Химия пәнінен жоспар 11 сынып

Тақырыбы: Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесі

Күні:

Мұғалім:

Сынып:11

Қатысқан: Қатыспағандар:

Сабақта меңгерілетін оқу мақсаттары

Органикалық қосылыстардың жіктттелуі мен номенклатттурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесіне тоқталу

Табыс критерийлері

Барлық оқушылар білуге тиісті:   Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын терең меңгереді;

Оқушылардың көпшілігі:   Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын ажырата біледі

Кейбір оқушылар өзара әрекет арқылы бір-бірімен кеңесу, тақырыпқа сәйкес түсініктерін одан ары дамытады.

Тілдік мақсат

Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері

Оқушылар периодтық кесте туралы біледі.

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған уақыт

Ресурстар

0-5 мин

6-10 мин

Органикалық реакциялар бейорганикалық реакциялардың заңдылықтарына бағынғанымен, біраз ерекшеліктері де бар. Органикалық реакциялар, негізінен,молекулалардың арасында жүреді. Сондықтан иондар қатысатын бейорганикалық реакциялардай емес, органикалық реакциялар баяу жүреді. Оларды тездету үшін өршіткілер (катализаторлар) пайдаланылады және қажетті жағдайда температура мен қысымды жоғарылатады. Осындай себептерден органикалық реакциялар өнімінің шығымы төмендеу болып, қосымша заттар түзе жүреді.

Органикалық реакцияларды теңдеу түрінде емес, сызбанұсқа түрінде жазып, онда бастапқы заттарды, реакцияның негізгі өнімдерін және реакцияның жүру жағдайларын көрсетеді. Теңдік белгісінің (=) орнына бағдарша (→) қойылады. Кейде бағдаршаның үстінде реакцияның жүру жағдайы көрсетіледі.

Интерактивті тақта

Орта

11-20мин

21-35мин

Органикалық реакцияларды жіктеудің бірнеше жолы бар. Оларды химиялық айналымдардың сипатына және реакциялардың жүру механизмдеріне, т.б. белгілерінебайланысты жіктеу жиі қолданылады.

Химиялық айналымдардың сипаты[өңдеу]

Химиялық айпалымдардың сипатына байланысты органикалық реакцияларды орынбасу, қосылу, айырылу, қайтатоптасу (изомерлену), тотығу, полимерлену, т.б. түрлерге бөледі.

1. Орынбасу реакциялары. Бастапқы молекуладағы атомның (не атомдар тобының) орнын басқа атом (не атомдар тобы) басып, жаңа молекула түзіледі:

СН₄ + HONO₂→CH₃-NO₂+ Н₂O

2. Қосылу реакциялары. Екі немесе одан да көп заттардан бір жаңа зат түзіледі. Көміртек қаңқасы бар бастапқы молекулаға басқа атом не атомдар тобы қосылады:

СН₂ = СН₂ + Сl₂→СН₂Cl-СН₂Cl
3. Айырылу (ыдырау ) реакциялары. Бастапқы органикалық қосылыстан құрылымы қарапайым бірнеше зат түзіледі (бастапқы молекуладан атомдар тобы үзіледі):

СН₄→С + 2Н₂

4. Изомерлену (қайтатоптасу)реакциялары. Реакциялардың бұл түрлерінде реакцияға түскен заттың молекулалық формуласы өзгермейді, атомдар мен атом топтарының молекула ішіндегі байланысу реті өзгеріп, жаңа зат түзіледі.

5. Тотығу және тотықсыздану реакциялары. Тотығу реакциясы көміртектің өзінен электртерістігі үлкенірек элементпен (галоген, оттек, т.б.) жаңа байланыс түзуі арқылы жүреді. Реакция барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі өседі. Тотықтырғыштың әсерінен (оның формуласын жазбай-ақ [О] арқылы белгілеуге де болады) реагент оттек қосып алады немесе сутек бөлінеді:

CH₄+[O]→CH₃OH

Жану реакциясы тотығу реакциясының жиі үшырасатын түрі.

Реакция толық жүрсе, көміртек диоксиді мен су түзіледі:

2С₂Н₆ + 7O₂→4СO₂+6Н₂O

Тотықсыздану реакциясы барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі кеміп, жаңа С—Н байланыстар түзіледі. Тотықсыздандырғыштың әсерінен ([H] деп белгілеуге болады) реагент сутек қосып алады немесе оттектен айырылады.

Гидрлеу реакциясы тотықсыздану реакциясының жиі ұшырасатын түрі. Сутек еселі байланысқа қосылады. Реакция өршіткі (VIII топ металдары: Ni, Pt, Pd) қатысында өтеді:

C₂H₂+H₂→C₂H₄

6. Полимерлену реакциялары. Құрамында еселі байланысы бар қарапайым заттар — мономерлер бір-бірімен қосылып, құрамы күрделі жоғары молекулалы қосылыс —полимер түзеді:

nCH₂=CH₂→(-CH₂-CH₂-)_n

Органикалық реакциялардың бұлардан басқа түрлерін кейін қарастырамыз.

Видеоролик

Слайдпен жұмыс

Соңы

Қайта бағыттау сұрақтары

1-тапсырма:

1. Органикалық реакциялар нешеге  жіктеледі.

2. Органикалық реакциялардың қандай механиздерін білесіңдер?

3.Сигма және пи байланыстар барлық көмірсутектерде бола ма?

«Кір жаятын жіп» стратегиясы.Стратегияның мақсаты: оқушылар өз беттерінше жаңа тақырыпты іздеп отырып тауып, түсіндіреді. Мәтін ішінен әр түрлі қағаздарға бір-бір сөз жазып, әр топқа таратылады. Оқушылар ізденіп, өз тапсырмасына қатысты сөйлемдерді құрап жазады. Оқулықпен жұмыстың түрі. Әр топ кір жаятын жіпке алып келіп, іліп, түсіндіреді.

Қосымша мәліметтер

Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пән-аралық байланыс

-Сөзді іздеуге тапсырма қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.

Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және жұптық жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?

Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.