“Кәсіби бағдарлау”

“ Әулиекөл ауданы әкімдігінің білім бөлімінің Көктал орта мектебі”ММ

“ Кәсіби бағдарлау”

Элективті курсының жұмыс бағдарламасы

9 сынып

Дайындаған: педагог – психолог

Таипова Г.А.

Түсінік хат

Кәсіби бағдарлау курсының бағдарламасы «Мен және менің кәсібім» факультативтік курсының және Қазақстан Республикасының жарты орта білім департаментінің ұсынысының негізінде 9 – шы сыныптар және алдын ала сұзгіленген сыныптар үшін құрастырылған . Теоретиктер мен практиктердің арасында прфильді оқытуға көшу туралы біртұтас пікірді қолдап отыр, ол – Қазақстанның өскелең ұрпақты еңбекке баулудың жаңа әдісіне көшу. Оқушылардың санасына қоғамда өз орнын табу, еңбек нарығын белсенді түрде бейімделу қабілетін қалыптастыру . Оқушыны болашақта білімін жалғастыру таңдауына және болашақ мамандығына жауапкершілікпен қарауға нақты түрде дайындау қажет. Профильді оқыту мектептің жоғарғы сатысында оқушылардың кәсіби бағдарлауына көмек ретіндегі оқытудың бір түрі негізінде қарастырылуы мүмкін. Оқушы болашақ мамандығын тұрақты таңдау үшін және өзінің өмірлік кәсіби бағдарын жоспарлау үшін мектептің негізгі және жоғары сатыларында оқып жүрген кезеңінде оған психологиялық , педагогикалық және аұпараттық қолдау көрсетіп отыру қажет .

Алдын ала сүзгілеу дайындығының және профильді оқытудың мақсаты мен міндеттеріне сәйкес оқушылардың қызығушылығы мен міндеттеріне сәйкес оқушылардың қызығушылығы мен қабілеттерін ескере отырып, көптеген пәндер бойынша әр – түрлі элективті курстар құрастырылып,апробацияланды. Оқушыларды кәсіби бағдарлау бойынша ұсынылып отырған курс жылына 34 сағатқа (аптасына 1 рет) есептелген. Оған міндетті түрде қатысу керек. Берілген курсты тануды ұйымдастыру үшін 9 сыныпта өткізілетін ақпараттық және кәсіби бағдарлау жұмысына берілген сағаттарды біріктіруге болады. Оқушыларды болашақ мамандығын таңдауға тиімді дайындау үшін профильді бағдарлауды кәсіби бағдарлаумен үйлестіруді мақсат ету керек. Өйткені профильді таңдау тікелей мамандықты таңдаумен байланысты. Сонымен қатар, берілген бағыт бойынша жұмыстың тәсілін, әдісін, түрін анықтауда оқушылардың жас ерекшелігін ескеріп отыру керек. Берілген курсты танудың негізгі мақсаты – оқушылардың кәсіби іс – әрекетінің саласын таңдау қабілетін қалыптастыру. Ол еңбек нарығының сұранысына және жеке сапаларына сәйкес болу керек.

Ол кәсіби іс – әрекеттің ерекшелігімен және кадрларбәсекелестігі мен нарықтық қатынастар жағдайындағы еңбекті ұйымдастырудың жаңа түрлерімен таныс болуы керек.

Түрлі мамандықтар, аймақтағы кадрлар тапшылығының сұранысы, білімді жалғастырудыОл кәсіби іс – әрекеттің ерекшелігімен және кадрлар ң түрлі жолдары туралы жан – жақты хабардар олуына сеп тигізу;

Өз – өзіне деген оң қатынасты қалыптастыру, өзінің жекелілігін білдіру;

Адамға деген мамандықтың талаптарын білу және сол қабілеттің негізінде қалыптасу.

Курсты өткізу үрдісінде оқытудың әдістері мен сабақтарын ұймдастыруда түрлі формалар қолданылады:

Біріктірілген сабақ;

Конференция ;

«дөңгелек үстел» ;

Баспасөз конференциясы ;

Жекеленген және топталған әңгімелесулер;

Семинарлар;

Мамандықтарды суреттеу;

Пікірталас;

Пікірсайыс ;

Сайыс;

Кәсіби бағдарлау сөз жұмбақтарын құру және шешу;

Курсты тану үшін сабақтарды дайындау мен өткізуде оқушылардан белсенді түрде қатысулары талап етіледі. Өз бетімен жұмыс жасау үшін түрлі жаттығулары бар үй тапсырмалары беріледі.

Курс 34 сағатқа есептелген . Аптасына 1 сағат.

Міндеттері:

Бағдарламаның мазмұны : 1 тақырып . Кіріспе: Курстың мақсаты мен міндеттері . Сабақтың ерекшелігі . Кәсіби бағдарлау бойынша жалпы түсінік. Алдын ала профильдік дайындық.   2 тақырып . Заманауи еңбек нарығы және оның маманға деген талаптары (2с) кәсіпорынның түрлері мен жекеменшіктің түрлері. Нарықтық экономика жағдайында өндірістік іс – әрекетте адамдардың ұйымдасуының жаңа түрі. Кадрлық жоспарлау. Халықтың жұмыспен қамтылуы. Жұмыссыздық. Жұмыспен қамту орталығының өкілдерімен кездесу .

3 тақырып . Мамандық таңдау ережелері (1 с) Таңдаудың принципі : «қалаймын» - қабілеттері, қалаулары , қызығушылықтары; «істей аламын» - адами мүмкіндіктер ; «керек» -еңбек нарығының кадрларға тапшылығы. Мамандық таңдаудағы әдеттегі қателіктер. 4 тақырып . Қоғамдық өндірістің салалары (1 с) Экономиканың салалары . салалардың топтастырылуы. 5 тақырып . Мамандықтардың топтастырылуы (2 с). Мамандықтардың пән, мақсат, қаражат, еңбек жағдайы бойынша топтастырылуы. 6 тақырып . Мамандықтардың әлемі (1 с) “Менің сүйікті мамандығым”, “Ол кім? Көрсет” жаттығуы

7 тақырып . Мамандық әлемінің көп қырлығы (8 с) Түрлі мамандықтарды тану. Оқушыларды белгілі мамандық түрлеріне қабілетімен қызығушылығын анықтау. Танылып жатқан мамандықтарды алу жолы. Мамандық таңдауды анықтау (сауалнама) 8 тақырып .Өзің туралы және мамандық таңдаудағы мәселелер туралы көзқарас. (2 с) «Мен» образы өзің туралы көзқарастың жүйесі іспетті . Өз – өзін бағалау және жеке тұлғаның кәсіби бағдарлаудағы ролі. Өзін – өзі бағалау деңгейін анықтау әдістемесі. 9 тақырып . Жеке тұлғаның кәсіби іс – әрекеттегі мүмкіндіктері. (1 с) Кәсіби жарау туралы түсінік. Кәсіби маңызы бар сапалар. Жеке тұлғаның мамандық таңдаудағы белсенді ролі. Өз- өзін тәрбиелеу.

10 тақырып. Жүйке жүйесінің табиғи қасиеті (2 с) . Темперамент (қажырлылық) ,мінез – құлық және оның кәсіби іс – әрекетте көрінуі. Темпераменттің түрін анықтау.

11 тақырып . Психикалық үрдістер және олардың кәсіби бағдарлаудағы ролі (2 с). Естің түрлері және олардың кәсіби іс – әрекеттің түрлі түрлеріндегі ролі. Зейін жайлы жалпы түсінік . Байқағыштық. Зейіннің даму шарттары. Ой. Қабылдау. Қысқа мерзімдік естің , зейіннің, ойдың деңгейінің бағасы және шығуы.

12 тақырып . Мамандық таңдаудағы денсаулықтың маңызы (1 с). Мамандық таңдауда денсаулық жағдайын ескеру . «Қолайлы өндірістік факторлар» түсінігі. Жұмыс жасау қабілеттілігі. Әрекеттің түзелуі. Көзді өлшеуіш.

13 тақырып . Қабілеттер, олардың дамуы мен көрінуінің шарттары (2 с).

Жеке тұлғаның қабілеттері туралы түсінік. Іс – әрекет – қабілеттердің дамуы мен көрінуінің маңызды шарты. Қабілеттің түрлі түрінің көрінуінің бағасы.

14 тақырып . Мотивациялық орта (4 с) .

Мотивациялық ортаның компоненті – талаптар, себептер, бағалы бағдар. Қызығушылық. «Қызығушылықтар» мен «Қабілеттер» түсініктерімен танысу. Мамандық таңдауда өзінің қызығушылықтары мен қабілеттерін бағалау талаптарын қалыптастыру. «Мотивтер» , «Бағалы бағдарлар» түсініктерінің мәні. Олардың қалыптасуының шарттары. Кәсіби бағдарлауда іс – әрекет мотиві мен бағалы бағдардың маңызы.

15 тақырып . Мамандыққа ие болу жолдары (2 с).

Қазақстандағы кәсіби білімнің жүйесі. Бастауыш кәсіби білім мекемелеріне экскурсия жасау. Аймақтың білім картасы.

16 тақырып . Менің кәсіби мансабым (1 с).

Кәсіби және өмірлік жоспарлар. Кәсіби іс – әрекет және мансап.

17 тақырып . Мамандық таңдаудағы оқушылардың қабілетін бағалау.

Профильді , мамандықты және келешектегі білім бағытын таңдау бойынша дайындықтарын анықтау .

Курстың тақырыптық жоспары

№

Тақырып атауы

1

Сағаты

Кіріспе

2

1

Заманауи еңбек нарығы және оның маманға қоятын талаптары.

3

2

Мамандық таңдау ережелері

4

5

Қоғамдық өндірістің салалары.

1

1

Мамандықтарды топтастыру.

6

Мамандықтар әлемі

7

2

1

Мамандық әлемінің көп қырлылығы

8

8

Өзің туралы және мамандық таңдаудағы мәселелер туралы көзқарас

9

10

Жеке тұлғаның кәсіби әрекеттегі мүмкіндіктері.

2

Жүйке жүйесінің табиғи қасиеттері.

1

11

2

Психикалық үрдістер және олардың кәсіби бағдарлаудағы ролі.

12

2

Мамандық таңдаудағы денсаулықтың маңызы.

13

1

Қабілеттер ,олардың дамуы мен көрінуінің шарттары.

14

15

Мотивациялық орта

2

4

Мамандыққа ие болудың жолдары

16

2

Менің кәсіби мансабым.

17

1

Мамандық жасаудағы оқушылардың қабілеттерінің бағасы.

1

Барлығы:

34

Күні

№

Сабақ

Сабақтың тақырыбы

1.

Кіріспе (1 сағат)

Курстың мақсаты мен міндеттері . Кәсіби бағдарлау бойынша жалпы түсінік.

Заманауи еңбек нарығы және оның маманға қоятын талаптары. (2 сағат)

2.

3.

Кәсіпорын түрлері және жекеменшік түрлері.

Кадрлық жоспарлау Халықтың жұмыспен қамтылуы.Жұмыссыздық .

4.

Мамандық таңдаудың ережелері. (1 сағат)

Мамандық таңдау принципі : «қалаймын – істей аламын – керек». “Мамандық таңдауда қателесуге бола ма?”

Қоғамдық өндірістің салалары (1 сағат)

5.

Экономика салалары . Салаларды топтастыру

6.

Пән және мақсат бойынша мамандықтарды топтастыру.

Мамандықтардың топтастырылуы (2 сағат )

7.

Қаражат және еңбек жағдайы бойынша мамандықтарды топтастыру

Мамандықтар әлемі (1 сағат)

8.

“ Менің сүйікті мамандығым”, “Ол кім? Көрсет” жаттығуы

Мамандық әлемінің көп қырлылығы (8 сағат)

9.

Түрлі мамандықтардың тізімін құру

10.

Мамандық таңдауды анықтау (сауалнама)

11.

12.

Белгілі мамандық түрлеріне оқушылардың қабілеттері

мен қызығушылықтарын анықтау

Белгілі мамандық түрлеріне оқушылардың қабілеттері

мен қызығушылықтарын анықтау

13.

Мамандық әлеміне саяхаттану

14.

Оқып жатқан мамандыққа ие болудың жолдары.

15.

Менің таңдаған мамандығым

16.

Мамандық түрлері

Өзің туралы және мамандық таңдаудағы мәселелер туралы көзқарас (2 сағат)

17.

«Мен» образы - өзің туралы көзқарастың жүйесі . Өз – өзін бағалау және оның жеке тұлғаның кәсіби бағдарлаудағы ролі.

18.

Оқушылардың өз – өзін бағалау деңгейін анықтау.

19.

Кәсіби іс – әрекеттегі жеке тұлғаның мүмкіндіктері (1 сағат)

Жұмысқа жарамдылық туралы түсінік. Кәсіби маңызы бар сапалар.

Өз – өзін тәрбиелеу.

Жүйке жүйесінің табиғи қасиеттері .(2 сағат)

20.

21.

Темперамент , мінез – құлық және оның кәсіби іс – әрекетте көрінуі

Темпераменттің түрін айқындау.

22.

Психикалық үрдістер және олардың кәсіби бағдарлаудағы

ролі (2 сағат)

23.

Естің түрлері және оның кәсіби әс – әрекеттің түр – түріндегі ролі . Байқағыштық. Ой. Қабылдау.

Қысқа мерзімді естің , зейіннің, ойдың кеңістіктік ойындардың деңгейін айқындау және бағалау. .

24.

Мамандық таңдаудағы денсаулықтың маңызы. (1 сағат)

Мамандық таңдауда денсаулық жағдайын ескеру . Жұмысқа қабілеттілік . Әрекетті түзету . Көз өлшеуіші .

25.

Қабілеттер. Олардың дамуы мен көрінуінің шарттары. (2 сағат)

Жеке тұлғаның қабілеттілігі туралы түсінік. «Іс – ірекет қабілеттіліктің дамуы мен көрінуінің маңызды шарты .

26.

Қабілеттіліктің түрлі түрлерін анықтау және бағалау.

Мотивациялық орта (4 сағат)

27.

Мотивациялық ортаның компоненттері – талаптар, мотивтер , бағалы бағдар

28.

«Қызығушылықтар» мен «Қабілеттіліктер» түсініктерімен танысу.

29.

«Мотивтер», «бағалы бағдарлар» түсініктерінің қасиеті .Олардың қалыптасуының шарттары.

30.

Кәсіби бағдарлаудағы іс – әрекетпен бағалы бағдар

мотивтерінің маңызы.

Мамандыққа ие болудың жолдары (2 сағат)

31.

Мамандыққа ие болудың жолдарымен танысу

32.

Мамандық таңдау қажет пе?

Менің кәсіби мансабым (1 сағат)

33.

Кәсіби және өмірлік жоспарлар. Кәсіби әс – әрекет және мансап.

Мамандық таңдаудағы оқушылардың қабілеттіліктерінің бағалануы (1сағат)

34.

Профильді , мамандықты және келешектегі білім бағытын таңдау бойынша дайындықтарын анықтау.

Назарларыңызға рахмет.

Жылдық жоспарға сәйкес оқушыларға мамандық әлемі және оның талаптары жайлы түсінік беру,кәсіби өзін – өзі анықтауға дайындауда жандандыру негізінде «Мен және мамандықтар әлемі» тәрбие сағаты өткізілді. Қазіргі заман талабына сай мамандықтар туралы ой қозғалды.

Нәтижесінде ;оқушылар мамандық әлемін ойын түрде жақсы түсіне алады, жорамалдар жасайды, қазіргі заманға сай мамандықтар туралы біледі.

Әр – түрлі мамандық туралы нақты білу мақсатында , білімін кеңейту мақсатында «Ол кім, көрсет?», «Микрофон алдында сөйлеу» тренигтері өткізілді. Мамандық таңдауда жауапкершілікті қалыптастыру мақсатында «Мамандық таңдауда қателесуге бола ма?» тақырыбына тренинг – сабақ жүргізілді.

Түрлі мамандықтардың тізімін құрып, Мамандық таңдауды анықтау (сауалнамасы) өткізілді. Қорытынды жасалып, орта дайындық – 70%, жоғары дайындық – 30 % оқушы анықталды. Мамандық құндылығы туралы түсініктерді кеңейту негізінде «Мамандық еліне саяхат» атты тәрбие сағаты өтті. Нәтижесінде мамандықтың алуан түрлі екендігін танып, мамандық таңдаудың негізгі шарттарымен таныс болды. Оқушылардың болашақ мамандыққа байланысты ұғымдарын тереңдету мақсатында «Менің таңдауым» тәрбие сағаты өтті. Оқушылар бір – біріне доп лақтыру арқылы мамандықтың сан түрін анықтады.

Нәтижесінде оқушылардың нақты , таңдау жасалғаны көрініп, оқушылар өздігінен болашақ мамандығын таңдап, өзінің өмірлік кісіби жоспарын құра алатына сенемін. .

Назарларыңызға рахмет.