Календарно-тематический план

МБҮТ «В.П. Ларионов аатынан Майа сорох предметтэри дириҥэтэн үөрэтэр орто оскуолата»

МэҥэХаҥалас улууһа

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ

«Көрүлүннэ" «Сөбүлэннэ» «Бигэргэтэбин»

саха тылын учууталларын МХ директоры үөрэх оскуола директора:

____________Бугаева С.Н. чааһыгар солбуйааччы ________Игнатьева С.К.

« 31» 05. 2017 с. _____________ Евсеева А.Н. « 31 » 05. 2017с.

« 31 » 05. 2017 с.

Үлэ бырагыраамата

1.Үөрэх биридимиэтэ: саха тыла

2.Кылаас: 7 “б”

3.Үөрэх тэрилтэтин таһыма: уопсай үөрэхтээһин орто оскуолата

4.Учуутал: Бугаева С.Н.

5.Бырагыраама олоххо киириитэ: 1 сыл, 2017-18 сыл

6.Чаас: 102, нэдиэлэҕэ 3 чаас

7.Бырагыраама оҥоһулунна:Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үөрэҕин Министиэристибэтэ, 2016 сыл

8.Үөрэх кинигэтин ааптардара: Филиппов Г.Г., Гурьев Г.И., Манчурина А.Д., Семенова А.Д.

Майа сэл., 2017 с.

Быһаарыы сурук

1.Үлэ бырагыраамата олоҕурбут сокуоннара:

1.Федеральнай государственнай ыстандаарка ФГҮӨС РФ «Үөрэҕирии туһунан» сокуона ахсынньы 17 күнэ 2010 сыл ;

2. 1992с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Конституциятын 46-с ыстатыйата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин государственнай тылларынан саха уонна нуучча тыла буолаллар», СР Бырабыытылыстыбата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин национальнай оскуолаларын саҥардан сайыннарыы концепцията”;

3.РФ үөрэҕин Министиэристибэтин атырдьах ыйын 30 күнүнээҕи 2013 сыллааҕы №1015 бирикээһэ;

4.РФ үөрэҕин уонна наукатын алтынньы 6 күнүнээҕи 2009 сыллааҕы №372 бирикээһэ;

5. Мэҥэ Кэскилэ-6;

6.В.П. Ларионов оскуолатын устааба уонна локальнай аактара.

2.Үлэ бырагыраамата саха тылын 7 «б» кылааска үөрэтиигэ маннык сыал - сорук турар:

- сахалыы литератураны сэргээн, кэрэхсээн, сатаан, өйдөөн ааҕарга үөрэтии, аахпыты бэйэ сайдарыгар туһулааһын;

- ийэ тыл уус-уран күүһүн, кэрэтин, тыл илбиһин, хомуһунун иҥэрии;

- уус-уран айымньыны, араас геройдарын туһанан төрөөбүт норуот олоҕун, историятын, культуратын, үгэстэрин, сиэрин-майгытын арыйыы;

- үөрэнээччи айымньылаахтык толкуйдуур уонна айар дьоҕура тобулларыгар суол аһыы;

- уус-уран литератураны уран тыллаах, ураты дьоҕурдаах, талааннаах дьон айарын өйдөтүү;

- саха тылын грамматикатын сүрүн өйдөбүллэрин иҥэрии;

- саха таба суруйуу дьоҕурун иҥэрии.

3.Үөрэтии миэтэдическэй литературата уонна матырыйаалынай базата:

1.Саха тыла 5 кылаас - 15; 2.Саха тыла 6 кылаас- 83; 3.Саха тыла 7 кылаас – 49; 4.Саха тыла 8 кылаас – 41; 5.Саха тыла 9 кылаас – 69; 6.Саха тыла 11 кылаас – 25; 7.Саха литературата 5 кылаас – 2 1; 8.Саха литературата 6 кылаас – 13; 9.Саха литературата 7 кылаас – 4; 10.Саха литературата 8 кылаас – 49 ; 11.Саха литературата 9 кылаас – 38; 12.Саха литературата 10 кылаас – 76;13. Саха литературата 11 кылаас – 43; 14.Үөрэх тэрилтэлэрэ – 24; 15.Зачеттар, экзаменнар билиэттэрэ – 14; 16.Үөрэнээччилэр айар үлэлэрэ-9; 17.Миэтэдическэй рекомендациялар-15. 18.Балаһыанньалар – 16. 19 КТП – 6. 20. МО паапката – 10. 21. МО учууталларын уруоктара– 9; 22.Оҕолор айар үлэлэрэ – 8; 23. Тиэмэтическай паапкалар – 41; 24.Открыткалар – 46; 25.Кассеталар – 19; 26. Диискэлэр – 23; 27. Электроннай босуобуйалар – 50; 28.Киинэлэр– 30; 29.Дидактическай матырыйааллар – 2; 30. Иллюстративнай матырыйааллар – 32; 31. « Хотугу сулус» сурунааллар – 23; 32.« Чолбон» сурунааллар – 43; 33. Эргэ учебниктар – 61; 34. Рефераттар – 96; 35. Иитэр үлэ паапкалара – 9 ; 36.Уус-уран кинигэ – 1500; 37. Карточкалар – 315; 38. Тылдьыттар – 7; 39.Анкыаталар – 6; 40. Ыһыах сценария – 10; 41. Кылаас чаастара сценарийдара – 23; 42. Оскуола бырааһынньыктарын сценария – 12; 43. Тургутуктар - 50.

4.Литература:

1. «Саха тыла» И.П.Винокуров,Г.И. Гурьев, М.М.Попова, Г.Г. Торотоев.

2.«Аахпыттан суруйуу уонна диктант тиэкистэрэ»С.С.Семенова.

3.«Саха тыла :5-11кылаас.Саха оскуолатын программата».СеменоваС.С.

4.« Билиҥҥи саха тыла:биллэрэр,эрчийэр,билгэлиир сорудахтар».Филиппов Г.Г.

5.Саха билинни тыла.Лексикология.Афанасьев П.С.

6.Саха тылын синтаксиьа. Судургу этии.Черосов М.А.Винокуров И.П.

7.Саха тылыгар падеж систиэмэтэ.Винокуров И.П.

8.Формы глагольного вида в якутском языке.Харитонов Л.Н.

9.Деепричастия в якутском языке.Коркина Е.И.

10.Морфология,синтаксис.Н.Н.Ефремов.

5.Бырагыраама үөрэнээччи маннык дэгиттэр сатабылларын сайыннарыыга туһуланыыта (ФГҮӨС):

1.Бодоруһар сатабыл( коммуникативнай):

-үөрэнээччи тыл үөрүйэхтэрин, тылынан уонна суругунан үлэ культуратын иҥэрэргэ дьулуһар;

-сатаан саҥарар, кэпсиир дьоҕурга үөрэнэ сатыыр;

- атын дьону кытта бодоруһар дьоҕурун сайыннарар;

- бөлөххө сатаан үлэлииргэ, бэйэтин санаатын тиэрдэргэ дьулуһар;

- атын үөрэнээччи санаатын истэр, дьүүллэһэр.

2.Билиини-көрүүнү ылар сатабыл( познавательнай):

- үөрэнээччи билиини бэйэтэ ыларга үлэлиир;

- үөрэнээччи билэриттэн тирэҕирэн уруогун туһулаан ыытар сыалы туруорунарга үөрэнэр;

-тэҥниир, быһаарсар, дакаастыыр;

-санаатын сааһылаан тиэрдэр, аахпыттан, өйтөн суруйууну сатыыр.

3.Тус сыаллаах сатабыл (личностнай):

- үөрэнээччи үөрэххэ баҕатын күүһүрдэр;

- саха тылын суолтатын өйдүүр;

- саха тылын билии норуот тыына буоларын өйдүүргэ дьулуһар;

- саха тыла олоххо суолталааҕын билэр.

4. Бэйэни салайынар сатабыл ( регулятивнай):

-үөрэнээччи үөрэх кэмигэр хонтуруолланар;

- бөлөххө үлэлиир дьоҕурун сайыннарар;

-уруок кэмигэр үлэтин сааһыланар;

- бөлөҕү кытта үлэлииргэ былаан оҥосторго үөрэнэр;

- үлэ биир көрүҥүттэн атын көрүҥҥэ түргэнник көһөр;

-сыыһатын көннөрө, былаанын толоро сатыыр;

-учууталы кытта биир тэтимҥэ үлэлииргэ, сыанатын чуолкайдыырга үлэтин туһулуур.

5.Миэтэбиридимиэтинэй сатабыллар:

- тылынан уонна суругунан иһитиннэрии оҥоруу;

- ааҕыы араас ньыматын баһылааһын;

- билиини хаһыатынан, телевизорынан, интиэрниэтинэн, тылдьытынан ылыы;

- билбити сатаан тиэрдии;

- күннээҕи олоххо орфоэфическай, лексическэй, орфографическай, пунктуационнай нуормалары тутуһуу;

- аудитория иннигэр биллэрии, иһитиннэрии, дакылаат оҥоруу;

- саха тылын уруоктарыгар ылбыт билиини олоххо туһаныы.

6.Үөрэнээччи 7 кылааһы бүтэрэригэр сатыахтаах:

- төрөөбүт тылынан хомоҕойдук кэпсэтэр, таба суруйар, саҥа чаастарын суолталарын билэр, араарар;

- саха тылын үөрэҕин, тыл культуратын туһунан өйдөбүлү ылар, литературнай нуорманы билэр, сэһэргээһин, ойуулааһын, тойоннооһун ньымаларын баһылыыр дьоҕурдаах;

- ийэ тыл баайынан киэн туттар, сахалыы толкуйа сайдыбыт, нууччалыы тылы саҥарар саҥатыгар тумнар.

Үөрэнээччи бодоруһар, билиини-көрүүнү ылар, тус сыаллаах, бэйэни салайынар, тылы баһылааһын, лингвистическэй, культуроведческай . сатабыллара олоҕуран эрэр буолуохтаах.(ФГҮӨС)

6. Бырагыраама ис хоһоонугар киирэр:

№	Бастар	Чааһа	Дьыктаан	Өйтөн суруйуу	Аахпыттан суруйуу
1.	Хатылааһын	5	1
2.	Туохтуур олох халыыптара	17	1	1	1
3.	Туохтуур туттулук халыыптара	37	1	1	1
4.	Уларыйбат саҥа чаастара	7	1	1	1
5.	Көмө саҥа чаастара	17	1	1	1
6.	Сылы түмүктүүр хатылааһын	5	1
		88	6	4	4
					102

7.7 кылааска саха тылын үөрэтии ис хоһоонун быһаарыы:

1.Хатылааһын -5

Онтуонньум, омуонньум, синиэньим, сомоҕо домох өйдөбүллэрэ. Түөлбэ тыл. Лиэксикэлии ырытыы. Саҥа дорҕоонун өйдөбүлэ. Тыл үөрэҕин салаалара. Литэрэтиирэлии тыл.

2.Туохтур олох халыыптара- 17

Туохтуур өйдөбүлэ. Этиигэ оруола. Саҥа чааһын быһыытынан сүрүн бэлиэтэ. Туохтуур суолтата, олоҕо. Төрүт, үөскээбит олохтор. Көһөр уонна көспөт туохтуурдар. Туохтуур туһаайыыта, көрүҥнэрэ. Көмө туохтуур, кыччатар (атаахтатар) туохтуур өйдөбүллэрэ.

3.Туохтуур туттулук халыыптара-37

Тус туохтуур өйдөбүлэ. Киэп, ойоҕос киэптэр. Киэптэр кэмнэрэ. Сыһыат туохтуур өйдөбүлэ, тылга, саҥарар саҥаҕа туттуу. Аат туохтуур өйдөбүлэ, суолтата, араастара, уларыйыыта. Аат туохтуур аат суолтатын ылыныыта, тылга, саҥарар саҥаҕа туттуллуута. Үлүбүөй туохтуур өйдөбүлэ, суолтата, этиигэ оруола.

4.Уларыйбат саҥа чаастара-7

Сыһыат саҥа чааһын быһыытынан өйдөбүлэ. Сыһыат арааһа. Буолуу, кээмэй, миэстэ, кэм, төрүөт сыһыаттарын өйдөбүллэрэ. Кэпсэтии, уус-уран, билим, дьыала истииллэрэ.

5.Көмө саҥа чаастара-17

Эбиискэ, сыһыан тыл, дьөһүөл, ситим тыл саҥа чааһын быһыытынан өйдөбүллэрэ. Ситимниир ньыма арааһа. Көмө саҥа чаастарын хатылааһын. Саҥа аллайыы өйдөбүлэ. Араас истиилинэн тойоннооһун. Тойоннооһун тиэкистэри суруйуу.

6.Сылы түмүктүүр хатылааһын-5

Туохтууру, тус туохтууру, сыһыат туохтууру, аат туохтууру хатылааһын. Киэптэри, туһаайыылары, көрүҥнэри хатылааһын. Уларыйбат, көмө саҥа чаастарын хатылааһын.

«Мин билиим – ситиһиим төрдө”бырайыактыыр үлэ.

7.Тылы сайыннарыы:

1.Дьыктаан – 6.

2. Өйтөн суруйуу – 4.

3. Аахпыттан суруйуу – 4.

8.Тиэмэтичиэскэй-халандаарынай былаан:

№	тиэмэ	чааһа	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	үөрэнээччи билиитэ	үөрэнээччи сатабыла	эбии матырыйаал	былаанынан күнэ-дьыла	буолбут кэмэ
1.	Төрөөбүт тыл – сайдыы төрдө.	1	Хатылааһын.	Өйтөн суруйуу	Төрөөбүт тыл туһунан өйдөбүлү чиҥэтии.	Кэпсэтэ, санаатын этэ үөрэнэр.	дидактическай	2.09.
2.	Хатылааһын. Тыл баайа (Лиэксикэ).	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Лиэксикэ өйдөбүлүн билэр.	Санаатын быһаарсар, истэр, дьүүллүүр.		5.09.
3.	Тыл баайа (Лиэксикэ). Лиэксикэлии ырытыы.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Лиэксикэ өйдөбүлүн билэр.	Толкуйдуур, ырытар.	хаһыат	7.09.
4.	Дьыктаан.	1	Чиҥэтии.		Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		9.09.
5.	Саҥа дорҕооно. Арпагыраапыйа.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Саҥа дорҕоонун арааран билэр.	Ырытар, толкуйдуур, истэр, быһаарсар.	тылдьыт
6.	Тыл үөрэҕин салаалара: сиинтэксис, морполуогуйа. Литэрэтиирэлии тыл.	1	Хатылааһын.	тиэкискэ былаан оҥоруу		Ырытар, толкуйдуур.	тылдьыт	12.09.
7.	Туохтуур олох халыыптара. Туохтуур өйдөбүлэ. Этиигэ оруола. Саҥа чааһын быһыытынан сүрүн бэлиэтэ.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Бэйэтэ толкуйдуур.	тылдьыт	13.09.
8.	Аахпыттан суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Ырытар, истэр, толкуйдуур.	тылдьыт	15.09.
9.	Туохтуур суолтата.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тиэмэни булар, ырытар.	Бэйэтэ толкуйдуур.	тылдьыт	19.09.
10.	Туохтуур суолтата.	1	Чиҥэтии.	өйтөн суруйуу	Тиэкис уустук былаанын ис номоҕун билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	22.09.
11.	Туохтуур олоҕо. Төрүт, үөскээбит олохтор.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэкис уустук былаанын чиҥэтэр.	Бэйэтэ толкуйдуур.	тылдьыт	23.09.
12.	Көһөр уонна көспөт туохтуурдар.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тыл баайын сүрүн өйдөбүлүн билэр.	Ырытар, истэр, толкуйдуур.		26.09.
13.	Кэпсэтии (диалог) – тиэкис көрүҥнэрэ.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тыл баайын сүрүн өйдөбүлүн чиҥэтэр.	Бэйэтэ толкуйдуур.	хаһыат	28.09.
14.	Өйтөн суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билбитин-көрбүтүн толкуйдуур, ырыҥалыыр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		30.09.
15.	Туохтуур туһаайыыта.	1	Саҥа тиэмэ.	хаһыат оҥоруу	Туохтуур туһаайыыларын билэр.	Истэр, толкуйдуур, бодоруһар.	дидактическай	1.10.
16.	Туохтуур туһаайыыта.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Туохтуур туһаайыыларын билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар..		2.10.
17.	Уус-уран истиил өйдөбүлэ,бэлиэтэ, туттуллар эйгэтэ.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Уус-уран истиил ис хоһоонун билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		4.10.
18.	Уус-уран истиил өйдөбүлэ,бэлиэтэ, туттуллар эйгэтэ.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Уус-уран истиил ис хоһоонун дириҥэтэр.	Бэйэтэ толкуйдуур.	хаһыат	8.10.
19.	Көмө туохтуур.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Көмө туохтуур өйдөбүлүн билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.10.
20.	Көмө туохтуур.	1	Чиҥэтии.	презентация оҥоруу	Көмө туохтуур өйдөбүлүн чиҥэтэр.	Суруйар, ааҕар, толкуйдуур.	киинэ	11.10.
21.	Дьыктаан.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		13.10.
22.	Туохтуур көрүҥэ.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Туохтуур көрүҥнэрин өйдөбүлүн билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		14.10.
23.	Туохтуур көрүҥэ.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Туохтуур көрүҥнэрин өйдөбүлүн чиҥэтэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	17.10.
24.	Кыччатар (атаахтатар) туохтуур.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		18.10.
25.	Кыччатар (атаахтатар) туохтуур.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	20.10.
26.	Уус-уран ойуулааһын уратыта.	1	Саҥа тиэмэ.	кроссворд	Саҥа чааһын арааһын билэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		24.10.
27.	Туохтуур туттулук халыыптара. Тус туохтуур. Киэп. Кэпсиир киэп.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Саҥа чааһын араара үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр	карточка	26.10.
								28.10.
28.	Тус туохтуур. Киэп. Кэпсиир киэп.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Аат тыл өйдөбүлүн билэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр		14.11.
29.	Тус туохтуур. Киэп. Кэпсиир киэп.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.	хаһыат	16.11.
30.	Киһи тас көрүҥүн, майгытын-сигилитин, ис туругун ойуулааһын.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Ойуулааһын уратытын билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		17.11.
31.	Ойоҕос киэптэр.	1	Саҥа тиэмэ.	ребус	Ойуулааһын уратытын билэр, чиҥэтэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	дидактическай	21.11.
32.	Ойоҕос киэптэр.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Аат тыл морполуогуйалыы бэлиэтин билэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		25.11.
33.	Ойоҕос киэптэр.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билбит билиини чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		26.11.
34.	Пубулуустука истиилин өйдөбүлэ, бэлиэтэ, туттуллар эйгэтэ.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Ойуулааһын уратытын билии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	28.11.
35.	Аахпыттан суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		29.11.
36.	Киэптэр кэмнэрэ, дэгэт суолталара.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Аат тыл үөскүүр ньыматын уратытын биллэрии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		2.12.
37.	Киэптэр кэмнэрэ, дэгэт суолталара.	1	Чиҥэтии.	викторина	Аат тыл үөскүүр ньыматын уратытын биллэрии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	ырыа	3.12.
38.	Киэптэр кэмнэрэ, дэгэт суолталара.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Морпулуогуйаны чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		5.12.
39.	Киһи үлэтин-хамнаһын ойуулааһын.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Аат тыл ахсаанын өйдөбүлүн тиэрдии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хоһоон	8.12.
40.	Сыһыат туохтуур. Хос хайааһын – сүрүн хайааһын бэлиэтэ.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		10.12.
41.	Сыһыат туохтуур. Хос хайааһын – сүрүн хайааһын бэлиэтэ.	1	Чиҥэтии.	тиэст	Аат тыл ахсаанын чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	12.12.
42.	Сыһыат туохтуур. Хос хайааһын – сүрүн хайааһын бэлиэтэ.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Хамсыыр-харамайы ойуулааһын уратытын тиэрдии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		14.12.
43.	Үлэ-хамнас туһунан тиэкис (айымньы) ойуулуур-сиһилиир ньымалара.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Хамсыыр-харамайы ойуулааһын уратытын чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	16.12.
44.	Сыһыат туохтуур тылга туттуллуута.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Аат тыл түһүгүн уратытын биллэрии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		20.12.
45.	Сыһыат туохтуур тылга туттуллуута.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.	тургутук	22.12.
46.	Сыһыат туохтууру саҥарар саҥаҕа туттуу.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Аат тыл түһүгүн уратытын олоххо туттуу.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		24.12.
47.	Сыһыат туохтууру саҥарар саҥаҕа туттуу.	1	Чиҥэтии.	викторина	Аат тыл түһүгүн уратытын чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	26.12..
48.	Өйтөн суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билбитин-көрбүтүн толкуйдуур, ырыҥалыыр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		28.12.
49.	Талаан, дьулуур, үлэ – ситиһии төрдө.	1	Саҥа тиэмэ.			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		29.12.
50.	Аат туохтуур. Суолтата. Араастара. Уларыйыыта.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Дьиэни-уоту ойуулааһын уратытын чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	12.01.
51.	Аат туохтуур. Суолтата. Араастара. Уларыйыыта.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		14.01.
52.	Аат туохтуур. Суолтата. Араастара. Уларыйыыта.	1	Чиҥэтии.	хартыына	Тардыылаах аат тыл өйдөбүлүн быһаарсыы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	16.01.
53.	Истиил бөгүүрэлэрэ (инверсия, анафора, антитеза, этиини кэккэлэтии).	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тардыылаах аат тыл өйдөбүлүн быһаарсыы, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		19.01.
54.	Аат туохтуур аат суолтатын ылыныыта. Аат туохтуур тылга туттуллуута.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Морполуогуйа өйдөбүлүн чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	21.01.
55.	Аат туохтуур аат суолтатын ылыныыта. Аат туохтуур тылга туттуллуута.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Морполуогуйа өйдөбүлүн чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		23.01.
56.	Пубулуустука истиилэ атын истииллэртэн тылын-өһүн уратыта.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.	киинэ	26.01.
57.	Дьыктаан.	1	Чиҥэтии.	хаһыат	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		28.01.
58.	Аат туохтууру саҥарар саҥаҕа туттуу.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тургутук	29.01.
59.	Аат туохтууру саҥарар саҥаҕа туттуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		3.02.
60.	Пубулуустука тиэкиһин ааптар тылын туһанан сиһилии суруйуу.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	5.02.
61.	Үлүбүөй туохтуур. Суолтата. Этиигэ оруола.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		7.02.
62.	Үлүбүөй туохтуур. Суолтата. Этиигэ оруола.	1	Чиҥэтии.	тиэст	Тойоннооһун уратытын биллэрии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	11.02.
63.	Дьыала, кэнсэлээрийэ тылыгар, билим истиилигэр аат туохтууру туттуу.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тойоннооһун уратытын биллэрии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		13.02.
64.	Дьыала, кэнсэлээрийэ тылыгар, билим истиилигэр аат туохтууру туттуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Төрүт уонна үөскээбит даҕааһыннары билиһиннэрии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	презентация	15.02..
65.	Туохтууру хатылааһын.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Төрүт уонна үөскээбит даҕааһыннар билиһиннэрии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		18.02.
66.	Туохтууру хатылааһын.	1	Хатылааһын.		Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хартыына	19.02.
67.	Аахпыттан суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	20.02.
68.	Уларыйбат саҥа чаастара. Сыһыат – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Даҕааһын аат этиигэ оруолун олоххо көрүү, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		24.02.
69.	Сыһыат – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Ааттыйбыт даҕааһыннары быһаарыы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	дидактическай	26.02.
70.	Уус-уран айымньыга ойуулааһын тылын-өһүн уратыта.	1	Саҥа тиэмэ.		Ааттыйбыт даҕааһыннары быһаарыы, дириҥэтэн үөрэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		28.02.
71.	Өйтөн суруйуу.	1	Чиҥэтии.		Билбитин-көрбүтүн толкуйдуур, ырыҥалыыр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		1.03.
72.	Сыһыат арааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	презентация	Даҕааһын аат үөскээһинин быһаарыы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	презентация	3.03.
73.	Сыһыат арааһа.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Даҕааһын аат үөскээһинин быһаарыы, тэнитии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		4.03.
74.	Араас истиилинэн ойуулааһын (кэпсэтии, уус-уран, билим, дьыала истиилэ).	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Даҕааһын ураты халыыптарын үөрэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		6.03.
75.	Хатылааһын.	1	Хатылааһын.		Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		7.03.
76.	Дьыктаан.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	8.03.
77.	Көмө саҥа чаастара. Эбиискэ – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.03.
78.	Эбиискэ – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.	викторина		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		12.03.
79.	Сыһыан тыл – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	14.03.
80.	Сыһыан тыл – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		16.03.
81..	Кэпсэтии истиилигэр уус-уран ойуулааһыны туттуу.	1	Саҥа тиэмэ.		Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		18.03.
82.	Аахпыттан суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	19.03.
83.	Дьөһүөл – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Тойоннооһун тиэкиһи оҥорууну холобурдаан көрдөрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		21.03.
84.	Дьөһүөл – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		22.03.
85.	Араас истиилинэн тойоннооһун.	1	Саҥа тиэмэ.		Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		23.03.
86.	Араас истиилинэн тойоннооһун.	1	Чиҥэтии.	кроссворд		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	презентация	26.03.
87.	Ситим тыл – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		28.03.
88.	Ситим тыл – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		7.04
89.	Өйтөн суруйуу.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Билбитин-көрбүтүн толкуйдуур, ырыҥалыыр.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	9.04.
90.	Ситимниир ньыма арааһа.	1	Чиҥэтии.		Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		10.04..
91.	Көмө саҥа чаастарын хатылааһын.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Солбуйар аат морполуогуйалыы уратытын тиэрдии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		13.04.
92.	Көмө саҥа чаастарын хатылааһын.	1	Хатылааһын.	викторина	Солбуйар аат морполуогуйалыы уратытын тиэрдии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		15.04.
93.	Саҥа аллайыы – саҥа чааһа.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	17.04.
94.	Саҥа аллайыы – саҥа чааһа.	1	Чиҥэтии.	эрчиллии	Солбуйар ааты саҥарар саҥаҕа туттуу бэлиэтин биллэрии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		20.04.
95.	Араас истиилинэн тойоннооһун тиэкиһи суруйуу.	1	Саҥа тиэмэ.	эрчиллии	Солбуйар ааты саҥарар саҥаҕа туттуу бэлиэтин биллэрии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	дидактическай	23.04.
96.	Дьыктаан.	1	Чиҥэтии.	хаһыат	Билиитин тургутар.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		24.04.
97.	Сылы түмүктүүр хатылааһын.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Сирэй солбуйар ааты сөпкө туттууну аттарыы, дириҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	27..04.
98.	«Мин билиим – ситиһиим төрдө» - бырайыактыыр үлэ.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Тиэмэ ис хоһоонун билэр, үөрэнэр.	Тиэкиһи истэр, толкуйдуур, былаанныыр.		28.04.
99.	«Мин билиим – ситиһиим төрдө» - бырайыактыыр үлэ.	1	Хатылааһын.		Атын солбуйар ааты сөпкө туттууну тиэрдии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		6.05.
100.	«Мин билиим – ситиһиим төрдө» - бырайыактыыр үлэ.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Атын солбуйар ааты сөпкө туттууну тиэрдии, чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	8.05.
101.	Хатылааһын.	1	Хатылааһын.	эрчиллии	Сыл устата барбыт тиэмэлэри чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.05.
102.	Хатылааһын.	1	Хатылааһын.	хаһыат	Сыл устата барбыт тиэмэлэри чиҥэтии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	дидактическай	13.05.
								15.05
								20.05.

МБҮТ «В.П. Ларионов аатынан Майа сорох предметтэри дириҥэтэн үөрэтэр орто оскуолата»

МэҥэХаҥалас улууһа

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ

«Көрүлүннэ" «Сөбүлэннэ» «Бигэргэтэбин»

саха тылын учууталларын МХ директоры үөрэх оскуола директора:

____________Бугаева С.Н. чааһыгар солбуйааччы ________Игнатьева С.К.

« 31» 05. 2017 с. _____________ Евсеева А.Н. « 31 » 05. 2017с.

« 31 » 05. 2017 с.

Үлэ бырагыраамата

1.Үөрэх биридимиэтэ: саха литературата

2.Кылаас: 6 “в”

3.Үөрэх тэрилтэтин таһыма: уопсай үөрэхтээһин орто оскуолата

4.Учуутал: Бугаева С.Н.

5.Бырагыраама олоххо киириитэ: 1 сыл, 2017-18 сыл

6.Чаас: 68, нэдиэлэҕэ 2 чаас

7.Бырагыраама оҥоһулунна:Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үөрэҕин Министиэристибэтэ, 2016 сыл

8.Үөрэх кинигэтин ааптардара: Поликарпова Е.М,Олесова С.Г, Л.Ф. Молукова

Майа сэл., 2017 с.

Быһаарыы сурук

1.Үлэ бырагыраамата олоҕурбут сокуоннара:

1.Федеральнай государственнай ыстандаарка ФГҮӨС РФ «Үөрэҕирии туһунан» сокуона ахсынньы 17 күнэ 2010 сыл ;

2. 1992с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Конституциятын 46-с ыстатыйата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин государственнай тылларынан саха уонна нуучча тыла буолаллар», СР Бырабыытылыстыбата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин национальнай оскуолаларын саҥардан сайыннарыы концепцията”;

3.РФ үөрэҕин Министиэристибэтин атырдьах ыйын 30 күнүнээҕи 2013 сыллааҕы №1015 бирикээһэ;

4.РФ үөрэҕин уонна наукатын алтынньы 6 күнүнээҕи 2009 сыллааҕы №372 бирикээһэ;

5. Мэҥэ Кэскилэ-6;

6.В.П. Ларионов оскуолатын устааба уонна локальнай аактара.

2.Төрөөбүт литератураны 6 кылааска үөрэтиигэ маннык сыалы-соругу туруордум:

- саха литературатын кэрэхсээн аахпыт уонна аахпыты бэйэ сайдыытыгар туһулааһын;

-ийэ тыл күүһүн, илбиһин, хомуһунун чиҥэтии ;

-уус-уран айымньы геройдарын нөҥүө төрөөбүт норуот олоҕун уонна историятын билии;

- төрөөбүт тылынан уус-уран айымньы айыллар үгэһин, кистэлэҥин, араас ньыматын торумнааһын ;

-үөрэнээччи ырытар, толкуйдуур дьоҕурун олоҕурдуу;

-уус-уран айымньыны уран тыллаах, ураты дьоҕурдаах, талааннаах дьон оҥорорун чопчу билии.

3. Үөрэтии миэтэдическэй литературата:

Васильев Г.М. Нууччалыы-сахалыы поэтическай тылдьыт.

Литературнай энциклопедическай тылдьыт.

Билюкина А.А. Якутская советская драматургия.

Боескоров Г.К. Развитие жанров прозы в якутской советской литературе.

Бурцев Д.Т. Типы проблематики в якутской прозе.

Иванов А.А. Саха поэзиятын уус-уран формата.

Кулаковскай А.Е. Правила якутского стихосложения.

Максимова П.В. Якутская поэма, история и типология жанра.

Ойунский П.А. О теории якутского стихосложения.

Софронов А.И. Драма диэн тугуй?

Тобуроков Н.Н. Якутский стих.

Федоров Е.В. Якутская проза довоенного периода.

Изучение теории в национальной школе.

Теория литературы в 4-6 классах средней школы.

4. Бырагыраама үөрэнээччи дэгиттэр сатабылларын сайыннарыыга туһуланыыта:

1.Бодоруһар сатабыл( коммуникативнай):

-үөрэнээччи тыл литература, тылынан уонна суругунан үлэ култууратын иҥэрэргэ үлэтин туһулуур;

-сатаан саҥарар, кэпсиир дьоҕурга үөрэнэр;

- атын дьону кытта бодоруһар дьоҕурун сайыннарар;

- бөлөххө сатаан үлэлии, бэйэтин санаатын тиэрдэ үөрэнэр;

- атын үөрэнээччи санаатын истэр, дьүүллэһэр.

2.Билиини-көрүүнү ылар сатабыл( познавательнай):

- үөрэнээччи билиини бэйэтэ ыларга үлэлиир;

- үөрэнээччи билэриттэн тирэҕирэн уруогун туһулаан ыытар сыалы туруорунарга үөрэнэр;

-тэҥниир, быһаарсар, дакаастыыр;

- бырайыактары оҥорор;

-санаатын сааһылаан тиэрдэр, аахпыттан, өйтөн суруйууну сатыырга үөрэнэр.

3.Тус сыаллаах сатабыл (личностнай):

- үөрэнээччи үөрэххэ баҕатын күүһүрдэр;

- литература суолтатын өйдүүр;

- саха литературата норуот тыына буоларын өйдүүр;

- саха литературата олоххо суолталааҕын билэр.

4.Бэйэни салайынар сатабыл ( регулятивнай):

-үөрэнээччи үөрэх кэмигэр хонтуруолланар;

- бөлөххө үлэлиир дьоҕурун сайыннарар;

-уруок кэмигэр үлэтин сааһыланар;

- бөлөҕү кытта үлэлииргэ былаан оҥосторго үөрэнэр;

- үлэ биир көрүҥүттэн атын көрүҥҥэ түргэнник көһөргө дьулуһар;

-сыыһатын көннөрөргө, былаанын толорорго үөрэнэргэ үөрэнэр;

-учууталы кытта биир тэтимҥэ үлэлииргэ, сыанатын чуолкайдыырга үөрэнэ сатыыр.

5.Миэтэбиридимиэтинэй үлэ түмүгэ:

- тылынан уонна суругунан иһитиннэрии оҥоруу;

- ааҕыы араас ньыматын баһылааһын;

- билиини хаһыатынан, телевизорынан, интернетинэн, тылдьытынан ылыы;

- билбити сатаан тиэрдии;

- күннээҕи олоххо орфоэфичиэскай, лиэксическэй, орфографичиэскай, пунктуационнай нуормалары тутуһуу;

- аудитория иннигэр биллэрии, иһитиннэрии, дакылаат оҥоруу;

- саха литературатын уруоктарыгар ылбыт билиини олоххо туһаныы.

6.Үөрэнээччи 6 кылааһы бүтэрэригэр билиитэ уонна сатабыла:

- айымньы – уус тыл уран айыыта. Уус-уран тыл айымньыга суолтатын , ойуулуур-дьүһүннүүр күүһүн билэр.

- уус-уран айымньы олоҕу хоһуйар уратытын өйдүүр.

-уус-уран айымньыны таба өйдөөн кудуччу ааҕар.

6 кылааска : таска 100-110, искэ 110-130 тылы ааҕар.

- уус-уран хоһоонноохтук ааҕар.

- аахпыт айымньыларын сүрүн ис хоһооннорун билэр.

- талааннаах олоҥхоһуттар, тойуксуттар олохторун билэр.хоһоонунан айымньыны уонна кэпсээнтэн быһа тардыыны билэр.

-литература үс көрүҥүн араарар, быһаарсар, ырытар.

-айымньы тематын, сүрүн санаатын сыаналыыр, билэр.

- уус-уран ньыма арааһын быһаарар, чопчулуур.

- уус-уран айымньыны төһө сөбүлээбитин быһаарсар уонна араарар.

7. Үөрэнээччи 6 кылааһы бүтэрэригэр тылын сайдыыта:

- уус-уран айымньыны уонна тиэкиһи өйтөн ааҕар.

-уус-уран айымньы тылын туттан сиһилии, талан, кылгатан кэпсиир.

- айымньы туһунан ыйытыыга толору эппиэттиир.

- талбыт тематыгар остуоруйа,таабырын, кэпсээн, өйтөн суруйуу оҥоруу.

5.Бырагыраама ис хоһоонугар киирэр:

№	Бастар	Чааһа
1.	Норуот тылынан уус-уран айымньыта.	28
2.	Уус-уран айымньыны үөрэтии.	40
		68
3.	Өйтөн суруйуу	6

6. 6 кылааска үөрэтии ис хоһооно:

Норуот тылынан уус-уран айымньыта уонна суругунан литература – 1 чаас.

Норуот тылынан уус-уран айымньыта ( 1чаас).

Фольклор туһунан өйдөбүл, айыллар, тарҕанар уратылара.Саха норуотун тылынан уус-уран айымньыларын уратылара.Норуот айымньыта-искусство көрүҥэ.Фольклор көрүҥнэрэ. Фольклор уонна билиҥҥи олох.

Номохтор, сэҺэн, үһүйээн ( 1 чаас).

Номохтор, сэҺэн, үһүйээн уус-уран уратылара, иитэр суолталара. Олох уонна номохтор, сэҺэн, үһүйээн. Геройдара. Уус-уран тыл суолталара, иитэр өрүттэрэ.

«Майаҕатта Бэрт Хара» сэһэн (4 чаас)

Саха норуотун былыргы олоҕо, норуот сиэрэ-майгыта, үгэстэрэ, күүһэ-кыаҕа. Аймахтыы дьон сыһыаннара.Сэһэн иитэр-үөрэтэр күүһэ.

«Омоҕой уонна Эллэй» (3 чаас)

Саха норуотун култуурунай геройдара. Сайдыы төрдүгэр киирии. Дьарык, үлэ, сиэр-туом өйдөбүлэ. Кырдьаҕаска сыһыан, таптал уонна олоҕу көрүү.

Алгыс (1 чаас)

Алгыс өйдөбүлэ, суолтата. Алгыс көрүҥнэрэ. Алгыс иитэр суолтата.Алгыһы толоруу.

Ыһыах алгыһа ( 2 чаас)

Норуокка ыһыах суолтата. Ыһыаҕы ыытыы сиэрэ-туома. Ыһыах иитэр суолтата.

Аал уот алгыһа ( 2 чаас)

Аал уот киһи олоҕор суолтата. Өбүгэлэрбит тоҕо уокка сүгүрүйэллэрэ.Аал уокка сүгүрүйүү иитэр-үөрэтэр суолтата.

Балыксыт алгыһа (2 чаас)

Ийэ айылҕаттан көрдөһүү, айылҕаны тыынар-тыыннаах курдук ылыы, алгыс тылын-өһүн күүһэ, киһиэхэ дьайар суолтата.

С.С. Васильев «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхото (4 чаас)

С.С. Васильев - уран тыл маастара. Олоҥхо тутула, тылын-өһүн кэрэтэ. Олоҥхоҕо үрүҥ уонна хара охсуһуута. Олоҥхо толоруллуута, иитэр суолтата.

Олоҥхо туһунан ( 3 чаас)

Олоҥхо өйдөбүлэ, хаһан үөскээбитэ, олоҥхо тылын кэрэтэ, ойуулуур-дьһүннүүр уратыта, ууһа-урана.Гипербола, метафора, тэҥнээһин, хатылааһын, эпитет өйдөбүллэрэ.

П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» (4 чаас)

П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ туһунан билиһиннэрии.Олоҥхо уус-уран тыла, ойуулуур-дьүһүннүүр ньымата, олоҥхоһут талаана, олоҥхо фантастиката, олох көстүүтэ. Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр тас көрүҥэ, ис санаата, охсуһуута. Уобарас иитэр суолтата.

Хатылааһын, уус-уран литература (2 чаас)

Уус-уран литература хаһан үөскээбитэ. Литература айыллар ньымата.Литература көрүҥнэрэ, лирика, драма, эпос өйдөбүллэрэ. Литература олоххо суолтата.Төрөөбүт литература уонна Ийэ тыл ситимнэрэ.

Н.Е. Мординов «Аҕа» кэпсээнэ (3 чаас)

Амма Аччыгыйа-тыл маастара, сээркээн сэһэнньит. «Сааскы кэм» роман-саха норуотун олоҕун энциклопедията.Саха боростуой дьонун күннээҕи олоҕор сиэр-майгы тиэмэтэ.Ийэ уонна аҕа сыһыаннара. Аҕа оҕотугар таптала. Аҕа дьиэ кэргэҥҥэ сүдү оруола. Кэпсээн иитэр суолтата.

С.С. Маисов «Ийэм кэпсиир» кэпсээнэ (3 чаас)

Ийэ дьиэ кэргэн олоҕор суолтата.Оҕо ийэтигэр сыһыана, көмөтө, муҥура суох таптала, оҕо Ийэтин сүтэриитин ааспат хомолтото.Кэпсээн сэһэргиир ньымата. Ийэ майгыта-сигилитэ, тулуура, дьулуура.Айымньы иитэр суолтата.

С.П. Данилов «Ийэ барахсан» кэпсээнэ (2 чаас)

Киһи, кыыл-сүөл, көтөр-сүүрэр - барыта ийэлээх. Чыркымай оҕолоругар истиҥ таптала, бэриниитэ, олоҕун толук ууруута.Ийэ диэн ийэ.Ис дууһаны арыйыы. Айымньы толкуйдатар өрүтэ, иитэр суолтата.

А.А. Иванов-Күндэ «Кии сыта» хоһооно (1 чаас)

Төрөөбүт буор тардыытын, ахтылҕанын хоһуйуу. Поэт ахтылҕаны тиэрдэр ньымата, саха алааһын сыта-сымара.

Н.А. Лугинов «Нуоралдьыма чараҥа» сэһэнтэн быһа тардыы (3 чаас)

Н.А. Лугинов-саха наруодунай суруйааччыта. Сэһэн сюжета, тутула. Литературнай герой мэтириэтэ, кинини сырдатар уус-уран ньыма.Сэһэҥҥэ айылҕаны ойуулааһын киһи дууһатын арыйыыта.Сэрии саха дьонун олоҕун аймааһына.Удьуор салҕаныыта. Айымньы геройдарын иитэр суолталара.Ньукуус уонна эбэ уобарастарын тэҥнээн көрүү.

М.Д. Моисеев «Сахалыы» хоһоон (1 чаас)

М.Д. Моисеев – саха наруодунай суруйааччыта. Хоһоон поэтическай иэйиитэ. Саха буолан төрөөбүтүнэн киэн туттуу, олоххо кэрэни айыы күүһэ.

А.И.Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ (5 чаас)

Саха норуотун революция иннинээҕи олоҕо-дьаһаҕа.Уус-уран мэтириэт. Ыстапаан ис дууһатын, уйулҕатын, иэйиитин ойуулааһын араас өрүтэ. Куһаҕан дьаллык киһи олоҕун алдьатыыта, дьиэ кэргэн олоҕо сатарыйыыта.Айымньы оҕону иитэр күүһэ.Кэпсээн уус-уран сатабыла.

С.А. Саввин «Көбүөхтүүрүн аанньа күөх киһиргэс» үгэ (1чаас)

Үгэ өйдөбүлэ, уратыта. Үгэҕэ ханалытан этии туттуллуута.Киһи куһаҕан кэмэлдьитин, сиэргэ баппат майгыны-сигилини сытыытык элэктээн хоһуйуу. Үгэ тутула, бэргэн тыла.

А.Е.Кулаковскай «Кэччэгэй баай» хоһооно (2 чаас)

Лирическэй герой уонна поэт уобараһа.Баайтан сылтаан сиэр-майгы алдьаныыта, кэхтии суолугар үктэнии. Дьиэ кэргэҥҥэ хаҥыс сыһыан.Дьону уонна олоҕу сыаналаабат буолуу. Хоһоон иитэр өрүтэ.

Д.К. Сивцев « Чүөчээски» кэпсээнэ (4 чаас)

Д.К. Сивцев-наруодунай суруйааччы. Кэпсээн уус-уран уратыта, тутула.Олоххо чиэһинэй буолуу холобура. Оҕо уонна аҕа сыһыаннара.Майгы-сигили уратыта.Бэйэни салайыныы холобура.История уонна билиҥҥи кэм идеаллара.

В.М. Новиков «Олох» хоһооно (1 чаас)

В.М. Новиков - наруодунай суруйааччы. Поэзия дууһаны хамсатар күүһэ.Хоһоон олоххо тапталы күөдьүтүүтэ.

И.М.Гоголев-Кындыл «Махтанабын хоту кыраайга» хоһооно (1 чаас)

И.М. Гоголев-Кындыл-уран тыл маастара.Саха буолан төрөөбүттэн киэн туттуу санаатын саҕыы. Төрөөбүт дойдуга махтаныы, тапталга билинии.

П.А. Ойуунускай «Мимоза» хоһооно (1 чаас)

П.А. Ойуунускай – улуу поэт. Айылҕа кэрэтин, алыбын ураты истиҥник хоһуйуу. Хоһоон уус-уран тыла-өһө.

Харысхал «Эһэм эһэтэ»кэпсээнэ (2 чаас)

Оҕо олоҕор эһэ суолтата. Айылҕа уонна киһи нарын сыһыаннара.Уус-уран герой ис иэйиитэ, дууһата, кыылларга сыһыана. Эһэ киһиэхэ махтала, таптала, өһүөнэ. Кэпсээн иитэр суолтата.

Т.Е. Сметанин «Егор Чээрин» сэһэнэ (3 чаас)

Кэпсээн тутула, тылын-өһүн уратыта. Аҕа дойду Улуу сэриитэ саха норуотун олоҕор суолтата. Саха саллаатын тулуура, дьулуура, хорсуна, Ийэ дойдутугар бэриниитэ, булугаһа. Норуотугар таптала, Саха сиригэр ахтылҕана. Сэрии уйаны-хатаны быһаарар түгэннэр.Олоҕу харыстааһын өйдөбүлэ. Сэһэн иитэр суолтата.

Чаҕылҕан «Герой туһунан ырыа» хоһооно (1 чаас)

Хоһоон күүстээх иэйиитэ. Норуот туһугар хорсуннук охсуһан өлбүт геройга махтал тыллара. Эдэр көлүөнэни дойдуга бэриниилээх гына иитии санаата.

Н.А. Лугинов «Кустук» кэпсээнэ (2чаас)

Киһи уонна ыт сыһыаннара. Ыт уобараһын нөҥүө киһи майгытын-сигилитин уратытын арыйыы. Кустук ыар олоҕуттан хомойуу, үөрүү, санааны үллэстии. Суруйааччы айымньытынан дьон санаатын үтүөҕэ тардар кистэлэҥэ.

С.А. Попов-Тумат «Ымыылаах ыт» кэпсээнэ(2 чаас)

Ыт киһи олоҕор суолтата. Саҥа ыт оҕотун кэтэһии үөрүүтэ. Ыт идэтэ. Ыт уонна киһи сыһыаннара. Айымньы дууһаны хамсатар кистэлэҥэ. Саха сиэрэ-майгыта, киһи буолуу төрүөтэ.

7.Өйтөн суруйуу

8.Тиэмэтичиэскэй-халандаарынай былаан:

№	уруок тиэмэтэ	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	үөрэнээччи билиитэ	үөрэнээччи сатабыллара	эбии матырыйаал	уруок былаанынан буолуохтаах кэмэ	уруок буолбут кэмэ
1.	Норуот тылынан уус-уран айымньыта.	саҥа тема	конспект	Норуот тылынан уус-уран айымньытын көрүҥнэрин быһаарыы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	кинигэ	10.09.
2.	Номохтор, үһүйээн, сэһэн	саҥа тема	тургутук	Үһүйээн, номох өйдөбүллэрэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		12.09.
3.	«Майаҕатта Бэрт Хара» сэһэн	саҥа тема	ааҕыы	Майаҕатта олорбут үйэтин уратыта.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	13.09.
4.	«Майаҕатта Бэрт Хара» сэһэн	чиҥэтии	суон ыйытыылар	Майаҕатта сиэрэ-майгыта.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	14.09.
5.	«Майаҕатта Бэрт Хара» сэһэн	чиҥэтии	синквейн		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	23.09.
6.	«Майаҕатта Бэрт Хара» сэһэн	чиҥэтии	бортовой сурунаал		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	25.09.
7.	Омоҕой уонна Эллэй Боотур	саҥа тема	сөп-сыыһа ыйытыылар	Эллэй уонна Омоҕой -саха норуотун төрүттээччилэр өйдөбүллэрэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	26.09.
8.	Омоҕой уонна Эллэй Боотур	чиҥэтии	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	27.09.
9.	Омоҕой уонна Эллэй Боотур	чиҥэтии	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	7.10.
10.	Алгыс өйдөбүлэ	саҥа тема	ааҕыы	Алгыс уратыта, иитэр суолтата, көрүҥнэрэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	8.10.
11.	Ыһыах алгыһа	саҥа тема	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тылдьыт	9.10.
12.	Ыһыах алгыһа	чиҥэтии	ааҕыы, суон ыйытыылар		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.10.
13.	Аал уот алгыһа	саҥа тема	өйтөн суруйууга бэлэмнэнии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	21.10.
14.	Аал уот алгыһа	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		22.10.
15.	Балыксыт алгыһа	саҥа тема	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	справочник	23.10.
16.	Балыксыт алгыһа	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		25.10.
17.	С.С.Васильев «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхото	саҥа тема	өйгө үөрэтии	Олоҥхо уус-уран уратыта, Эрчимэн Бэргэн холобур буолар өрүттэрэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		11.11.
18.	С.С.Васильев «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхото	чиҥэтии	своднай таблица		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	12.11.
	Иккис чиэппэр				Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.
19.	С.С.Васильев «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхото	саҥа тема	суон ыйытыылар		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	справочник	13.11.
20.	С.С.Васильев «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхото	саҥа тема	дневник		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	15.11.
21.	Олоҥхо туһунан	саҥа тема	өйгө үөрэтии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хартыына	25.11.
22.	Олоҥхо ойуулуур-дьүһүннүүр ньымата	чиҥэтии		Олоҥхо ойуулуур-дьүһүннүүр ньымаларын көрүҥнэрэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		26.11.
23.	Олоҥхо ойуулуур-дьүһүннүүр ньымата	хатылааһын	конспект		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	27.11.
24.	П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» олоҥхото	саҥа тема	своднай таблица	Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр иитэр өрүтэ, олоҥхо сүрүн санаата.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		30.11.
25.	П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» олоҥхото	чиҥэтии	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	9.12.
26.	П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» олоҥхото	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.12.
27.	П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» олоҥхото	чиҥэтии	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	13.12.
28.	П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ «Дьырыбына Дьырылыатта кыыс бухатыыр» олоҥхото	чиҥэтии өйтөн суруйуу	кластер		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		15.12.
29.	Хатылааһын	чиҥэтии	синквейн		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	23.12.
30.	Уус-уран литература	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		24.12.
31.	Н.Е. Мординов «Аҕа» кэпсээнэ	саҥа тема	бортобой сурунаал, хатылааһыҥа бэлэмнэнии	Аҕа оҕо олоҕор суолтата.Аҕаҕа тапталы иитии.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	дидактическай	25.12.
32.	Н.Е. Мординов «Аҕа» кэпсээнэ	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		26.12.
	3 чиэппэр 20 уруок	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	эбии матырыйаал	күн-дьыл
33.	Н.Е. Мординов «Аҕа» кэпсээнэ	саҥа тема	тургутук		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		20.01.
34.	Семен Семенович Маисов «Ийэм кэпсиир» кэпсээнэ	саҥа тема	суон ыйытыылар	Ийэ уобараһа, ийэҕэ тапталы иитии, махтаныы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	21.01.
35.	Семен Семенович Маисов «Ийэм кэпсиир» кэпсээнэ	чиҥэтии	своднай таблица		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		22.01.
36.	Семен Семенович Маисов «Ийэм кэпсиир» кэпсээнэ	чиҥэтии өйтөн суруйуу	өйтөн суруйуу		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		23.01.
37.	С.П. Данилов «Ийэ барахсан» кэпсээнэ	саҥа тема	синньигэс ыйытыылар	Ийэ уобараһа, ийэҕэ тапталы иитии, махтаныы.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	ырыа	3.02.
38.	С.П. Данилов «Ийэ барахсан» кэпсээнэ	чиҥэтии	тургутук		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		4.02.
39.	А.А. Иванов – Күндэ «Кии сыта» хоһооно	чиҥэтии	ааҕыы	Төрөөбүт дойдуга таптал, махтал тыллара.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		5.02.
40.	Н.А. Лугинов «Нуоралдьыма чараҥар» сэһэнэ	саҥа тема	ааҕыы	Аҕа дойду Улуу сэриитин тиэмэтэ уонна саха дьахталларын дьылҕалара.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		6.02.
41.	Н.А. Лугинов «Нуоралдьыма чараҥар» сэһэнэ	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	17.02.
42.	Н.А. Лугинов «Нуоралдьыма чараҥар» сэһэнэ	чиҥэтии өйтөн суруйуу	тургутк		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		18.02.
43.	М.Д. Ефимов «Сахалыы» хоһооно	саҥа тема	бортовой сурунаал		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	19.02.
44.	А.И. Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ	саҥа тема	хатылааһыҥҥа бэлэмнэнии	Саха дьонун олохторун трагедиятын ырытыы, аныгы олоҕу кытта тэҥнээн көрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		20.02.
45.	А.И. Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тургутук	3.03.
46.	А.И. Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ	хатылааһын	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ көрүү	4.03.
47.	А.И. Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ	саҥа тема	тургутук		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		5.03.
48.	А.И. Софронов «Куоратчыт» кэпсээнэ	өйтөн суруйуу чиҥэтии	синньигэс ыйытыылар		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		6.03.
49.	С.А.Саввин «Көбүөхтүүрүн аанньа күөх киһиргэс» үгэтэ	саҥа тема	бортовой сурунаал	Киһи омсолоох өрүттэрин ырытан көрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	17.03.
50.	А.Е. Кулаковскай «Кэччэгэй баай » хоһооно	саҥа тема	своднай таблица	Киһи олоххо тоҕо олорорун толкуйдаан көрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		18.03.
51.	А.Е. Кулаковскай «Кэччэгэй баай » хоһооно	чиҥэтии	тэҥнээн көрүү баблицата		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	19.03.
52.	Д.К.Сивцев «Чүөчээски» кэпсээнэ	саҥа тема	иллюстрация	Аҕа уонна оҕо сыһыаннарын ырытыы, сиэр-майгы сайдыыта.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		20.03.
	4 чиэппэр 16 уруок	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	эбии матырыйаал	күн-дьыл
53.	Д.К.Сивцев «Чүөчээски» кэпсээнэ	чиҥэтии	Өйтөн суруйууга бэлэмнэнии		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хаһыат	7.04.
54.	Д.К.Сивцев «Чүөчээски» кэпсээнэ	чиҥэтии			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		8.04.
55.	Д.К.Сивцев «Чүөчээски» кэпсээнэ	чиҥэтии өйтөн суруйуу	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	9.04.
56.	В.М. Новиков «Олох» хоһооно	саҥа тема	тургутук	Олох кэрэ көстүүтэ.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		10.04.
57.	Кындыл «Махтанабын хотугу кыраай» хоһооно	саҥа тема	кроссворд, хатылааһын, өйтөн суруйуу		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	тургутук	21.04.
58.	П.А. Ойуунускай «Мимоза»	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		22.04.
59.	Харысхал «Эһэм эһэтэ» кэпсээнэ	саҥа тема	клнспект	Киһи уонна кыыл сыһыаннарын кэтээн көрүү, бэйэҕэ сыһыары тутуу.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	карточка	23.04.
60.	Харысхал «Эһэм эһэтэ» кэпсээнэ	чиҥэтии	ааҕыы		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		25.04.
61.	Т.Е.Сметанин «Егор Чээрин» сэһэнэ	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	5.05.
62.	Т.Е.Сметанин «Егор Чээрин» сэһэнэ	чиҥэтии	тургутук	Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр саха саллаатын уобараһын арыйыы уонна бэйэҕэ сыһыара тутуу.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		6.05.
63.	Т.Е.Сметанин «Егор Чээрин» сэһэнэ	чиҥэтии өйтөн суруйуу			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	презентация	7.05.
64.	Чаҕылҕан «Герой туһунан ырыа»хоһооно	саҥа тема	своднай таблица		Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		8.05.
65.	Н.А. Лугинов «Кустук»кэпсээнэ	саҥа тема	өйтөн суруйууга бэлэмнэнии	Киһи уонна кыыл сыһыаннарын ырытан көрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	хартыына	19.05.
66.	Н.А. Лугинов «Кустук»кэпсээнэ	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.	киинэ	20.05.
67.	С.А.Попов «Ымыылаах ыт» кэпсээнэ	саҥа тема	дневник толоруу	Киһи уонна кыыл сыһыаннарын ырытан көрүү.	Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		21.05.
68.	С.А.Попов «Ымыылаах ыт» кэпсээнэ	саҥа тема			Толкуйдуур, ырытар, быһаарсар.		22.05.

МБҮТ «В.П. Ларионов аатынан Майа сорох предметтэри дириҥэтэн үөрэтэр орто оскуолата»

Майа, Мэҥэ Хаҥалас улууһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ

«Көрүлүннэ" «Сөбүлэннэ» «Бигэргэтэбин»

саха тылын учууталларын МО директоры үөрэх чааһыгар солбуйааччы

« 31» 05. 2017 г. « 31 » 05. 2017 г.

Мо салайааччыта: Бугаева С.Н. Евсеева А.Н. Оскуола директора: Игнатьева С.К.

Үлэ бырагыраамата

Үөрэх предметэ: саха литературата

Кылаас: 10“а”

Үөрэх тэрилтэтин таһыма: уопсай үөрэхтээһин орто оскуолата

Учуутал: Бугаева С.Н.

Былаан олоххо киириитэ: 1 сыл, 2017-18 сыл

Чаас: 68, нэдиэлэҕэ 2 чаас

Үөрэх кинигэтин автордара: Поликарпова Е.М, Яковлев В.С. – Далан, Молукова Л.Ф.

Майа, 2017-18

Быһаарыы сурук

1.Үлэ бырагыраамата олоҕурбут сокуоннара:

1.Федеральнай государственнай ыстандаарка ФГҮӨС РФ «Үөрэҕирии туһунан» сокуона ахсынньы 17 күнэ 2010 сыл ;

2. 1992с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Конституциятын 46-с ыстатыйата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин государственнай тылларынан саха уонна нуучча тыла буолаллар», СР Бырабыытылыстыбата «Саха Өрөспүүбүлүкэтин национальнай оскуолаларын саҥардан сайыннарыы концепцията”;

3.РФ үөрэҕин Министиэристибэтин атырдьах ыйын 30 күнүнээҕи 2013 сыллааҕы №1015 бирикээһэ;

4.РФ үөрэҕин уонна наукатын алтынньы 6 күнүнээҕи 2009 сыллааҕы №372 бирикээһэ;

5. Мэҥэ Кэскилэ-6;

6.В.П. Ларионов оскуолатын устааба уонна локальнай аактара.

2.Төрөөбүт литератураны 10 кылааска үөрэтиигэ маннык сыалы-соругу туруордум:

- саха литературатын кэрэхсээн ааҕар уонна аахпыты бэйэ сайдыытыгар туһулааһын;

-ийэ тыл күүһүн, илбиһин, хомуһунун иҥэрии ;

-уус-уран айымньы геройдарын нөҥүө төрөөбүт норуот олоҕун уонна историятын арыйыы;

- төрөөбүт тылынан уус-уран айымньы айыллар үгэһин, кистэлэҥин, араас ньыматын билиһиннэрии ;

-үөрэнээччи ырытар, толкуйдуур дьоҕурун сайыннарыы;

-уус-уран айымньыны уран тыллаах, ураты дьоҕурдаах, талааннаах дьон өйдөтөрүн ситиһии.

3. Үөрэтии миэтэдичиэскэй литературата:

Башарин Г.П. Три якутских реалиста-просветителя.

Тобуроков Н.Н.История якутской литературы.

Ойуунускай П.А. айар үлэтигэр бэлиэтээһиннэр.

Михайлова М.Г. Семен Данилов.

Левин И. Умсуура умсулҕана.

Зверев Д.С.Ааҕыҥ, мин быраатым кинигэтэ таҕыста.

Петров В.Т. Фольклорные традиции в якутской советской литературе.

Васильева Д.Е. Суруйааччы бастакы романа.

Копырин Н.З.Поэзия Элляя.

Захарова А.Е. Через историческую память народа.

Тобуроков Н.Н. Киирбэт күннээх дойду тойуксута.

Развитие реализма в литературах Якутии.

Васильева Д.Е. Связь времен.

Башарин Г.П. Софронов. Жизнь и творчество.

Копырин Н.З. Бастакы лирик.

Литвинов В.М. Семен Данилов.

Кондратьев А.А. Кэннигэр кэриэһин кээспитэ.

К.О.Гаврилов.Айымньылар.

Попов П.Н. Поэт Даадар.

Якутскай Н.Г. Ыар дьылларга.

Протодьяконов В.Н. Алтан Сарын туһунан.

Амма Аччыгыйа. А.А. Иванов-Күндэ.

Эрчимэн.Эллэй эркээйилэрэ.

Протодьяконов В.Н. Саха суруйааччылара.

Эрчимэн. Ойуун түүлүн проблематиката.

Кочетков В.И. Зачинатель якутской литературы.

Кардашевскай Г.Р. Досоветская драматургия А.Софронова.

Боескоров Г.К. Творчество Н.Д. Неустроева.

4. Бырагыраама үөрэнээччи дэгиттэр сатабылларын сайыннарыыга туһуланыыта:

1.Бодоруһар сатабыл( коммуникативнай):

-үөрэнээччи тыл үөрүйэхтэрин, тылынан уонна суругунан үлэ культуратын үрдүүр;

-сатаан саҥарар, кэпсиир дьоҕура олоҕурар;

- атын дьону кытта бодоруһар дьоҕура сайдыбыт;

- бөлөххө холкутук үлэлиир, бэйэтин санаатын тиэрдэр;

- атын үөрэнээччи санаатын истэр, дьүүллэһэр.

2.Билиини-көрүүнү ылар сатабыл( познавательнай):

- үөрэнээччи билиини бэйэтэ ылар;

- үөрэнээччи билэриттэн тирэҕирэн уруокка үлэлиир;

-тэҥниир, быһаарсар, дакаастыыр;

-тезистэри, бырайыактары, сценарийдары оҥорор;

-санаатын сааһылаан тиэрдэр, аахпыттан, өйтөн суруйууну дириҥник сатыыр.

3.Тус сыаллаах сатабыл (личностнай):

- үөрэнээччи үөрэххэ баҕата күүстээх;

- үөрэх суолтатын үрдүктүк өйдүүр;

- саха тылын билии, норуот тыына буоларын чопчу билэр;

- саха тыла олоххо суолтатын дириҥник өйдүүр.

4.Бэйэни салайынар сатабыл ( регулятивнай):

-үөрэнээччи үөрэх кэмигэр хонтуруолланар;

- бөлөххө үлэлиир дьоҕура сайдыбыт;

-уруок кэмигэр үлэтин сааһыланар;

- бөлөҕү кытта үлэлииргэ былаанын бэйэтэ оҥостор;

- үлэ биир көрүҥүттэн атын көрүҥҥэ үлэлииргэ дьоҕура сайдыбыт;

-сыыһатын билэр, бэйэтэ көннөрөр;

-учууталы кытта тэҥҥэ үлэлиир.

5.Миэтабиридимиэтинэй үлэ түмүгэ:

- тылынан уонна суругунан иһитиннэрии оҥоруу;

- ааҕыы араас ньыматын баһылааһын;

- билиини хаһыатынан, телевизорынан, интернетинэн, тылдьытынан ылыы;

- билбити сатаан тиэрдии;

- күннээҕи олоххо орфоэфическай, лексическэй, орфографическай, пунктуационнай нуормалары тутуһуу;

- аудитория иннигэр биллэрии, иһитиннэрии, дакылаат оҥоруу;

- саха литературатын уруоктарыгар ылбыт билиини олоххо туһаныы;

-бэйэ сценарий оҥоруутун ситиһии;

-хаһыакка кыра ыстатыйалары суру йуу;

-дьон иннигэр бэйэ санаатын аһаҕастык тиэрдии;

-резенция холкутук суруйуу.

6.Үөрэнээччи билиитэ уонна сатабыла:

- айымньы – уус тыл уран айыыта. Уус-уран тыл айымньыга суолтатын , ойуулуур-дьүһүннүүр күүһүн билэр.

- уус-уран айымньы олоҕу хоһуйар уратытын өйдүүр.

-уус-уран айымньыны таба өйдөөн кудуччу ааҕар.

- уус-уран хоһоонноохтук ааҕар.

- аахпыт айымньыларын сүрүн ис хоһооннорун билэр.

- талааннаах олоҥхоһуттар, тойуксуттар олохторун билэр, хоһоонунан айымньыны уонна кэпсээнтэн быһа тардыыны билэр.

-литература үс көрүҥүн араарар, быһаарсар, ырытар.

-айымньы тематын, сүрүн санаатын сыаналыыр, билэр.

- уус-уран ньыма арааһын быһаарар, чопчулуур.

- уус-уран айымньыны төһө сөбүлээбитин быһаарсар уонна араарар.

7. Үөрэнээччи тылын сайдыыта:

- уус-уран айымньыны уонна тиэкиһи өйтөн ааҕар.

-уус-уран айымньы тылын туттан сиһилии, талан, кылгатан кэпсиир.

- айымньы туһунан ыйытыыга толору эппиэттиир.

- талбыт тематыгар остуоруйа,таабырын, кэпсээн, өйтөн суруйуу оҥорор.

-кыра кээмэйдээх кэпсээни, хоһоону, сэһэни суруйарга холонор.

-аахпыт айымньытын, киинэ, спектакль туһунан санаатын этэр.

-суруйааччы олоҕор уонна айар үлэтигэр литературнай монтаж, литературнай композиция суруйарга холонор.

6.Бырагыраама ис хоһооно :

№	Бастар	Чааһа
1.	Саха литературата суол төрдүгэр	26
2.	Уус-уран литература олох тосту уларыйар кэмигэр	20
3.	Саха литературатын уустара	12
4.	Саха суруйааччыларын олоҕо суох буруйдааһын	10
		68
1.	Өйтөн суруйуу	7

7.10 кылааска үөрэтии ис хоһооно:

1.Саха литературата суол төрдүгэр ( 26).

Саха олоҕо-дьаһаҕа, духуобунай культурата, тыла-өһө, фольклора үөрэхтээхтэр болҕомтолорун киинигэр. Саха суругун историятыгар маҥнайгы уус-уран айымньы. Саха литературатын үөскээбит кэмэ уонна төрүттэрэ.Саха маҥнайгы үөрэхтээхтэрэ. Сурук-бичик үөскээһинэ.Саха бастакы суруйааччылара. Саха киһитин идеала, норуот дьылҕата, көҥүл олох уонна колония политиката.Төрөөбүт норуокка сайдыыны, үөрэҕи, сырдыгы тарҕатарга дьулуур.Литература сайдыытыгар норуот тылынан уус-уран айымньыта уонна классическай литература суолтата.

А.Я. Уваровскай –сахалыы маҥнайгы уус-уран айымньы ааптара ( 5 чаас).

«Ахтыылар» . Айымньы суруллубут историята уонна жанра. Саха былыргы олоҕун дьэҥкэтик көрдөрүү. Тыйыс айылҕаны, дьон уустук сыһыанын арыйыы. Истиил, тыл-өс уратыта.

А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй-бөлүһүөк суруйааччы ( 6 чаас).

«Ойуун түүлэ» - оччотооҕу кэм прогрессивнай өйүн-санаатын түмүү.Аан дойду норуоттарын күөнүгэр саха норуотун дьылҕатын арыйыы.Ойуун уобараһын суолтата.Поэма сүрүн санаалара уонна билиҥҥи кэм.

В.В. Никифоров-Күлүмнүүр-саха бастакы драматура ( 5 чаас).

«Манчаары». Бастакы сахалыы драма. Суруллубут историята, уһуктуу тиэмэтэ.Манчаары баҕа санаата уонна охсуһуута.Олох суута.Ааптар сүрүн уобараһы арыйар уратыта.

А.И. Софронов-Алампа-талааннаах драматург (5 чаас).

. «Олох оонньуура».Драма философскай, этическай санаалара.Майгы-сигили.Бэйэ дьылҕатыгар, тулалыыр эйгэҕэ эппиэттээх буолуу проблемата.Драма уус-уран ситиһиитэ.

Н.Д. Неустроев - драматург (4 чаас).

«Куһаҕан тыын».Олох суолтатын, сыалын-соругун туһунан санаа.Муммут киһи уобараһа. Айымньы жанрын уратыта.Тыл-өс элэгэ, сүлүһүнэ. Иэдээннээх күлүүс.Суруйааччы аныгы олоххо дьону сэрэтиитэ.

2.Уус-уран литература олох тосту уларыйар күөнүгэр ( 20чаас).

Олох тосту уларыйыыта ( революция, советскай былаас).Киһи өйө-санаата, сиэрэ-майгыта уларыйыыта.Революция героиката уонна романтиката.Саҥа олох геройун уобараһа. Кэм символ уобараһа уонна усулуобунаһа.Уус-уран литература сүрүн айар хайысхата уонна ньымата, араас сүүрээннэр, мөккүөрдэр.

П.А. Ойуунускай-история күөнүгэр личность суолтатын арыйыыта ( 8 чаас).

«Кыһыл Ойуун».Ааптар, кэм уонна киһи.Үтүө-мөкү сыһыан.Киһи-аймах муҥур баҕата туоларыгар эрэнии.Норуот уус-уран айар ньыматын поэмаҕа саҥалыы туһаныы.Реализм ханалытыылаах романтизм дьүөрэлэһиитэ. Үйэлэр символ уобарастара.

«Көҥүл ырыата», «Син биир буолбаат!?».Революционнай охсуһуу романтиката.Норуот дьолун туһугар ытык иэс өрө күүрэн этиллэрэ. Олоҕу, киһи дьылҕатын анаарар дириҥ толкуй.Айымньыга ритм бэлиэтин киллэрии.Көҥүл строфа.Анафора. «Александр Македонскай», «Ойуунускай көмүллүбүт ырыата».

С.Р. Кулачиков-Эллэй – героическай лириката (2 чаас).

«Саа уоһугар», «Партизан уҥуоҕар» ,«Кытыйа».Героическай лирика холобура.Иэйэр-куойар хоһоон ураты истиилэ.Сонун рифма, уобарас.Эллэй литературнай хоһооннорун саҥалыы сыаналааһын.

А.А. Иванов-Күндэ-саха итэҕэлэ норуот дьылҕатыгар (4 чаас).

«Иэдээннээх баҕа». Кыра киһи уобараһа. Психологическай ойуулааһын уратыта.Трагизм көстүүтэ, итэҕэлтэн төрүөтэ.Саҥа олоҕу тутуу оптимизма, кэлэр кэскили күүрэн туойуу. Норуот айымньытын үгэстэригэр олоҕуруу.Көҥүл кээмэй,дьүөрэ тылы табан туттуу.

Г.В. Баишев-Алтан Сарын-поэзияҕа, прозаҕа холоммут саха бастакы үөрэхтээҕэ (5 чаас).

«Кыһыл өрт», «Этиҥнээх ардах», «Сайыҥҥы түүн».Ханалытан этии, ымпыктаан-чымпыктаан ойуулааһын, ураты тыл-өс.

3.Саха литературатын уустара (12 чаас )

Үөрэх-сайдыы киэҥник тарҕаныыта. Литература сүһүөҕэр туруута.Норуот таптаан ааҕар суруйааччылара. Литература жанр өттүнэн байыыта.Литературнай тип, типическэй характер өйдөбүлүн байытыы. Характер сайдыытын, киһи өйө-санаата үүнүүтүн арыйыы.Омук литературатын тылбааһа.Литература уонна театр.

Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон-талааннаах драматург (6 чаас).

«Күкүр Уус».Холбоһуктааһын норуот экономическай, политическай олоҕор, өйүгэр-санаатыгар, ис туругар дьайар күүһүн көрдөрүү. Драма проблематын билиҥҥи кэмҥэ өйдөөһүн.Национальнай характер уонна саҥа кэм. Драма конфлига уонна уустук тутула.

В.М. Новиков-Күннүк Уурастыырап-айылҕа тойуксута ( 2 чаас).

«Сырдык күммүт тыкпыт», «Көлүкэчээн», «Сааскы күөх сарсыарда».Айылҕа нарын-намчы хартыыната, доҕордоһуу, сэмэй, ыраас таптал тиэмэтэ. Киһи кэрэ иэйиитин, истиҥ сыһыанын хоһуйуу. Рифма эрчимэ.Дьүөрэ дорҕоону табан туттуу. Олох үөрүүтүн тыл күүһүнэн биэрии.

Н.Е. Мординов-Амма Аччыгыйа-психологическай ойуулааһын маастара ( 3 чаас).

«Атаҕастабыл».Киһи личность быһыытынан бэйэтин суолтатын өйдөөһүнэ. Олоххо киһи миэстэтин туһунан санаа.Дьон өйүгэр-санаатыгар тахсар уустук, дириҥ психологическай уларыйыыны сатаан арыйыы.Судургу сюжеттан дьоһуннаах уус-уран түмүктээһиҥҥэ кэлии.

4.Саха суруйааччыларын олоҕо суох буруйдааһын ( 10 чаас).

Репрессияламмыт суруйааччылар В.В. Никифоров-Күлүмнүүр, А.И. Софронов-Алампа, Даадар, Алтан Сарын, В.Леонтьев о.д.а. Кинилэр ыар дьылҕалара, айар талаан бохсуллуута, литературнай нэһилиэстибэҕэ сыһыан уларыйыыта. Санааны аһаҕастык этэргэ дьулуһуу.

И.Е. Слепцов-Арбита-талааннаах поэт ( 2 чаас).

«Муҥурданыы», «Киһи уҥуоҕар», «Сүбэлэр-соргулар», «Кыһыл өрт».Арбита лирикатын ураты тыына. Киһи аатын өрө тутуу. Санаа хаарчаҕа. Көҥүл дьиҥ олоххо уонна ыра санааҕа. Иэйии эгэлгэ арааһын тиэрдэр сатабыл.

К.О. Гаврилов-Тыа оҕото-кэпсээнньит( 2чаас).

«Тыымпы», «Былыргы саха», «Оҕолоох ыалтан оннооҕор уот иччитэ үөрэр».Былыргы саха олоҕун хартыыната, натуралистическай сиһилээһин.

Ф.Г. Винокуров-Даадар-саҥа биллэн испит поэт ( 1 чаас).

«Кэрэтиэн хоту сирим», «Мин ыллыам», «Үрүйэ», «Улуу сарыал иннинэ». Баҕа санаа, дьылҕа өйдөбүлэ.Дууһа, санаа иэйиитин истиҥник, намчытык этии.

В.С. Яковлев-Далан «Дьылҕам миэнэ» ( 3 чаас).

Личность уонна история сыһыана. Саха бастакы суруйааччыларын, саха тылын, төрөппүттэр туһунан санаалар ситимнэрэ. Олох уонна история кырдьыктара.

Хатылааһын – 1чаас

8.Тиэмэтичиэскэй-халандаарынай былаан:

№	тема	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	эбии матырыйаал	күн-дьыл	уруок буолбут кэмэ
	1 чиэппэр 16 уруок
1.	Саха литературата суол төрдүгэр	хатылааһын	конспект		10.09.
2.	А.Я. Уваровскай олоҕо уонна айар үлэтэ	саҥа тема	ааҕыы		12.09.
3.	А.Я. Уваровскай «Ахтыылар» кэпсээнэ	саҥа тема	ааҕыы	хаһыат	13.09.
4.	А.Я. Уваровскай «Ахтыылар» кэпсээнэ	чиҥэтии	ааҕыы	киинэ	14.09.
5.	А.Я. Уваровскай «Ахтыылар» кэпсээнэ	ситимнээх саҥа	өйтөн суруйуу		23.09.
6.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Ойуун түүлэ» поэмата	саҥа тема		тургутук	25.09.
7.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Ойуун түүлэ» поэмата	чиҥэтии			26.09.
8.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Ойуун түүлэ» поэмата	чиҥэтии		хаһыат	27.09.
9.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Ойуун түүлэ» поэмата	чиҥэтии	өйтөн суруйу		7.10.
10.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Өй сүрэх мөккүөрэ» хоһооно	саҥа тема		тургутук	8.10.
11.	Өксөкүлээх Өлөксөй «Өй сүрэх мөккүөрэ» хоһооно	чиҥэтии		киинэ	9.10.
12.	Күлүмнүүр «Манчаары» драмата	саҥа тема			10.10.
13.	Күлүмнүүр «Манчаары» драмата	чиҥэтии		хаһыат	21.10.
14.	Күлүмнүүр «Манчаары» драмата	чиҥэтии			22.10.
15.	Күлүмнүүр «Манчаары» драмата	чиҥэтии		тургутук	23.10.
16.	Күлүмнүүр «Манчаары» драмата	хатылааһын	өйтөн суруйуу		25.10.
	2 чиэппэр 16 уруок	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	эбии матырыйаал	күн-дьыл
17.	Алампа «Олох оонньуура» драмата	саҥа тема			11.11.
18.	Алампа «Олох оонньуура» драмата	чиҥэтии			12.11.
19.	Алампа «Олох оонньуура» драмата	чиҥэтии			13.11.
20.	Алампа «Олох оонньуура» драмата	чиҥэтии			15.11.
21.	Алампа «Олох оонньуура» драмата	хатылааһын-өйтөн суруйуу		ТургутукӨйтөн суруйуу.Баай дьол дуо?	25.11.
22.	Н.Д. Неустроев «Куһаҕан тыын» драмата	саҥа тема			26.11.
23.	Н.Д. Неустроев «Куһаҕан тыын» драмата	чиҥэтии		хаһыат	27.11.
24.	Н.Д. Неустроев «Куһаҕан тыын» драмата	чиҥэтии			30.11.
25.	Н.Д. Неустроев «Куһаҕан тыын» драмата	хатылааһын	э	тургутук	9.12.
26.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	саҥа тема			10.12.
27.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	чиҥэтии			13.12.
28.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	чиҥэтии		хаһыат	15.12.
29.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	чиҥэтии			23.12.
30.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	чиҥэтии		тургутук	24.12.
31.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	хатылааһын			25.12.
32.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	ситимнээх саҥа		киинэ	26.12.
	3 чиэппэр 20 уруок	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	эбии матырыйаал	күн-дьыл
33.	П.А. Ойуунускай «Кыһыл Ойуун» поэмата	хатылааһын-өйтөн суруйуу	өйтөн суруйуу		20.01.
34.	Эллэй поэзията	саҥа тема			21.01.
35.	Эллэй поэзията	чиҥэтии		хаһыат	22.01.
36.	Күндэ «Иэдээннээх баҕа» кэпсээнэ	саҥа тема			23.01.
37.	Күндэ «Иэдээннээх баҕа» кэпсээнэ			тургутук	3.02.
38.	Күндэ «Иэдээннээх баҕа» кэпсээнэ	чиҥэтии			4.02.
39.	Күндэ «Иэдээннээх баҕа» кэпсээнэ	саҥа тема		хаһыат	5.02.
40.	Алтан Сарын «Кыһыл өрт» поэмата	саҥа тема			6.02.
41.	Алтан Сарын «Кыһыл өрт» поэмата	хатылааһын		тургутук	17.02.
42.	Алтан Сарын «Кыһыл өрт» поэмата	хатылааһын			18.02.
43.	Алтан Сарын «Кыһыл өрт» поэмата	чиҥэтии			19.02.
44.	Алтан Сарын «Кыһыл өрт» поэмата	чиҥэтии		хаһыат	20.02.
45.	Эрилик Эристиин «Кэриэс туолуута» сэһэнэ	чиҥэтии			3.03.
46.	Эрилик Эристиин «Кэриэс туолуута» сэһэнэ	чиҥэтии		тургутук	4.03.
47.	Эрилик Эристиин «Кэриэс туолуута» сэһэнэ	чиҥэтии	кэпсээн суруйуу		5.03.
48.	Эрилик Эристиин «Кэриэс туолуута» сэһэнэ	хатылааһын		хаһыат	6.03.
49.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	саҥа тема			17.03.
50.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	саҥа тема		хаһыат	18.03.
51.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	чиҥэтии		тургутук	19.03.
52.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	хатылааһын			20.03.
	4 чиэппэр 16 уруок	уруок тиибэ	дьиэ үлэтэ	эбии матырыйаал	күн-дьыл
53.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	чиҥэтии			7.04.
54.	Суорун Омоллоон « Күкүр Уус» драмата	чиҥэтии-өйтөн суруйуу		киинэ	8.04.
55.	Күннүк Уурастыырап поэзията	саҥа тема			9.04.
56.	Күннүк Уурастыырап поэзията	саҥа тема		хаһыат	10.04.
57.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	ситимнээх саҥа		тургутук	21.04.
58.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	чиҥэтии			22.04.
59.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	хатылааһын		хаһыат	23.04.
60.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	саҥа тема			25.04.
61.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	чиҥэтии		тургутук	5.05.
62.	Амма Аччыгыйа «Атаҕастабыл» сэһэнэ	ситимнээх саҥа		киинэ	6.05.
63.	Өйтөн суруйуу. Татыгыырап уобараһа	саҥа тема		хаһыат	7.05.
64.	Зачет	чиҥэтии			8.05.
65.	Зачет	саҥа тема		киинэ	19.05.
66.	Зачет	ситимнээх саҥа			20.05.
67.	Хатылаһын	хатылааһын		тургутук	21.05.
68.	Хатылааһын	хатылааһын			22.05.