Ийэ кунугэр аналлаах кылаас чааьа

Чакыр орто оскуолата

Бырааһынньыктар сценарийдара.

Чакыр орто оскуолатын алын сүһүөх кылаас учуутала Николаева Василиса Васильевна.

2007

Сааскылаана – Куо

Сандал саастыын арыаллаһан,

Сиккиэр тыаллыын сипсиһэн,

Үрүң туллук көлөлөнөн

Тиийэн кэллэ кэрэ күн.

Ийэ, эбээ, эдьиий күнэ-

Кыргыттарбыт күннэрэ.

- Үтүө күнүнэн, күндү ийэлэрбит, эдьиийдэрбит, кэрэчээн кыргыттарбыт! Бүгүн биһиги оскуолабытыгар олус үөрүүлээх, долгутуулаах түгэн үүннэ. Биһиги кырачаан кыргыттарбыт «Сааскылаана – Куо» күрэђэр кытта кэллилэр. Кинилэри көхтөөх ытыс тыаһынан уруйдуу көрсүөђүн.

(Музыка)…

Сибэкки курдук оңостон,

Сиэдэрэйдик симэнэн

Дьикти-кэрэ көстүүлээх

Ураты сэлээппэлэнэн,

Ырыа-тойук аргыстанан,

Үтүө санаа ыраланан,

Ылбађайдык туттан-хаптан,

Мичилиһэн киирдилэр.

Кыталык курдук кынталдьыйбыт,

Куба курдук куођаспыт

Нарын-намчы кыргыттарбыт,

Биһиги кэрэ Куоларбыт.

- Бүгүңңү үөрүүлээх

Үтүө күммүтүгэр

Истиңниир мичээрдээх

Эйэђэс бэйэлээх

Үчүгэй ыралаах

Күн күбэй ийэлэрбитин,

Үтүө киһи буоларга сүбэлиир-амалыыр эбээлэрбитин

Оскуолабыт кэрэ аңардарын – кэрэчээн кыргыттарбытын сааскы маңнайгы бырааһынньыгынан, Кэрэ аңардар күннэринэн итиитик-истиңник эђэрдэлиибит уонна бүгүңңү «Сааскылаана – Куо» күрэхпитин са5алыыбыт.

Дьүүллүүр сүбэ.

1.

2.

3.

I түһүмэх : (2 сыанабыл турар).

1) Бэйэни (аатын суолтатын) билиһиннэрии.

2) Сэлээппэни көрүү.

-Кыргыттарбыт ааттара барыларын киэнэ олус нарыннык, чађылхайдык иһиллэр, элбэђи этэр эбит.

Ырыа: 2 кылаас уолаттарын толоруутугар «Сир ийэм».

II. «Уран тарбахтар»

- Кыргыттарбыт тылларын-өстөрүн иһиттибит, аны «Уран тарбахтар» түһүмэђи сађалыыбыт.

Бу конкурска бэлэмнэнэллэригэр кыргыттарбытыгар дьиэђэ сорудах биэрбиппит - бэйэ оңоһугун көрдөрүү, ону төһө толорбуттарын билигин билиэхпит.

III. Талааны көрүү.

IV. Эриэккэс быһыылаах салфетканы оңоруу.

- Кыргыттарбыт улаатаннар дьиэ хаһаайката буолуохтара. Кинилэр эмиэ ыалдьыт-хоноһо көрсүөхтэрэ, остуол тардыахтара. Хайалара саамай сымса, тупсађай туттунуулаах эбитий?

Хоһоон: Ийэлэргэ аналлаах.

Кэрэ аңардар күннэринэн

Эђэрдэбитин этэбит.

Күн сиригэр баар бары

Күн күбэй ийэлэрбитигэр.

Ийэ – сир үрдүгэр күндү тыл,

Ийэ – күңңэ тэңнээх күндү тыл,

Ийэ – сүрэђи минньитэр күндү тыл,

Амарах, истиң, иһирэх тыл.

Ийэ… Суос со5отох бу биир тылга

Аан дойду бары кэрэтэ,

Олох салђанар утађа,

Түмүллэн сылдьар быһыыта.

Олус да бађарар буоллађым

Үлэһит үтүөтэ буоламмын,

Ийэм миигинэн киэн туттар

Эйэђэс мичээрин көрүөхпүн.

Ођо-ођо саастарбар

Оонньуур-көрүлүүр кэмнэрбэр

Олус кыһаллан ииппиккин

Ончу умнуом суођа мин.

Өрүүтүн үөрдэ-көтүтэ, ийэкээм,

Үөрэниэм, үлэлиэм, олоруом,

Күн сирин көрдөрбүт үтүөђүн,

Күндүтүк, истиңник саныађым.

V. «Восточнай үңкүү»

-Кыргыттарбыт сатабылларын көрдүбүт, аны төһө имигэстэрин көрүөхпүт.

Ырыа: «Тус хоту».

VI. «Сибэккилэр»

- Бу түһүмэххэ сибэкки курдук кэрэ кыргыттарбыт төһө элбэх сибэкки аатын билэллэрин көрүөхпүт. (1 мүн. иһинэн.)

Частушки.

VII. – Бүтэһик, сэттис түһүмэххэ кыргыттар төһө билэллэрин-көрөллөрүн, төһө кинигэ аађалларын быһаарыахпыт.

Ырыа: «Сахам кэрэ кыыһа».

- Күрэх түмүктэнэр түгэнэ тиийэн кэллэ. Тылы биэрэбит дьүүллүүр сүбэђэ.

- Сааскылаана Куо

- Мичийээнэ Куо

- Нарыйаана Куо

Биhиги оскуолабыт.

Кыылаас чааһыгар – хаһыат оңорон таһаарыы.

- Редактор – учуутал

- Художниктар - …

- Секретарь - …

1. Кылаас чааһын тематын быһааран – кроссворду таайабыт.

О

С

К

У

О

Л

А

• Бастакы быраат ыал-ыал аайы баар үһү: күннээђэр күндү, ыйдаађар ыраас. (о5о)

• Иккис быраат - Харачаан Уйбааскы, мас ырбаахы, муннунан таарыйар, бэлиэни хаалларар баар үһү. (харандаас).

• Үһүс быраат - тыла да суох буоллар, элбэђи кэпсиир үһү. (кинигэ).

• Төрдүс быраат – дођотторгор суруйаргар, уруоктаргын үөрэтэргэр эйиэхэ олус наадалаах, туһалаах тэрил буолар. (уруучука).

• Бэһис быраат - төрүөђүттэн түөрт атахтаах үһү. (остуол).

• Алтыс быраат - хара сиргэ маңан куобах буолан ойуолуур. (миэл).

• Бүтэһик быраат - уһун-уһун уңуохтаах, көбүс-көнө көхсүлээх үһү. (линейка). (Сурааһыны оңорорго көмөлөөх).

Кроссворду таайан, оскуолаларын туһунан кэпсэтиһии (беседа).

II. Редколлегия үлэтэ.

1. Оскуола туһунан хоһоон айыы.

2. Оскуолабыт олођуттан сонуннар (мероприятиелар).

3. Мин директор эбитим буоллар – ба5а санааны суруйуу.

4. Художниктар плакатка оскуолаларын, сынньалаң площадка - бађа санааларын уруһуйдууллар.

5. Биһиги ситиһиилэрбит – хаһыакка заметка суруйуу:

- үчүгэй үөрэнээччилэрбит;

- оскуолабыт киэн туттар спортсменнара;

- талааннаах ођолорбут.

1. Түмүк.

Ийэ күнэ.

Былаана:

1. Киирии тыл

2. Литературнай монтаж.

3. Төрөппүттэргэ «Биһиги интервьюбут». Боппуруостарга эппиэттээһин.

4. Ођолор саңаларынан викторина.

5. Оонньуулар.

Киирии тыл.

1) Ийэ күнэ! Олус да истиңник иһиллэр! Хас биирдиибит бу орто дойдуга саамай чугастан-чугас киһибитигэр – Ийэбитигэр сүрэхтэн кутуллар истиң-иһирэх тыллары этиэхпитин бађарабыт.

- Күндү ийэлэрбит!…

Бүгүн биһиги үөрүүлээх түмсүүгэ – Ийэлэр күннэрин бэлиэтээри муһуннубут.

Э5эрдэлиибит эһигини ийэлэр күннэринэн!!!

Бу күнү биһиги, Саха Республикатын олохтоохторо, чорботон туран, ийэлэргэ болђомто ууруллан, эһиги күннээ5и үгүс түбүккүтүн, о5олоргутугар кыһамньыгытын бэлиэтээн, Ийэ оруолун үрдүктүк чиэстээн, хас сылын ахсын бу күһүңңү кэмңэ күн анаан, бырааһынньык быһыытынан бэлиэтиир буолбуппут олус үөрүүлээх.

Күндү Ийэлэр!

Биһиги ыңырыыбытын ылынан, ыалдьыттыы, биһигини көрө-истэ, билсиһэ, бииргэ сынньана кэлбиккит иһин махтанабыт уонна эһиэхэ анаан литературнай монтажпытын сађалыыбыт.

2) Ырыа «Күн бытархайа».

Хоһооннор:

Күн сирин үрдүгэр

Күн курдук саныырбыт,

Күндүттэн күндүбүт

Күн күбэй ийэбит –

Биһиги маамабыт.

Күнүһүн үлэлээх,

Киэһэтин түбүктээх

Бэрийэр-харайар,

Биһиэхэ кыһанар

Биһиги маамабыт.

Бүгүн күндү маамам үөрдүн.

Тэтэрээппин көрдүн –

Сыанам миэнэ үксэ «биэстэр»,

Ађыйах ээ «түөртэр».

Оттон миэнэ күндү маамам

Бүгүн эмиэ үөрүөђэ:

Хоһун сууйан, аһын астаан,

Остуол тардан көрсүөђүм.

Оскуолађа, уруокка

Таңас тигэн бооччойдум.

Күндү ийэм ону туттан

Күөһүн өрүө бүгүңңүттэн.

Ийэм миэхэ балыс биэрдэ,

Улааттым ээ онон мин.

Күн аайы көмөлөһөр

Мин бэлэђим – иэһим.

Ођо бары күнүн аайы

Маамалары үөртүн

Сырдык күннүү, сылаас саастыы

Маама күлэ үөрдүн.

Ийэ мичээрэ

Истиң, кэрэ

Күн уотуттан

Күндү курдук,

Көй салгынтан

Күүстээх курдук.

Ийэ мичээрэ

Элбэххэ үөрэтэр:

Эйэђэс буоларга,

Эйэни буларга,

Сырдыгы эрэ

Сыдьаайа сылдьарга.

Ийэ мичээрэ

Искэр иңэрэр

Олоххо тапталы,

Бар дьоңңо махталы,

Эр-хорсун санааны,

Эрэллээх буолууну.

Күндүттэн күндүнү

Кэрэттэн кэрэни,

Күөх сирэм сир күнүн

Таптыађың ийэни!

Бары:

Үс саха төрүтэ – ийэлэр,

Үс саха тирэђэ – ийэлэр,

Үс саха алгыһа – ийэлэр

Үйэлэргэ дьоллоно турдуннар.

Дьолу – соргуну бађаран туран, ођолоргут эһиэхэ аныыллар «Сир ийэм» ырыаны.

3) Биһиги интервьюбут боппуруостара:

1. Иллэң кэмңэр тугу сөбүлээн дьарыктанађыный?

2. Ођоң аан маңнай ханнык тылы саңарбытай? Уонна кини түргэнник саңарарыгар хайдах көмөлөспүккүнүй?

3. Ођоң майгытыгар тугу сөбүлээбэккиний? Ону туоратарга тугу оңорођунуй?

4. Биһиги кылаас ођолорун хайдах сыаналыыгыный? Уонна тугу сүбэлиэң этэй?

5. Саамай сөбүлүүр телепередачаң ханныгый? Ођолорго ханнык передачалары көрөргө сүбэлиэң этэй?

6. Оскуолађа үөрэнэ сылдьыбыт кэмнэргиттэн саамай өйдөөн хаалбыт түгэниң?

7. Оскуолађа үөрэнэ сылдьан үөрэппит хоһоонноргуттан өйдүүгүн дуо? Биири эмит баһаалыста аађан иһитиннэр.

8. Оскуола5а үөрэнэ сылдьан үөрэппит ырыа5ын ыллаа эрэ.

9. Атын ийэлэргэ э5эрдэ ырыатын бэлэхтээ.

10. Ийэлэргэ ба5а санаа5ын этэргин көрдөһөбүт.

11. О5олорго ба5а санаа5ытын, сүбэлэргитин этиң.

12. Бэйэң о5оң туһунан саамай көрүдьүөс, олох умнуллубат түгэннэриттэн кылгастык кэпсээ.

4) Ийэлэри кытта көрдөөх оонньуулар.

1. Илииң иминэн о5оң илиитин таай (хара5ы баайан баран).

2. Куолаһынан таай (1 ийэ тахсар, 4-5 о5о «Ийэ» - диэн ыңыраллар, ону кэннинэн туран куолаһыттан о5отун таайыахтаах).

5) Таайбараң – о5олор саңаларынан.

1. Кыһыл дьүһүннээх, элбэх витаминнаах, доруобуйа5а туһалаах, төгүрүк быһыылаах, үчүгэй сыттаах, ыалларга баар, консервалыахха сөп…(помидор).

2. Эриэн дьүһүннээх, ыалга барытыгар баар, сорохтор сиргэ быра5аллар, сорохтор истиэнэ5э ыйыыллар, көрөргө үчүгэй, ыраахтан а5алаллар, сыаната ыарахан…(ковер).

3. Сайын баар буолааччы, эриэн истээх, күүгүнэс саңалаах, түргэнник көтөр, хонууга элбэх буолааччы, соро5ор о5олор киниттэн куттаналлар.(ыңырыа)..

4. Элбэх кэпсээннээх, соро5ор соһутар сонуннаах, соро5ор үөрдэр, соро5ор сылатар, интэриэһиргэтэр, улахан дьон, о5олор бары таптыыллар, соро5ор наһаа үлүһүйдэххинэ ийэң мө5өр…(телевизор).

- Күнү быһа аттыттан араарбат, кэпсээнэ-сэһэнэ элбэх. …(телевизор).

- Арааһы барытын быһаарар, ону-маны сүбэлиэн да, кими ба5арар көрсүһүннэриэн да сөп. …(телевизор).

5. Кылгас атахтаах, элбэх о5олоох, кылгас кутуруктаах, тимэх харахтаах, а5ыйах саңалаах, хатаннык часкыйар, бадарааңңа да сыттар, минньигэс эттээх…(сибиинньэ).

6. Кыра о5олорго үксүлэригэр баар, онтукалара маннык буолуон сөп: дьүһүнэ араас, уһун да, кылгас да, кытаанах, арыт сымна5ас; -онтукалара арааһы тардыалыыр, бэлиэтиир, дьүһүннүүр, арыт онноо5ор тостор, суолун хаалларбыт буолар…(харандаас).

7. Араас быһыылаах, кээмэйдээх буолуон сөп, интэриэһиргииргин бу баар курдук көрдөрөр, соро5ор аһыллыан да, сабыллыан да сөп, онноо5ор олох да ылыллыан сөп, арыт алдьаныан да сөп…(түннүк).

8. Дьоңңо барытыгар баар. Сорохторго халың, арыт чараас да буолар. Сотору-сотору уларыта5ын: то5о диэтэххэ, киртийиэн, алдьаныан, онноо5ор сыттаныан да сөп…(наскы).

9. О5олор бары ымсыыраллар. Билиңңи кэмңэ кини араас быһыылаах, дьикти сыттаах, арыт суулаах, арыт хоруопкалаах; Арыт ууллар, арыт «хампарыйар», арыт «ыаска» кубулуйар, дьону барытын астыннарар…(кэмпиэт).

10. А5аларга сорохторугар баар. Онтукаларын көрөллөр-харайаллар, арыт онноо5ор тэңнииллэр. Ол туохтара арыт олус эрэйдиир. Уһуннук бардахтарына-кэллэхтэринэ мууһуруон сөп, кырыарыан да сөп…(бытык).

11. Бу күнү нэдиэлэ устата кэтэһэ5ин. Онно тиийдэххинэ билэр дьоңңун үксүлэрин көрсө5үн. Ону-маны көрөн, ымсыырыаххын, ылыаххын, боруобалыаххын, онноо5ор амсайыаххын ба5ара5ын…(барахолка).

- Төттөрү-таары сылайыаххар диэри хаамыаххын сөп, бардың да, күнүң аңара бүтэр…(рынок).

Быраһаай, детсад.

I. Үтүө күнүнэн, күндү ыалдьыттар, төрөппүттэрбит, биһиги детсадпыт бары үлэһиттэрэ! О5о сааспыт вальсынан бырааһынньыкпытын са5алыырбытын көңүллээң. (Музыка – киирии).

II. Хоһоон.

1. Үңкүүгэ, ырыа5а

Көхтөөхтүк кыттарга,

Иллээхтик оонньуурга,

До5ордуу буоларга,

Хоһоону аа5арга,

Ахсааны билэргэ,

Барыны сатыырга

Элбэххи-ии, элбэххэ…

Детсадка, детсадка

Үөрэтэр эбиттэр.

2. Оонньуур-күлэр о5олордоох,

Олус кэрэ оонньуурдардаах

Детсад, детсад.

3. Сылаас маңан

Сырдык дьиэлээх,

Алама5ай иитээччилээх

Детсад, детсад.

4. Ырыа-тойук

Дьиэрэһийбит

Остуоруйа

Истэр сирбит

Детсад, детсад.

5. Күнүн ахсын

Үөрэ-көтө

Дьиэттэн тахсан

Барар сирбит

Детсад, детсад.

Бары: Биһиги детсадпыт!!

III. – Кыра эрдэхпититтэн иитиллэн, улаатан, тапталлаах детсадпытын кытары быраһаайдаһар күммүт тиийэн кэллэ.

- Истиң баһаалыста, биһиги частушкаларбытын.

Частушка

1. Биһи бары улааттыбыт,

Сэттэбитин туоллубут.

Эһиэхэ5э билигин

Частушкалаан ыллыахпыт.

2. Күнүн аайы уруокка

Ахсаан аа5ан, суруйан,

Азбуканы бүтэрэн

Аа5ар дьоннор буоллубут.

3. Үчүгэйдик үөрэнэр,

Үүнэр-сайдар ба5алаах,

Үөрүү-көтүү аргыстаах

Үөрэнээччи буоллубут.

4. Урут ийэм миэхэ5э

Кинигэни аа5ара,

Онтон билигин бэйэм

Ылан аа5ан барабын.

5. Үөрэх-билии чыпчаалын

Биһи билэн эрэбит.

Ийэлэрбит эмиэ тэңңэ

Үөрэнэллэр үөрүүнэн.

6. Шестилетка кылааһын

Бүтэрэммит биһиги,

Сайыңңы сынньалаңңа

Тар5аһабыт көхтөөхтүк.

7. Сайын устата сынньанан,

Күүспүт- уохпут эбиллиэ.

Күһүн эмиэ биһиги

Үөрэ-көтө көрсүөхпүт.

8. Бары:

Частушкабыт манан бүтэр

Үөрүң-көтүң, до5оттоор.

Онтон билигин тэңңэ

Ытыскытын таһының.

IV. Э5эрдэлэр:

1. Бүгүңңү үөрүүлээх

Үтүө күммүтүгэр.

Истиңниир мичээрдээх,

Эйэ5эс бэйэлээх,

Үчүгэй ыралаах,

Күн ийэ майгылаах

Күндү иитээччибитигэр,

Александра Ивановна5а,

Биһиги о5олорбут, кыра саастарыттан сырдыкка, кэрэ5э тардыһар туһугар иитэн таһаарбытың иһин истиң махталларын тиэрдэллэр.

Уонна улааттахтарына туох үлэһит буолуохтарын ба5аралларын кэпсээн иһитиннэриэхтэрэ (уруһуйдарын көрдөрөн туран):

1) Оонньуу-көр аргыстаах

О5о сааһым ааһыа5а,

Тугу оччо5о үлэлиэмий,

Туох үлэлээх дэтиэмий?

2) Хара баһаам үлэһиттэр

Хамнастарын күүтэллэр

Биир харчыга тиийэ мин

Ойуулаан, бэчээттээн таһаарыам.

3) Продавец да үчүгэй дии.

Ма5аһыыңңа тура5ын,

Мичилиңнии, мичээрдии,

Бэчиэнньэни ууна5ын.

4) Милиция ытыктанар

Бэрээдэги көрөр кини

Мин эмиэ бытыктанан,

Милиционер буолуом кэлин.

5) Лётчик да буолбут киһи

Кый ыраах көтүө этэ.

Туох да иңнигэһи

Тулуппакка туоруох этэ.

6) Ыалдьыбыт дьону эмтиэ5им,

Ырыссыап суруйан биэриэ5им.

Үтүөрпүт киһим илиибин тутуо,

Үөрэн-көтөн баһыыбалыа.

7) Суһал, сыыдам айаннаах

Суоппар да5аны буоллахха,

Соһуйуоххут дуо ама

Субу идэни таллахпына?

8) Таһа5ас бө5өнү таһыа5ым,

Дьону эмиэ тиэйиэ5им.

Хаар, ардах да буоллун,

Ханна ба5арар тиэрдиэ5им.

9) Дьон хайгыыр, астынар,

Дьоңңо отой сирдэрбэт

Мода айар модельер

Буолан тахсыам, до5оттоор.

10) Ба5арабын: «Бугуһуйан,

Тракторист дии!»- дэтиэхпин.

Сирэлийэн-бурулуйан,

Сир бө5өнү тиэриэхпин.

- Александра Ивановна хайдахтаах курдук үчүгэй ба5а санаалаах дьону иитэн таһаарбытын иһиттигит. Бу үлэлэрин о5олор иитээччилэригэр бэлэхтииллэр уонна Александра Ивановна кырачаан чыычаахтара улаатан оскуола диэки көтөөрү туран, тапталлаах иитээччилэригэр дьоллоох оло5у ба5аран туран, «Ымыылар» - диэн ырыаны бэлэхтииллэр.

2. –Кылаас иһэ ып-ыраас,

Кылаас иһэ сып-сырдык..

Дьэ, үчүгэй буолбат дуо,

Сууйар-сотор дьоннордоох?

Күндү ньээңкэлэрбит! ….. Күннэтэ биһиги о5олорбутугар бары усулуобуйаны тэрийэргэ ахсаабат кыһамньыгыт, амарах ийэлии сыһыаңңыт иһин о5олоргут махтанан туран, ба5араллар эһиэхэ5э туйгун доруобуйаны, дьолу-соргуну уонна ырыаларын аныыллар.

«Каникулы».

3. – Күнүн аайы бэрт эрдэттэн кырачааннарбытын тотороору, минньигэс, тотоойу аһы астаан түбүгүрэр повардарбытыгар …… бары кэрэни, үчүгэйи ба5аран туран аныыбыт.

«Күн ийэм».

4. – Үчүгэй ээ эмчиттээх,

Үтүө врач биэлсэрдээх.

Ыалдьартан куттаммаккын

Ытыы, ыксыы сыппаккын

Дьэ, ити курдук биһиги о5олорбут …… махтаналлар уонна кини күннэтэ түңэтэр витаминын сиэммит улахан уолаттар курдук буоллубут ээ – дэһэллэр. Дьоллоох оло5у ба5араллар.

Ырыа «Много у Ванюши».

5. – Детсадпыт биһиэнэ сырдык-ыраас.

Манна баар барыта

Кэрэ, чуор, үчүгэй

Умнуохпут суо5а детсадпытын,

Дьоллоох о5о сааспыт

Кэрэ-бэлиэ күннэрин.

- Аны билигин детсадпыт саамай ийэлээтэр ийэтигэр Зоя Петровна5а, о5олорбут тустарыгар ахсаабат кыһамньың, эйэ5эс сыһыаның, үтүө сүбэң, у5араабат тапталың иһин махтанан туран, туйгун доруобуйаны, дьолу-соргуну ба5арабыт уонна бэлэхтиибит «Сибэккилэр» - диэн ырыаны.

6. - Өссө бүгүн биһиги ……,……,……, үгүс түбүктээх үлэ5ит иһин махталбытын биллэрэбит. Ба5арабыт детсад үлэтэ эһигини салгыппатын, о5ону иитиигэ уһуннук үлэлээң!

(Бэлэхтэр. Хоһоон, ырыа.)

- Быраһаай, таптыыр детсадпыт.

Биһиги улахан дьон буоллубут

Бу долгутуулаах күммүтүгэр

Итии-истиң махталбытын

Эһиэхэ5э анаан этэбит.

V. – Күндү детсад бары үлэһиттэрэ! Билэргитин, сатыыргытын о5олорго анааңңыт, кыракый дьоннорбут кыахтарын өйөөңңүт, тулуургутун, дьо5ургутун туох баарын түмэңңит, иһирэх ийэлии иитэн таһаарбыккыт иһин эһиэхэ5э махталларын тиэрдэллэр биһиги о5олорбут төрөппүттэрэ.

1. О5олорго ба5а санаатын тиэрдиэ5э детсад сэбиэдиссэйэ Зоя Петровна.

1. Тылы биэрэбит күндү иитээччибитигэр.

1. Детсад тэлгэһэтигэр мас олордуута.

1. Мааны остуол тула сэһэргэһии, оонньуулар.

«Сонордьуттар» - уолаттарга күрэх.

I. Уол о5о кыра сааһыттан эр киһи – ол аата аал уоту оттооччу, алаһа дьиэни тэринээччи, ас-таңас булааччы, ыал халың хаххата, суон дурдата буоларга бэлэмнэниэхтээх.

Оттон сахалар былыр-былыргыттан тыаттан аһаан-таңнан олоробут. Аар тай5а баайыттан ас-таңас буларга уол о5о:

– тулуурдаах;

– кыахтаах;

– сымса;

– булугас өйдөөх;

– хорсун буолуохтаах.

Оттон бүгүн биһиги уолаттарбыт «Сонордьуттар» диэн күрэххэ күөн көрсүөхтэрэ.

II.

1. Бэйэни билиһиннэрии.

2. Дьиэтээ5и сорудах.

Айыл5а ортотугар, от-мас, хамсыыр-харамай эйгэтигэр булкуһа улааппыт киһи уһун үйэлэнэр. Айыл5а алыбын этигэр-хааныгар иңэриммит киһи олус ыраас санаалаах буолар. Биһиги уолаттарбыт дьиңнээх айыл5а до5отторо буола улаатыахтаахтар.

1. Талааны көрүү.

2. Таабырын таайыыта.

5. - Булчут до5оро, көмөлөһөөччүтэ тугуй? Пластилинтан оңоробут.

1. Сонордьуттар (кыыллар, көтөрдөр суолларын таайабыт)

2. Ат сыар5атын тэриллэрин төһө билэ5итий?

III. Сымсаларын, түргэннэрин быһаарыы.

1. сымса (түргэн)

2. кыра5ы харах

3. саамай күүстээх

1. Мода көрдөрүү.

1. Түмүк. Э5эрдэлэр (подарок туттарыы)

Бүгүн биһиги уолаттарбыт олус бэркэ күөн көрүстүлэр. Бэйэлэрин

– тулуурдарын;

– кыахтарын;

– булугас өйдөрүн;

– сымсаларын көрдөрдүлэр.

Аңардас төрөппүттэр иннилэригэр да тахсыы → бу кыра дьоңңо бэйэтэ хорсун быһыы, кыайыы буолар.

Онон, уолаттарбытыгар — өссө төгүл махтаныахайың!!!

Былыр-былыргыттан саха саарына «һай»– диир ынахтаах, «һат»– диир аттаах. Эр киһи эриэккэһэ ыңыырга эрэллээхтик олорор буолла5ына, оло5о да оннук дьоһуннаах, дьиэлиин-уоттуун, үлэлиин-хамнастыын, дьоннуун-сэргэлиин дэлэгэй, нүөл, этэңңэ эбит диэн өйдөбүл баар.

Онон алгыа5ы ба5арабын: уол о5о эрэ буолларгыт охтон-эстэн биэримэң, аккытыттан сууллумаң! Бүгүңңү күн курдук ырыаны ыңыырга мэңэстэн кө5үл оло5у кө5үлээн, саргы-дьаалыны түстээн, үйэлээх үлэни батыһан, дьикти дьарыктаах саханы ааттатар дьон буола улаатың!