СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ

Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно

Скидки до 50 % на комплекты
только до

Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой

Организационный момент

Проверка знаний

Объяснение материала

Закрепление изученного

Итоги урока

----Հոդակապ----

Нажмите, чтобы узнать подробности

Հոդակապը բառակազմական մասնիկ է, բայց ի տարբերություն արմատների և ածանցների՝ իմաստակիր չէ և ունի գործառական նշանակություն։ Հոդակապով ինչպես արմատն է արմատին կապվում, այնպես էլ ածանցը, թեև այն հաճախ ներկայացվում է որպես ածանցի մաս․ -(ա)վոր, -(ա)կան, -(ա)գին, համ(ա)- և այլն։

Պետք է նկատել, սակայն, որ թեպետ հոդակապն իմաստակիր մասնիկ չէ, սակայն երբեմն նրա առկայությունը կամ բացակայությունը փոխում է բառի իմաստը․ բանվոր - բանավոր, զինվոր - զինավոր, հրձիգ - հրաձիգ և այլն։

Հայերենում գործածվում է առավելապես -ա- հոդակապը (որը գուցե առաջացել է հնագույն Ա արտաքին հոլովումից), սակայն հանդիպում է նաև -ե- հոդակապը, որը տարբեր բառերում տարբեր կերպ է առաջացել՝ հնչյունափոխության արդյունքում, համաբանության արդյունքում կամ գրաբարյան ձևից։

Ամենատարածվածը ի+ա>ե հնչյունափոխությունն է․

այգի+ա+բաց - այգեբաց,

տարի+ա+կան - տարեկան,

բարի+ա+տես - բարետես և այլն։

Այսպիսի բառերի համաբանությամբ են առաջացել հետևյալ բառերը․ այցետոմս, այցեքարտ, բաժնեկից, բաժնետեր, հաշվեկշիռ, հաշվետար և այլն։ Կարելի է պարզապես հիշել ԱՅՑ, ԲԱԺԻՆ և ՀԱՇԻՎ միավորները։

Մյուս խմբում այն բառերն են, որոնցում -ե-ն առաջել է -յա վերջածանցի հնչյունափոխությամբ կամ նրան համարժեք -ե վերջածանցն է․ ծաղկեփունջ, բրոնզեփայլ (կա նաև բրոնզափայլ-ը) և այլն։

Եվ մի առանձին խումբ են կազմում գրաբարյան բացառական հոլովի -է վերջավորությունն ունեցող կրկնավորները․ գյուղեգյուղ, տնետուն, դռնեդուռ և այլն։

Просмотр содержимого документа
«----Հոդակապ----»

Հոդակապը բառակազմական մասնիկ է, բայց ի տարբերություն արմատների և ածանցների՝ իմաստակիր չէ և ունի գործառական նշանակություն։ Հոդակապով ինչպես արմատն է արմատին կապվում, այնպես էլ ածանցը, թեև այն հաճախ ներկայացվում է որպես ածանցի մաս․ -(ա)վոր, -(ա)կան, -(ա)գին, համ(ա)- և այլն։

Պետք է նկատել, սակայն, որ թեպետ հոդակապն իմաստակիր մասնիկ չէ, սակայն երբեմն նրա առկայությունը կամ բացակայությունը փոխում է բառի իմաստը․ բանվոր - բանավոր, զինվոր - զինավոր, հրձիգ - հրաձիգ և այլն։

Հայերենում գործածվում է առավելապես -ա- հոդակապը (որը գուցե առաջացել է հնագույն Ա արտաքին հոլովումից), սակայն հանդիպում է նաև -ե- հոդակապը, որը տարբեր բառերում տարբեր կերպ է առաջացել՝ հնչյունափոխության արդյունքում, համաբանության արդյունքում կամ գրաբարյան ձևից։

Ամենատարածվածը ի+աե հնչյունափոխությունն է․

այգի+ա+բաց - այգեբաց,

տարի+ա+կան - տարեկան,

բարի+ա+տես - բարետես և այլն։

Այսպիսի բառերի համաբանությամբ են առաջացել հետևյալ բառերը․ այցետոմս, այցեքարտ, բաժնեկից, բաժնետեր, հաշվեկշիռ, հաշվետար և այլն։ Կարելի է պարզապես հիշել ԱՅՑ, ԲԱԺԻՆ և ՀԱՇԻՎ միավորները։

Մյուս խմբում այն բառերն են, որոնցում -ե-ն առաջել է -յա վերջածանցի հնչյունափոխությամբ կամ նրան համարժեք -ե վերջածանցն է․ ծաղկեփունջ, բրոնզեփայլ (կա նաև բրոնզափայլ-ը) և այլն։

Եվ մի առանձին խումբ են կազմում գրաբարյան բացառական հոլովի -է վերջավորությունն ունեցող կրկնավորները․ գյուղեգյուղ, տնետուն, դռնեդուռ և այլն։