«Тегінде,адам баласы адам баласынан а?ыл, білім,ар, мінез деген ?асиеттерімен озады» деген ?лы а?ын Абай с?зі барлы? уа?ытта ?з м?нін жой?ан емес. Озы? ойлы білімді адамдар заманны?,?о?амны? дамуына,?згеруіне ?з ?лесін ?осады. Осындай ?о?амды?,?леуметтік, м?дени ?згерістер,дамулар о?ыту ?рдісіне ?сер етеді. Со??ы жылдар жеке адамды ?алыптастыруды дамыту мен о?ан жан-жа?ты тере? білім бері ма?сатында к?птеген технологиялар ?сынылуда.
Б?гінгі к?ні ке?ірек таралып,насихаттал?ан технологияны? бірі-сын т?р?ысынан ойлау ар?ылы о?у мен жазу. Б?л технологияны?,?сіресе, ?зге ?лт ?кілдеріне ?аза? тілін ме?гертуде к?мегі ?те к?п. Біріншіден,тілге деген ??марлы?ын,?ызы?ушылы?ын оятып, екіншіден ауызекі с?йлеу тілін ?алыптастырады.
СТО технологиясыны? негізгі к?здеген ма?саты: о?ушыны? рухани д?ние болмысын зерттей отырып,эстетикалы?, интеллектуалды?, к?ркемдік, сезімдік,адамгершілік, азаматты? т?рбие беріп,о?ушы бойында ынта-ы?ыласты, биік тал?амды ?алыптастыру. Жеке т?л?аны ?ажетті білім ж?не біліктілікпен ?аруландыру. Логикалы? ойын, ауызекі тіл м?дениетін ?алыптастыру.
Сын т?р?ысынан ойлауды дамыту ба?дарламасы-?лемні? т?кпір-т?кпірінен жиыл?ан білім берушілерді? бірлескен е?бегі. Ба?дарламаны? негізі Ж.Пиаже, Л.С. Выготский теорияларын басшылы??а алады.
Сын т?р?ысынан ойлау ?ш кезе?нен т?рады. 1)?ызы?ушылы?ын ояту, 2)ма?ынаны тану, 3)ой тол?аныс. СТО ба?дармасыны? бірінші кезе?і «?ызы?ушылы?ты ояту» деп аталады. О?ушыларды «ой ?оз?ау» ар?ылы сол та?ырып?а ?келу, осы та?ырып туралы б?рын?ы білетіндерін аны?тау,?рі ?арай не болатынына ?ызы?тыру,белсенділіктерін ояту. СТО ба?дарламасыны? екінші кезе?і «Ма?ынаны ажырату». Жа?а мазм?нды ашу жолы. О?ушы жа?а а?паратпен танысады, та?ырып бойынша ж?мыс істейді, тапсырмалар орындайды. Ба?дарламаны? ?шінші «Ой тол?аныс» кезе?інде,саба?та ?йренгенін бекіту,жа?адан ал?ан а?паратты пайдалана отырып,білімін жетілдіру.
Сын т?р?ыдан ойлау ба?дарламасы 60-тан аса ?дістерді ?сынады. Сын т?р?ыдан ойлауды? на?ты ?дістері:топтастыру,к?рнекілік, ой ?оз?ау, «Бес жол ?ле?», «Кубизм», «Венн диаграммасы», т.б.
Жа?а білімді бекіту кезе?інде Венн диаграммасы ар?ылы салыстыру ж?мыстары ж?ргізіледі Мысалы: С?йенбай Арон?лыны? «Жа?сы мен жаман адамны? ?асиеттері» ?ле?і.
Ой т?жырымдауды ма?алдар жина?тау?а болады. Мысалы: Жа?сыны? ?зі ?лгенмен, с?зі ?лмейді. Жа?сы ай мен к?ндей, ?лемге бірдей.
Кубизим (жа?а білімді ме?геру кезінде) мынандай ж?мыс т?рлері іске асырылады: а) суретте?із; ?)салыстыры?ыз; б)зерттеу; в)байланыстыру; г)келісі?із немесе ?арсы шы?ы?ыз. Мысалы: С?кен Сейфуллинні? «А??уды? айрылуы» поэмасы.
1.Суреттеу: ?ле?де К?кшетау туралы айтылады. Таби?аты ?те тамаша. К?л таулы ??ірде орналас?ан. К?лдегі ?р т?рлі ??стар... та?ы бас?алары.
2.Салыстыру: А??у-с?лу ??с,?демі, н?зік. ?ызды? с?лулы?ын с?з еткенде а??у?а те?ейді ж?не т.б.
3.Зерттеу: ?ле?де а??уларды? та?дыры ?те аянышты,адам ?олынан жасал?ан ?иянат, о?и?а а??уларды? ?лімімен ая?талады.
4.Байланыстыру:Таби?ат с?лулы?ын к?рсету. ?азіргі ?мірмен байланыстыру.
5.Келісу немесе ?арсы шы?у:Келіспеушілігін білдіру:а??уды атау?а болмайды,оны ауламайды,етін жемейді.Ол-тек ба?ытты?, с?лулы?ты? белгісі.
?орытынды: махаббат,шынайы ?ашы?ты? туралы ма?ал- м?телдер іздеу.
Н?тижесінде ?з ізденісіне анализ-синтез жасайды:
-о?ушылар арасында?ы ?арым-?атынас ны?аяды;
-бас?аларды ты?дап ?йренеді;
-?з ойын топ алдында ашы? айта алады;
-?з к?з?арасын ?ор?ай алады;
-орташа о?итын о?ушылар да орта?а тартылып, ?з ?ырларынан таныла бастайды;
-е? бастысы,саба??а деген ?ызы?ушылы?тары артады.
?рине,о?ушы о?ытуды ?р м??алім ?зіне ?на?ан, ?зіне лайы?ты технологиямен ж?мыс істейді. Сол технология бойынша ?діс-т?сілдерін та?дайды. Біра? бала ?йретуде, белгілі бір технологияны? к?лемімен шектеліп ?алу деген с?з емес. М??алім ?здіксіз е?бек ?стінде к?рінуі тиіс. Орыс педагогы К.Д.Ушинский: «М??алім ?зіні? білімін ?здіксіз к?теріп отыр?анында ?ана м??алім,ал о?уды,ізденуді та?татса,оны? м??алімдігі де жойылады»,-дейді. К?кейге ?онымды с?з, есте са?та?ан ж?н. М??алім ?р?ашан ізденісте болу керек.
185
178 703 
