Интерактивдуу доска

Кыргыз республикасынын билим берүү министирлиги

Ош мамлекеттик университети

МИТ факультети

Тема: “Интерактивдүү доска”

Авазова Э.Т.

Ош 2019

“Интерактивдүү” деген сөз англис тилинен келип чыгып: “интер”- өз ара, “ас” – аракеттешүү дегенди билдирет. Демек, интерактивдүү – “өз ара аракеттешүү” деген маанини түшүндүрөт.

Дүйнө жүзү боюнча биринчи Интерактивдүү доска (Interactive writeboard) SMART Technologies Inc компаниясы тарабынан 1991-жылы ишке киргизилген. Бул жаңы технологиянын педагогикалык мүмкүнчүлүктөрүн эң биринчилерден болуп баалагандар мугалимдер болгон. Интерактивдүү доскалар маалыматты берүү жана кабыл алуудагы ыңгайлуу инструмент болуп саналат.

Интерактивдүү доска – чоң сенсордук экранды айтабыз. Ал компьютер жана проектор менен кошо иштейт. Проектордун жардамы менен компьютердин жумушчу столундагы сүрөттөлүштөр интерактивдүү досканын бетине чагылдырат. Бул учурда досканын кадимки экран катары иштейт. Досканын бетине чагылдырган сүрөттөлүш менен иштөө, ага өзгөртүүлөрдү жана ар түрдүү белгилөөлөрдү киргизүү мүмкүн. Бардык өзгөртүүлөрдү компьютердин тиешелүү файлдарына жазууга сактоого мүмкүн. Бул интерактивдүү доскада иштеп жаткан файлдарды редактирлөөгө ( катарларын оңдоп-түзөөгө ) жана аны USB флешкаларына көчүрүп алууга болот. Бул учурда интерактивдүү доска маалыматтарды киргизүүчү түзүлүш катары иштеп чыгат.

Интерактивдүү досканы атайын стилустун же маркердин жардамы менен башкаруу мүмкүн. Ошондой эле бармактын учу менен башкарса да болот. Бул деген интерактивдүү досканы даярдоодо кандай технологиялардын колдонулушуна жараша болот. Ошого байланыштуу интерактивдүү доскалар мене иштөо принциптери боюнча негизинен эки түргө бөлүнүшөт: а) Жумшак;б) Катуу.

Жумшак интерактивдүү доскалар атайын электрондук стилусту колдонуу же жөн эле бармактын учу менен иштейт. Ал эми катуу интерактивдүү доскалар стилусту колдонуу менен гана иштетилет. Андан сырткары интерактивдүү доскалардын айрым моделдеринде элетрондук стилустан тышкары кадимки эле бор же маркер менен иштей турган кошумча бети чыгарыла баштады. Кошумча бети интерактивдүү доскага биротоло бекитилген болушу мүмкүн, же ачылып-жабылуучу капкак сыяктуу, же болбосо “рельс” системасына окшоп жылып жүрүүчү болушу мүмкүн.

Колдонуу технологиясына жараша интерактивдүү доскалар төмөнкүдөй болуп бөлүнүшөт:

*Сенсордук-резистивдик;

*Ультраүндүү;

*Инфракызыл;

*Электромагниттик;

*Микрочекиттүү;

*Лазердик;

*Оптикалык;

Андан сырткары бир эле учурда ар түрдүү технологияларды жайгаштыруу менен иштөөчү интерактивдүү доскалардын моделдери да болот.

Электромагниттик жана лазердик технологияларды колдонуу менен түзүлгөн интерактивдүү доскаларга атайын электрондук стилус (маркер) менен гана иштөө мүмкүн. Анын абалы досканын бетиндеги “датчик” менен аныкталат. Сенсордук-резистивдик (кээде аны аналого резистик деп да аташат.) технологияларын колдонуу менен жасалган интерактивдүү доскалар атайын маркер сыяктуу эле башка предмететтер менен да иштейт.

 Сенсордук- резистивдик технологиялар араларында датчиктер жайгашкан эки катмарлуу беттен турган интерактивдүү доскаларда колдонулат. Досканын бетинин үстүнкү катмарына маркерди же колдун бармак учун тийгизүү менен ддатчик тийүү ордун аныктайт жана маалыматтарды компьютерге берет.

 Ал эми инфракызыл жана ультраүндүү технологиялар колдонулган интерактивдүү доскалар атайын маркердин жардамы менен гана иштешет. Досканын бетине маркердин тийиши менен досканын рамкасында датчик аркылуу фиксирленген ультраүндүү жана инфракызыл сисгналдарды бөлүп чыгарат.

Микрочекиттүү технологиянын негизинде жасалган интерактивдүү доскларда негизги иш аспабы болуп стилус ( маркер) эсептелинет.

Интерактивдүү доскаларда колдонулуучу оптикалык технология доскада каалагандай предметти колдонууга мүмкүнчүлүк берет. Инфракызыл датчиктер досканын бетине жакындап калган предметти дароо көрүп, анын координаттарын аныктап, компьютерге жиберет.

Интерактивдүү доскалардын түрлөрү.

Интерактивдүү доскалар туташтырып жандыруу жөнөмдүүлүүгү боюнча 2 ге бөлүнүшөт:

1. Өткөргүчтүү ( же активдүү);

2. Өткөршүчсүз (же пассивдүү).

Өткөргүчтүү интерактивдүү доскалар бизге белгилүү болгондой электр тармагынан, компьютерге жана проекторго өткөргүч аркылуу туташтырылат. (1-сүрөт).

Ал эми өткөргүчсүз интерактивдүү доскалар болсо эч нерсеге туташтырууну талап кылбайт жана электр тогуна көз каранды болбойт.

Өзүнүн бетинде эч кандай датчикти кармабайт. Аны эч кандай тоскоолдуксуз бир каанадан экинчи каанага жылдырып жүрүүгө болот. Аны 2-сүрөттөн көрүүгө болот.

Электромагниттик жана резисттик технологиялар менен жасалган интерактивдүү доскалар өткөргүчтүү , б.а активдүү интерактивдүү доскаларга киришет. Ал эми калган жогоруда саналган технологиялар колдонулган интерактивдүү доскалар өткөргүчсүз же пассивдүү интерактивдүү доскалар болуп саналышат. Интерактивдүү досклар проектордун жайгашуу тибине жараша төмөнкүдөй болуп бөлүнүшөт:

А) Түз проекциялууБ) Тескери проекциялуу

Түз проекциялуу интерактивдүү доскаларда (2-сүрөт)

проектор досканын алдына жайгашат , ал эми тескери проекциялуу интерактивдүү доскаларда проектор досканын артына жайгашкан болот . Аны (3-сүрөттөн көрөбүз).

Көпчүлүк интерактивдүү доскалар түз проекциялуу болушат. Проектордун нуру окуучу жана мугалимдин тоскоол болбостугу үчүн проектор түздөн-түз досканын үстүнө же каананын шыбына коюлат.

Интерактивдүү досканын негизги функциялары.

Интерактивдүү досканын программасын ишке киргизер замат компьютердин экранында досканын негизги функциялары чагылдырылган негизги бети ( интерфейси) пайда болот .

Б

Блоктук вертикалдык инструменттер панели

Негизги горизонталдык инструменттер панели

Программанын бөркү

Ар кандай программалык каражаттын интерфейсине тиешелүү болгон стандарттык кнопкалар бар. ERINBoard программасынын интерфейсинде бардык командалар менен иштөөгө жөндөмдүү болгон стандарттык кнопкаларын 1-таблицадан көрүүгө болот.

Чычканрежими. Программалык каражаттын интерфейсин убактынчалык жаап турууну аткарат.

Жалпы терезеге өтүү

Биркадамарткакнопкасы.

Ал ар бираткарылганиш-аракеттибиркадамарткакайтараалат.

Бир кадам алдыга кнопкасы.

Ал ар бираткарылганиш-аракеттибир кадам алдыга өткөрөт

ERINBoard программасынын элементтерин Windows системасынын программаларында пайдаланууга мүмкүндүк берет.

ERINBoard программалык каражатынан чыгууну аткарат.

Интерактивдүү досканын инструменттер панелинин биринчи элементтер топтому.

Жумушчу бетти жана ал бетте турган ар кандай обьектилерди белгилөөнү, кармап жылдыруу.

Кадимки ручканын кыймылын пайдаланып жазууну аткарат.

Ал Жумушчу бетти жана ал бетте турган обьектилерди белгилөөнү , кармап жылдырууну аткарат.

Ал Учурдагы беттен бир бет арткы бетке өтүүнү аткарат.

Ал Учурдагы беттен бир бет кийинки бетке өтүүнү аткарат.

Май боёк сыяктуу жазууну аткарат.

Боё каражаттарын пайдалануу менен жазууну аткарат.

Учурдагы жумушчу бетке керектүү тексттеги жазууну аткарат. Жазуу учурунда экрандык клавиатура колдонулат.

Бо

Өчүргүчтүн аткарган кызматына карап төмөндөгүдөй 4 түрү каралган:

1. Баарын өчүрүү

2. Элементти өчүрүү

3. Пикселди өчүрүү

4. Бир бөлүктү өчүрүү

Ручканын керектүү түсүн тандоону уюштурат.

Ручканын жоондугуна жана стилине карап тандоо функцияларын аткарат.

Интерактивдүү досканын инструменттер панелинин экинчи элементтер топтому.

3-таблица. Инструменттер панелинин экинчи элементтер топтому.

Геометриялык инструменттер Сызгычь, циркуль, транспортер, сыяктуу атайын геометриялык инструменттерди пайдалануу аркылуу ар түрдүү фигураларды сызуу. Ар кандай математикалык мисалдарга пайдаланса болот.

Жебенин (стрелканын) стили. Керектүү учурда ар түрдүү типтеги жебелерди пайдаланууга мүмкүндүк берет

Тибет жазууларын жазуучу ручка .

Ар түрдүү графикалык тамгаларды жазуу үчүн атайын ручка катары колдонулат.

Текстура чийүүчү ручка.

Текстура чийүүнү аткарат.

Клавиатура менен иштөө. Учурдагы жумушчу бетке текст жазуу үчүн атайын экрандык клавиатураны пайдаланууга мүмкүндүк берет.

Жалпы түскө боё.

Керектүү обьекттин түсүн боёну аткарат.

Кол жазма жазууну аныктоо Ручка менен жазылган жазууну клавиатура менен жазган жазууга өзгөртүүнү аткарат.

Диаграмма менен иштөө.

Учурдагы жумушчу бетке диаграмма түзүүнү аткарат.

Графика менен иштөө.

( фигуралар м.н иштөө) Жумушчу бетке 2 өлчөмдүү жана 3 өлчөмдүү геометриялык фигураларды коюну аткарат. Аларды пайдаланып ар кандай блок-схемаларды жасаса болот.

Лупа.

Учурдагыбеттенкаалаганобъектти лупа аркылуутосупкоюнуаткарат.

Көшөгө.

Керектүү обьектти көшөгө менен тосуп коюу же көрсөтүү функциясын аткарат.

Слежа Керектүү обьектти түстүү көлөкө аркылуу тосуп коюуну аткарат.

Видео запись Учурдагыжумушчубеттиаткарылгаништердиудаалаштыгыменен видео катары тартыпсактапкалуунуаткарат.

Аудио видео форматтардагыфайлдардыжүктөө Учурдагыжумушчубетке же документке аудио, видео форматтарындагыфайлдардыжүктөөнүаткарат.

Сүрөткөтартуу.

Учурдагыжумушчубеттиаткарылгаништеримененсүрөт катары тартыпсактапкалуунуаткарат.

Прожектор.

Керектүүобъектти прожектор мененбөлүпкөрсөтүүфункциясынаткарат.

Интерактивдүү досканын инструменттер панелинин төртүнчү элементтер топтому.

5-таблица. Инструменттер панелинин элементтеринин төртүнчү топтому.

Фонготүсберүү

Учурдагыиштепжатканжумушчубеткетүстүү фон берүүнүаткарат.

Текстура

Бетти обои сыяктуубоё.

АУчурдагыбеттен *.png, *.bmp, *.jpgформатындагысүрөттөрдүфонгокоюнуаткарат.

Учурдагыбеттен *.png, *.bmp, *.jpgформатындагыкоюлгансүрөттөрдүөчүрүүнүаткарат.

Учурдагы обьектти же бетти масштабдуу түрдө чоңойтууну аткарат.

Учурдагы обьектти же бетти масштабдуу түрдө кичирейтүүнү аткарат.

Жаны бет кошуу

Учурдагыиштепжатканжумушчубеттикошуунуаткарат.

Бетти өчүрүү

Учурдагыиштепжатканжумушчубеттиөчүрүүнүаткарат.

Экспорттоо

IMAGE, PPT, HTML, PDF форматына экспорттону уюштурат.

ELN, PDF, PPTформатында жиберүү

Сактоо. Бардык колдонмо программалык каражаттарда бар сыяктуу эле түзүлгөн документти же файлды сактоону аткарат. ERINBoard программалык каражаттарында .eln кеңейтилишинде сактайт.

Ачуу. Баардык колдонмо программалык каражаттарда бар сыяктуу эле түзүлүп сакталган документти же файлды ачууну аткарат. ERINBoard программалык каражаттарында .eln кеңейтилишинде түзүлгөн файлды ачат.

Түзүү

Бардык колдонмо программалык каражаттарда бар сыяктуу эле жаны жумушчу документ же файл түзүүнү аткарат.

Кантип сактоо

Сакталуучу жерди тандап сактоону аткарат.