Қоспаларға арналған сандық есептер

Сандық есептер №1

Тақырыбы: Әрекеттесуші заттардың біреуі артық алынғандағы химиялық реакция теңдеулері бойынша есептеулер

1-мысал: Құрамында 16 г мыс(ІІ) сульфаты бар ерітіндіге 12 г темір үгіндісі қосылды. Осы кезде неше грамм мыс бөлінгенін және қай зат артық қалғанын табыңдар.

Сандық есептер №1

Тақырыбы: Әрекеттесуші заттардың біреуі артық алынғандағы химиялық реакция теңдеулері бойынша есептеулер

1-мысал: Құрамында 16 г мыс(ІІ) сульфаты бар ерітіндіге 12 г темір үгіндісі қосылды. Осы кезде неше грамм мыс бөлінгенін және қай зат артық қалғанын табыңдар.

Шешуі:

1. Есептің шартында берілген мыс (ІІ) сульфаты мен темірдің зат мөлшерінен

ν = m/M формула арқылы табымыз:

ν (СuSO 4 )=16г / 160г/моль=0,1 моль; ν (Ғе)=12г / 56г/моль=0,21 моль;

0,1 моль 0,21 моль

2. Реакция теңдеуін құрамыз: СuSO 4  + Ғе = ҒеSO 4  + Сu

1 моль 1 моль 1 моль

Теңдеуден байқағанымыз мыс (ІІ) сульфаты мен темір әрекеттескенде мольдік қатынастары 1:1 болады. Есептің берілу шартына сай есептелген мыс сульфаты мен темірдің мөлшерін салыстырсақ, ν (СuSO 4 )

Түзілген мыстың массасын табамыз:

М(СuSO 4 )=64 г/моль; ν (СuSO 4 )= ν(Ғе)=0,1 моль;

m(Сu)=64 г/моль*0,1 моль =64 г

Темірдің массасын табамыз:

ν(СuSO 4 )=ν(Ғе)=0,1 моль;

Реакцияға темірдің 0,1 молі қатысады. Жұмсалған темірдің массасын табамыз: m(Ғе)=56 г/моль*0,1 моль = 5,6 г. Артық қалған темірді есептесек: m(Ғе)=12 г - 5,6 г = 6,4 г.

Жауабы: 6,4 г мыс алынды, 6,4 г темір артылып қалды.

2-мысал: 

Массасы 15г калий гидроксиді бар ерітінді мен массасы 30г алюминий хлориді бар ерітіндіні араластырғанда неше грамм алюминий гидроксиді түзіледі.

2-мысал: Массасы 15г калий гидроксиді бар ерітінді мен массасы 30г алюминий хлориді бар ерітіндіні араластырғанда неше грамм алюминий гидроксиді түзіледі.

Б ер:  AlCl 3  + 3KOH = Al(OH) 3  + 3KCl

m (AlCl 3 ) = 30 г 

m (KOH) = 15 г

Табу керек:  m(AlOH) 3 - ?  керек.

1. Ол үшін заттың берілген массасы оның теңдеу

бойынша қажетті массасына бөліп, мольдік факторын анықтаймыз: ,

2.Әрекеттесуші екі заттың да массалары берілгендіктен

  олардың қайсысы артық, қайсысы кем екендігін анықтау

2.Олай болса, калий гидроксиді аз мөлшерде берілген 0,88 ˂ 0,22, ол реакцияда толығымен жұмсалады. Енді реакция нәтижесінде түзілген заттың массасын есептейміз:

m (Al(OH) 3  = v * M  m (Al(OH) 3  = 0,089 * 78 = 6,9 г (Al(OH) 3 )  

Жауабы: m (Al(OH) 3  = 6,9 г

Сандық есептер №2.

Тақырыбы:

Теориялық мүмкіндікпен салыстыра отырып, реакция өніміндегі шығымның массалық үлесін есептеу.

Реакция теңдеуі бойынша теория жүзінде алынуға тиісті өнім массасының іс жүзінде (практикалық) шығатын өнімнің массасына қатынасын өнімнің массалық үлесі (η) эта әрпімен белгілейді:

η=mпр./mтеор.*100% (масса бойынша) (1)

немесе

η =Vпр./Vтеор.*100%   (көлем бойынша) (2)

формулалары арқылы есептеледі.

1-мысал.

  Массасы 1г сутек газын хлормен синтездеу арқылы 32г хлорсутек газы алынды. Теориялық мүмкіндікпен салыстырғандағы өнімнің массалық үлесін (%) анықтаңдар.

1-мысал. Массасы 1г сутек газын хлормен синтездеу арқылы 32г хлорсутек газы алынды. Теориялық мүмкіндікпен салыстырғандағы өнімнің массалық үлесін (%) анықтаңдар.

Шешуі:

1. Алдымен реакция теңдеуін жазып, теңестіреді, есептің шартында берілген сан мәндерін жазады да, теңдеудегі қажетті заттың астын сызып,ν, M, m белгілейді:

х г теориялық

1г 32 г іс жүзінде

Н 2  + Сl 2 = 2 HCl

ν 1 моль 2 моль

M 2 г/моль 36,5 г/моль

m 2 г 73 г

2. Пропорция құрып, оны шешеміз:

1г/2г=хг/73г, х=36,5 г HCl-тің теориялық шығымы.

3. Енді (2) формула бойынша заттың практикалық шығымы (HCl) 87,67% немесе 0,8767 массалық үлеске сәйкес.

2-мысал. 

Теория жүзіндегімен салыстырғандағы шығымы 25,12 % болса, массасы 3,8 г аммиак алу үшін азот пен сутектің қанша көлемі (қ.ж.) әрекеттесетінің есептеңдер.

2-мысал. Теория жүзіндегімен салыстырғандағы шығымы 25,12 % болса, массасы 3,8 г аммиак алу үшін азот пен сутектің қанша көлемі (қ.ж.) әрекеттесетінің есептеңдер.

Шешуі:

• Тік формуланы (1) пайдаланып, аммиактың теориялық шығымы бойынша массасын табамыз.

Егер: 3,8 г NH 3  ______25,12% болса,

х г NH 3  ______100% болады.

х=3,8г * 100% / 25,12% = 15,13%

2. Реакция теңдеуін жазып теңестіріп, сан мәндерін қоямыз:

х л 15,13 г

N 2  + 3H 2 =2NH 3

ν 1 моль 2 моль

Vм 22,4 л/моль 17г/моль

V 22,4 л 34 г

3. Пропорция құрып, азоттың көлемін табамыз:

х/22,4=15,13/34; х= 9,96 л =10 л

Жауабы: V(N 2 )=10 л