափությունը և լրացրու դատարկ վանդակները.

ա. բ.

Պատ՝. ³)32 (8*4=32) u) 41 (35+6=41)

1, Գտի'ր օրինաչափությունը և լրացրու աղյուսակը:

Պատ՝.

Կազմեց՝Արամուսի Վ.Առաքելյանի անվան միջն. դպրոցի

դասվար Գայանե Հարությունյան