К. Абуков " Мен гюнагьламан, Марьям

Камал Абуков «Мен гюнагьлыман, Марьям»
Дарсны мурады:
1. Повестни охумаь ва аслу манасыначмакь.
2. Гашыкьлыкьны, герти сюювню гьакында хабарлав.
3. Яшланы адабият асарны чеберлик янына агамият берме уьйретмек.
Кураллар : суратлар, китаплар, презентация.
Дарсны гетиши.
1.Гиришив.
Салам ,яшалр! Олтуругьуз.
Гьюрметли кьонакьлар ва яшлар! Сизин гермеклигиме мен бенк шатман.
-яшлар, шу дарс насипли дарсларыгызны бириси болсун!
-Юреклеригиз шатлыкьдан толсун!
-Кьайгьы недир билмегиз,
Бешлер тюгюл алмагьыз!
І.Уьйге ишни сорав.
1. Яшлар биз сизин булан гетген дарсда К.Абуковну яшаву ва яратывчулугьу
ва ону «Мен гюнагьлыман, Марьям»деген повестини биринчи белюгю булан
таныш болдукь.
Мен К.Абуковну яшавун экиге белемен-яш йыллары ва К.Абуковну-язывчу,
танкытчы, таржумачы.
Гали ким айтар К.Абуковну яш йылларыны гьакьында?
-Гезел айтар яш йыллары гьакьда.
II. Яшавун ва яратывчулугьун толумлашдырыв.
К.Абуков чебер адабиятны тармагьындагьы янгылыкьланы заманында
эслейген, дагьыстан адабиятны оьсюв еллларын ахтарагьан белгили
танкьытчы ва пагьмулу язывчу.
Ону хабарларыянгыз кьумукь охувчугьа болуп квалмайлы, Дагьыстан оьзге
халкьларына да белгили.
пикруларын, гислерин куршайгьан янгылыкь гелтирме герек. К.Абуков
бизин прозагьа, драматургиягьа, критикагьа да шолай янгылыкьны гелтирип
бажарды. Ону аты язылмаса да, шо асарны К. Абуков язганны билме
боласан.
-Гьали биз сизин булан авторну тавушу булан гесекге карайыкь.
3. Повестни устюнде ишлев.
Гьали яшлар К.Абуковну «Мен гюнагьлыман, Марьям» деген повестине
гиришейик.
- повестни аслу темасы недир?
Тюз айтасыз-гьашыкьлыкь, сююв тема.
-баш игитлери кимлер?
Жамал, Хасай, Марьям, Зарипат.
Бу повестни баш игити, юртлу улан Жамал хасият якьдан замандашларына
ошамай. Башгьалар кебюсю гезиклерде озлени айыбын тазалап, гишини
пислеме газир буса, Жамал яшавунда болгьан бузукьлукьну оьзюнден
гереген, оьзюн гюнагьлайгьан, башына амалсыз, гьайсыз адам.
Ол адамгьа заралы тиердей жиналтчылыкь да этмеген, гьашыкь болгьан.
Юртлу улан Жамал, юртлу кьыз Марьямны сюе. Кьыз да улангьа гьакь
юрекден гашыкь.
Тек Жамал хасиятыны йымышакьлыгьындан сюеген кьызны кьолда сакьлап,
ону якьлап бажармай.
Хасай обктем, енкюме улан. Атасы колхозну председатели болуп, о кыыйыне яшавну билмеген. Давдан сонггьу йылларда тенглилери мичари де
тапмайгьанда ол яшланы да кьаратып кюрзе ашай болгьан. Хасай охумагьан,
билимсиз, англавсуз, ону о поездни алдындан таймай билебиз.
Марьям- тарбиялы, эдепли, таза кьыз. Жамал оьзюне тийгенге де хатиржан
болгьан.
Неге повестге «Мен гюнагьлыман, Марьям» деп айтыла?
Сюювюне етишмек учун ябуша, облтюрювге, облюме бара. Жамал буса
кваттылыгьын герсетмей, сюйгенин башгьа бир эргишиге кьоя. Шо саялы
болгьан ише оьзюн гюнагьлай.
Артда Хасайны яшаву нечик алышына?
Дюнья айлана деп айтагьанлай. Хасайны яшаву да айлана. Атасы
предс.тайып Хасайгьа ишлеме тюше.
О заманда нечик адатлапр борлгьан?*
Сюйгенине бир белгиге зат берип сез алагьан адат болган. Жамал шо адатланы арив гермеседе ондан суратын тилей. Тек Марьям гетегенде берирмен деп сурат бермей. Сонг Марьям бугьар кьольявлукь тигип бере.
Жамалда Марьямгьа таракь савгьат эте.
Янгы дарсны англатыв.
1. Повестни экинчи белюгюню устюнде ишлев.
2. Сезлюк иш
Уштукьул-плутовка
Ташдырды-толу этип англатмакь
Хапарсыздан-бирден эки
кьушлукь вакьти-эртенни де тюшню де арасындагьы заман.
Ялкьынлар-арбаны устюндеги зат тюшмесин деп эки ягьына салына
Геземелдирик-для вида, не от души..
2. экинчи белюкню гесегин охув(Марьям кьачырылгьан деген хабар)
3.Хабарын айтыв
4. Яшланы охувун тергев
II. Эки нчи белюкню анализи
1.Юртдан барагьанда вокзалда Жамалгьа ким елугьа?
А) Марьямны герюнюшю нечикдир?
Б)Хасай огьар нечик сейлейди?
2.Экинчилей Марьям Жамалгьа кьайда елугьа?
3. Тоидан чыкьгьанда олар кайда бара?
4. Марьям, азган, картайгьан оьзюн герюп Жамал не ойлаша, оьзюн
негер гюнагьлай?
5. Марьям неге сюйгенине кошулма рази болмай?(0 оьзю йимик
катынны яшавун бузма сюймей. Сени уланынг, аглынг депо ланы да
ойлай)
6. Бир гюн Зарипат Жамалгьа ишден гелгенде не зат бере? (кагьыз)
7. 0 кимден гелген? Онда Марьям Жамалдан не тилей?
8. ону тилевюне Жамал нечик янаша?
9.3арипатгьа характеристика беригиз. Жамал Марьямгьа кемек
этежекни билгенде Зарипат не эте?
10 Повестни ахырында автор бизге сорав бере:
Оланы кайсын излейим, кайсыны артындан барайым? .
11. Нечик ойлашасыз, Жамал кимни артындан барыр деп эсигизге
геле?
12. Катынын айырып, Марьямны алса насипли болурму?
13. «Мен гюнаглдыман, Марьям»деп неге айтгьан автор асарына?
Болган иште, Марьямны насипсиз яшавуна оьзюн гюнагьлай.
Имангьа, намустьа байлангьан улан, кваркьарасында эдепсизлик екь,
ата-анасына айтып, бир кюйде ишлер этип, оьзюню сюювю саялы
ябушмай.
14. Асарны башында жамал нечик тюш гергени? (Марьям булан уьйлерине акь чаба, бирден уьюню аркалыгьы чеге).
Геремисиз асар нечик битежекни ону тюшю алданокь айтгьан эди.
Марьям булан яшаву тюзелмежекни герсетген.
Яшавда да шолай бир-бир тюшлеррас гелеген, тюз болагьан гезиклер
бола.
6.Дарсны жамы.
а)биз дарсда кимни яратывчулугьуну уьстюнде ишледик?
б) бугюн дарсда арив ортакьчылыкь этди...
в)Уьйге иш повестни 2-нчи белюгюн охуп, манасын чечме.