«Иронфæндыр» – нæ уарзон чиныг»

Ахуыргæнæджы куысты нысантæ

Проектон куысты фæрцы ахуыр кæнын скъоладзауты хъæугæ информацион æрмæгæй пайдакæнын, цы проектыл бакуыстой, уый арæхсын бахъахъхъæнынмæ.

Урочы тип

Зонындзинæдтæ фидар кæныны урок.

Урочы ахуырадон фæстиуджытæ

Предметон: Ныхасы рæзтыл бакусын. Сфæлдыстадон гæнæнтæ рæзын кæнын.

Метапредметон: Хетæгкаты Леуаны фырт Къостайы сфæлдыстадæн аргъ кæнын, анализ кæнын.

Удгоймагон: хи æмæ иннæты архæйдтытæн аргъ кæнын зонын, раст дзуапп дæттын мæ тырнын.Къостайы сфæлдыстад æмæ царды хабæрттæм цымыдисдзинад рæзын кæнын. Хи хъуыдытæ раргом кæнын, искæйы хъуыдытæ та – бамбарын.

Ахуыры методтæ æмæ формæтæ

Иртасæн метод, проектон метод, къæйттæй архайды метод.

Техникон фæрæзтæ

Компьютерон презентаци

Цæстуынгæ æрмæг

Урочы сæйраг этаптæ æмæ структурæ

Ахуыргæнæджы архайды мидис

Скъоладзауы архайдымидис

Универсалон ахуырадон архайд

Зонындзинæдтæ райсыныл архайды мотиваци

Зонындзинæдты актуализаци

– Уæ бон хорз, сывæллæттæ.

Абон нæм урокмæ æрбацыдысты зынаргъ уазджытæ æмæ сын салам раттут.

– Сбадут. Кæрæдзимæ бакæсут, бахудут æмæ нæ урок райдайæм. Нæ урок та уыдзæнис тынг цымыдисаг. Уый аразгæ у сымахæй.

– Зæгъут-ма, цавæр афæдзы афон у ныртæккæ?

– Раст, фæззæг. Фæззæг цавæру?(Хъæздыг, бæркадджын, сыгъзæрин).

– Фæззæджы сæйраг хуызта?(Бур. Сыгъзæрин)

– Ранымайут-ма фæззæджы мæйтæ.(Рухæны мæй, Кæфты мæй. Джеоргуыбайы мæй).

– Ныртæккæ кæцы мæй у?

– Махæн, ирон адæмæн уæлдай зынаргъ у кæфты мæй. Уымæн æмæ…(райгуырди ирон адæмы нæргæ мæсыг, цæугæ хох Хетæгкаты Леуаны фырт Къоста. Генийы райгуырдыл æххæст кæны 162 азы.

– Уæдæ цæуыл дзурдзыстæм абон? (Къостайы тыххæй).

Проектон куыстмæ байхъусын/презентаци.

1. – Нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм, цы зонæм Къостайы тыххæй.

Карточкæтыл куыст. Хæс: хъуыдыйæдтæ баххæст кæнын.

Къоста райгуырд(кæм?)…(кæд?)

18… азы, кæфты мæйы …бон.

Къостайы фыд (чи?) … уыд паддзахы æфсады афицер, куыста Дзæуджыхъæуы милицæйы хицауæй.

Суинаг поэты мад(чи?)…амардис йæ райгуырды фæстæ. Къостайы схаста се᾿рвадæлты ус(чи?)…

2. Беседæ Чеджемты Георы æмдзæвгæ «Къоста»:

– Цы базыдтам ацы æмдзæвгæйæ Къостайы тыххæй?(Уыдис сидзæр, уæлмæрдты куыдта, агуырдта йæ мады, барæвдыдта йæ Чендзе, стыр лæг сси Къоста).

–Æмдзæвгæ «Къоста» дзурын зæрдывæрдæй.

Презентацийы слайдтæ.

3. Чиныгимæ куыст.

Дзырдуатон куыст.

Лæгъстæ кæнын – упрашивать

Фæндыр – гармонь, скрипка

Æнæбары – неохотно, поневоле

Къахдзæфтæ ракæнын – шагнуть

Къулбадæг – избалованный

Рог кæнын – донимать

Æнхъæл уæвын – думать, предполагать

Къостайы сæйраг чиныг хуыйны «Ирон фæндыр», уый сси æппæт æфхæрд адæмæн уарзон чиныг. Нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм Джиоты Дауыты радзырдæй скъуыддзаг. Йæ архайджытæ Тути, Батыр æмæ автор та цы цæстæй кастысты «Ирон фæндыр»-мæ? Дарддæр кæсæм радзырд.

4. Текст «Ирон фæндыр» кæсын, тæлмац кæнын.

5. Чидæр æмдзæвгæ «Балцы зарæг»-ы схæццæ – мæццæ кодта дзырдтæ, æмæ сæ сымах хъуамæ сраст кæнат.

Цæйут, æфсымæртау,

Радтæм нæ тырыса

Абон кæрæдзимæ,

Иры лæппутæ!..

Скæнæм нæ тырыса

Нæуæндаг, фесæф!

Къухтæ мардзæ.

Рухсмæ æнæзивæг

Цомут æнгомæй!..

Растдзинад уарзынæй

Скæнæм нæ дзыллæйы...

Гъе, номæй, магуса!

6. Релаксаци. Иумæ сыстын, дзурын срастгонд æмдзæвгæ «Балцызарæг».

7. 3-аг, 5-æм фæлтæрæнтæ.

Ахуыргæнæгмæ хъусынц, сæ цæттæдзинад æвдисынц. Артикуляцион æмæ фонетикон гимнастикæ кæнынц.

Скъоладзаутæ къæйттæй æххæст кæнынц хæслæвæрд.

Дзырдтæ 29 фарсыл кæсын хъæрæй, сывæллæттæ фæлхат кæнынц, сæ дзырдуатты сæ фыссынц.

Зонадон: æрмæгæй хъæугæ информации исын зонын, дзырдуатон куыст

Коммуникативон:

арæхсын

хи хъуыдытæ раргом кæнынмæ, искæйы хъуыдытæ та бамбарын

Удгоймагон: Хетæгкаты Къостайы цард æмæ сфæлдыстадмæ цымыдисдзинад гуырын кæнын. Ахуыр кæнын активонæй архайын.

Рефлекси. Урочы хатдзæгтæ

– Нæ зынаргъ ахуыргæнджытæ, уазджытæ! Æрбахæццæ кæны ирон адæмы кадджындæр бæрæгбæттæй иу: кæфтымæйы 15 бон æппæт Ирыстоны адæм бæрæг кæнынц сæ уарзон хъæбул Хетæгкаты Леуаны фырт Къостайы райгуырды 162 азы. Къостайы фæрнæй хайджын уæм иууылдæр.

Урок йæ зæрдæмæ кæмæн куыд фæцыдис æмæ чи куыд бамбæрста, архайдта, уымæ гæсгæ.

Рефлекси.
Дарддæр ахæццæ кæн хъуыды…

Абон æз базыдтон…

Мæнæн уыдис цымыдисаг…

Уыдис зын…

Ахуыргæнинæгтæн бæрæггæнæнтæ сæвæрын.

Хæдзармæ куыст.

Сахуыр кæнын 29 фарсыл ног дзырдтæ, ссарын сæ текст «Ирон фæндыр»-ы.

Бæрæг кæнынц сæхимæ хæслæвæрд.