Хоршунослик дастур

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS

TA’LIM VAZIRLIGI

SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI

XOR VA XORSHUNOSLIK

FANINING

ISHCHI O’QUV DASTURI

Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar

Ta'lim sohasi: 110000 – Pyedagogika

Ta'lim yo`nalishi: 5111100 –Musiqa ta’limi

SAMARQAND – 2018

Fanning ishchi o’quv dasturi o’quv, ishchi o’quv ryeja va o’quv dasturiga muvofiq ishlab chiqildi.

Tuzuvchilar:

J.Xodjayev - SamDU Maktabgacha ta’lim fakulteti, “Musiqa ta’limi” kafedrasi o’qituvchisi.

Sh.Shaykulov - SamDU Maktabgacha ta’lim fakulteti, “Musiqa ta’limi” kafedrasi o’qituvchisi.

U.Boliyev - SamDU Maktabgacha ta’lim fakulteti, “Musiqa ta’limi” kafedrasi o’qituvchisi.

Taqrizchilar:

N.Kiyamov – Pedagogika fanlari nomzodi, Samarqand Davlat Universiteti Pedagogika fakulteti «Pedagogika» kafedrasi dotsenti.

A.Mo’minov – Samarqand shahar 1-son san’at kolleji «Musiqa nazariyasi» kafedrasi mudiri.

Ushbu «Xor va xorshunoslik» fanining ishchi o’quv dasturi SamDU “Musiqa nazariyasi va an’anaviy ijrochilik” kafyedrasining 2018 yil “____” sentyabrdagi 1 - son yig’ilishida muhokamadan o’tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun tavsiya etilgan.

Kafyedra mudiri: __________ J.Kozimov

Fanning ishchi o’quv dasturi Maktabgacha ta’lim fakultetida ko’rib chiqilgan va foydalanishga tavsiya qilingan (2018 yil “____” sentyabrdagi 1– sonli majlis bayonnomasi).

Fakultet kengashi raisi: _______ prof. B.Xaydarov

Kelishildi: O’quv uslubiy boshqarma boshlig’i: _____dots.A.M.Xolxo’jayev

Mazkur kursda xor va xorshunoslikning nazariy va amaliyotdagi xor ijrochiligi va uning taxlili. Xorda kuylash qonun-qoidalari, xor ovozining to’g’ri sozi va ansamblda kuylash malaka va usullari. G’.Yevropa xor vokal-simfonik janrlarining kelib chiqish tarixi va rivojlanishi. O’zbekistonda xor janrini boshlanishi va rivojlanishi. Professional va xalq xorlarini tashkiliy asoslari. Xor turlari va xillari haqida tushuncha. Xor ovozlar va uni tarkibi, vokal xor texnikasi malakalarini egallash. Xor va xorshunoslik ishini tashkiliy asoslari.

Xorga rahbarlik qilish, xor asarlarini taxlil qilish malakalarini egallash. Xorda kuylash jarayonida ijro jarangiga, ansambl, yaxshi soz, nafas olish, hamohanglikka erishish, badiiy ifoda vositalaridan o’z o’rnida foydalanish, ko’nikmalar haqida amaliy tavsiyalar berilgan.

Amaliy mashg’ulotlarda esa xor jamoasini tuzish va uni boshqarish. Xorni taxlil qilish va ijro etish, bilim malakalari kabi uslublardan foydalanish malakalarini egallaydilar.

O`quv fanining maqsad va vazifalari

Xor va xorshunoslik fanining asosiy maqsadi xor va xalq qo’shiqchiligi bo’yicha talabalarning shu kasbga xos o’quv malakalarini shakllantirish ularga jamoa bo’lib kuylay olish va uni boshqara olish texnologiyasi bo’yicha mukammal bilim berish va jamoaga rahbarlik qila olish hususiyatlarini singdirishdan iborat.

Kursni xor va xorshunoslik darslarida amalga oshiriladigan bir qator vazifalarni belgilash mumkin: xor qo’shiqchiligiga xos uslublarda kuylash imkoniyatiga ega bo’lish; jamoa bo’lib kuylash tabiati, didaktik tamoyillari va boshqa qonuniyatlarni bilib olish; xor asarlari repertuarlari bilan bevosita tanishish va ularni tanlash bo’yicha yuksak badiiy didga ega bo’lish; jamoada kuylash va u bilan ishlash jarayonida inson organizmida yuz beradigan psixo-fiziologik kechinmalarni chuqur his qilish va unga ko’nikma hosil qilish; jamoali qo’shiqchilik xonandasi va rahbariga qo’yiladigan talablarni bilish va unga amal qilish.

Fan bo`yicha talabalar bilimi, ko`nikma va malakalariga

qo`yiladigan talablar

«Xor va xorshunoslik» fanini o’zlashtirish jarayonida talabalar:

- Xorshunoslik fanidan xor san’atining yaratilish tarixi, xorshunoslikning nazariy tamoyillari, ovozlar bo’lishi, ularning fiziologik-psixologik xususiyatlarini bilishi kerak;

- Xorda kuylash jarayoni, xor repertuarlarini optimal tanlash, ovozlar xususiyatiga ko’ra asarlarni ajratib olish ko’nikmalariga ega bo’lishi kerak;

- Talabalar xorida tanlangan asarlarni qoidalar asosida kuylash, ovozlar xususiyatiga ko’ra disfoniyaga yo’l qo’yilmasdan ovozlar bilan alohida ishlash va xor jamoasiga rahbarlik qilib boshqara olish malakalariga ega bo’lishi kerak.

Fanning o`quv ryejadagi boshqa fanlar bilan o’zaro bog`liqligi va uslubiy jihatdan uzviy kyetma-kyetligi

Xor va xorshunoslik fani asosan solfedjio va vokal fanlari bilan chambarchas bog’liq bo’lib, bundan tashqari uning amaldagi tatbiqi talabalarning xor dirijyorligi, xor aranjirovkasi, musiqa asarlari tahlili, hamda musiqa nazariyasi fanlari bilanchambarchas bog’liqdir.

Fanning ta`limdagi o`rni

Ushbu fan musiqa o’qituvchisini maktab, akademik lisey, kasb – hunar kollejiga tayyorlashda muhim o’rnini egallaydi. Fan amaliy faoliyatni o’z ichiga olib, musiqiy ta’lim yo’nalishi talabalarini musiqa madaniyati o’qituvchisi amaliy faoliyatiga tayyorlaydi. Shuning uchun ushbu fan asosiy umumkasbiy fan hisoblanilib, shuning bilan birga ixtisoslik fanlari bilan ajralmas bog’liqdir.

Fanning o`qitishda zamonaviy axborot va pyedagogik tyexnologiyalar

Fanni bilimlarini o’zlashtirish uchun ta’limning muammoli, rivojlantiruvchi o’qituv, pedagogik o’yinlar, interfaol usullar axamiyatga xususiy-pedagogik, individual yondashuv kabi zamonaviy pedagogik texnologiya va metodlardan foydalanish tavsiya etiladi. Fanni o’tkazish jarayonida quyidagi interfaol metodlar ishlatish mumkin: «muammo savollar», «asosiy terminlar», «aqliy hujum», «bumerang», «tarmoqlar», «fikrlar bo’yicha almashuvi», «birgalib izlash», «markaziy nuqtasiga qaratilagn savollar».

Dirijorlik fani darslarida fanga oid turli adabiyotlar, ko`rgazmali qurollar, zamonaviy tyexnika vositalardan kyeng foydalanish va yangi axborot tyexnalogiyalarini qo`llash katta ahamiyatga ega.

Dirijorlik darslari yanada samarali o`tishi uchun quyidagalarga amal qilish maqsadga muvofiqdir:

- ta'limning zamonaviy tyexnikaviy vositalarini qullash;

- darslarda yangi pyedagogik tyexnologayalardan o`rinli foydalanish;
- darslarda xalq og`zaki ijodi namunalari, usta-shogird an'analaridan kyeng foydalanish;

- ko`rgazmali qurollardan foydalanish;

- talabalarning individual xususiyatlarini, univyersityetning moddiy bazasini hisobga olish;

- musiqaga oid atamalarning lug`aviy ma'nosini atroflicha o`rganish va boshqalar.

Amaliy mashg’ulotlarni tashkil etish bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar

Amaliy mashg’ulotlarda talabalar xor asarlarini kuylash va unga dirijyorlik qilish ko’nikma-malakalarini o’rganadilar.Xordagi ijrochilarni bir-biriga qovushtirib, ularning bir hil kuylashlarini ta’minlash xor rahbarining asaosiy vazifalaridan biridir. Talabaning birinchi galdagi vazifasi xorda bir-biriga quloq solish, to’g’ri talaffuz va intonasiya qilish, dirijyorning har bir ishorasiga hozirjavob bo’lishdir. Partiyada kuylovchi talabaning boshqa partiyalarni tinglash, ansamblda, garmonik va polifonik to’g’ri ijro etishni ta’minlash zarur. Asarlarning har-xil xarakter, tematika va syujetda bo’lishiga ahamiyat berish kerak. Talabalarni akademik usulda kuylashga o’rgatish lozim. Kuylashning har xil uslublarini (legato, non legato, staccato, marcato, sf, subito piano, subito forte,creschendo, diminuendo) Mashg’ulotlarga tavsiya etiladigan asarlar:

• «Yorlarim» - M.Burxonov qayta ishlagan o’zbek xalq qushig’i, Muqimiy g’azali.

• «Go’zal qizga» - M.Burxonov qayta ishlagan xorazm xalq qo’shig’i 3/4.

• «Ayriliq» - M.Burxonov qayta ishlagan qoraqalpoq qo’shig’i, Berdax so’zi. 6/8, 9/8.

• Final xori – «Layli va Majnun» operasidan – R.Glier va T.Sodiqov musiqasi, Xurshid she’ri.

• Final xori - «Bo’ron» operasidan – M.Ashrafiy va S.Vasilenko musiqasi, K.Yashin she’ri. 4/4.

Bitiruv dasturi

«Chashmi siyoh» /qora ko’z/ - M.Burxonov qayta ishlagan afg’on xalq qo’shig’i. Ayollar xoriga Q.Mamirov moslashtirilgan. 6/8.

«Endi sandek» - S.Boboyev qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i. Muqumiy g’azali. 4/4.

«Lahza-lahza» - Q.Mamirov musiqasi. Furqat g’azali. 4/4.

«Ajab nozik» - M.Bafoyev musiqasi.

«Dam qo’l» - M.Burxonov qayta ishlagan afg’on xalq qo’shig’i. 4/4.

«Gule gandum» - M.Burxonov qayta ishlagan afg’on xalq qo’shig’i. 4/4.

«Go’zal» - B.Umidjanov musiqasi. M.Turobova she’ri 6/8.

«Ey, sanam» - B.Umidjanov musiqasi. 7/8, 2/4, 4/4.

«Fig’onkim», «Furqat» - kinofilmidan. S.Yudakov aralash xor uchun qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i. Furqat g’azali. 4/4.

«Alisher Navoiy qasidasi» – Burxonov musiqasi, A.Oripov suzi. 4/4, 3/4.

«Yor ekan» - «Dilbarim» syuitasidan. M.Nasimov musiqasi, H.Sharipov she’ri. 7/8.

«Yolvorma jonim» - D.Omonullayeva qayta ishlagan.

«Istiqlol taronasi» - Q.Mamirov.

«Quyosh yurtim» - Ch.Ro’ziyev so’zi, Q.Mamirov musiqasi.

«O’zbekiston yoshlari» - M.Mirzayev she’ri, Q.Mamirov musiqasi.

Xor asarlarini taxlil qilish, o’rgatish, jumlalarni aniqlash. Dinamik tuslar (nyuanslar) xorda nafas olish uslublari. Tovush hosil qilish malakalari. Ohangni yurgizish usullari, tovush avj qoidalariga rioya qilib kuylash malakalarini shakllantirish va qo’shiq aytishga tayyorlash masalalari ustida ishlash uslublarini talabalarga o’rgatish.

«Chamanda gul» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Fabrika» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Chimboy» - B.Umidjonov qayta ishlagan qoraqalpoq xalq qo’shig’i.

«Xayronning bo’lay» - V.Shipilov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Kuldi Zarafshon» - V.Shepilov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Ilila yor» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Gall bari» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Jo’ralar» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Olmacha anor» - B.Umidjonov qayta ishlagan xalq qo’shig’i.

«Qadrdonlar» - V.Shepilov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«Dala shiyponida» - B.Umidjonov qayta ishlagan o’zbek xalq qo’shig’i.

«O’ynamdu yaxshi» - B.Umidjonov qayta ishlagan uyg’ur xalq qo’shig’i 4/4.

«Go’zal qizga» - M.Burxonov qayta ishlagan xorazm xalq qo’shig’i 3/4.

«Qiyiq» - M.Niyozov musiqasi. Ye.Nechayev qayta ishlagan. T.To’la she’ri. 2/4.

«Ayriliq» - M.Burxonov qayta ishlagan qoraqalpoq qo’shig’i, Berdax so’zi. 6/8,9/8.

«Mo sar nihodem» - V.Knyazatov qayta ishlagan tojik xalq qo’shig’i. 6/8.

«Ayttыm salem qalamqas» - Ye.Nechayev aralash xor uchun qayta ishlagan qozoq xalq qo’shig’i. 2/4.

«Tokay mann az firoqat» - B.Umidjonov xor uchun qayta ishlagan tojik xalq qo’shig’i.

«Navqirov Vatan» - M.Yusupov musiqasi. M.Qoriyev she’ri.

«Qizlar va yigitlar yallasi», «Zulmatdan ziyo» - operasidan R.Hamrayev musiqasi. T.To’la librettosi. 6/8.

Mehnat qo’shig’i – «Baxt qo’shig’i» kantatasidan. M.Ashrafiy musiqasi. T.To’la she’ri. 7/8

AMALIY MASHG’ULOTLAR

Kirish. Xor va xorshunoslik fanining maqsad va vazifalari

Xor haqida umumiy tushincha, O’zbekistonda xor san’atining rivojlanishi, xorlarning turlari, xordagi ovozlar, xor partiyalarining joylashishlari, ovozlarga bo’lish.

Qo’llaniladigan ta’lim tyex nologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q6.

Xordagi xonanda ovozlar

Bolalar ovozi (diskant va alt), Ayollar ovozi (Soprano alt), Erkaklar ovozi (Tenor va bas). Ovozlarning lirik va dramatic xususiyatlari. Diopozonlari. Har bir ovozning xordagi tutgan o’rni.

Qo’llaniladigan ta’lim tyex nologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q6.

1Asar

Kompazitorning hayoti va ijodi. Asarning umumiy tahlili: uning fakturasi, xarakteri, mazmuni bilan tanishtirish. Asarni sol’fedjio qilib kuylash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q4;Q5

1Asar

Asarni so’z matni ustida ishlash. Asarni so’z matni bilan kuylash. Asarni kuylashda sozning tozaligiga erishish. Asar dinamikasi ustida ishlash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q1 Q3; Q4;Q7

2Asar

Kompazitorning hayoti va ijodi. Asarning umumiy tahlili: uning fakturasi, xarakteri, mazmuni bilan tanishtirish. Asarni sol’fedjio qilib kuylash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q4;Q5

2Asar

Asarni so’z matni ustida ishlash. Asarni so’z matni bilan kuylash. Asarni kuylashda sozning tozaligiga erishish. Asar dinamikasi ustida ishlash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q1 Q3; Q4;Q7

3Asar

Asarni so’z matni ustida ishlash. Asarni so’z matni bilan kuylash. Asarni kuylashda sozning tozaligiga erishish. Asar dinamikasi ustida ishlash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q1 Q3; Q4;Q7

3Asar

Kompazitorning hayoti va ijodi. Asarning umumiy tahlili: uning fakturasi, xarakteri, mazmuni bilan tanishtirish. Asarni sol’fedjio qilib kuylash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q4;Q5

4Asar

Asarni so’z matni ustida ishlash. Asarni so’z matni bilan kuylash. Asarni kuylashda sozning tozaligiga erishish. Asar dinamikasi ustida ishlash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q1 Q3; Q4;Q7

4Asar

Kompazitorning hayoti va ijodi. Asarning umumiy tahlili: uning fakturasi, xarakteri, mazmuni bilan tanishtirish. Asarni sol’fedjio qilib kuylash.

Qo’llaniladigan ta’lim tyexnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy xujum,blits .Adabiyotlar: A1;A2; A3;Q2 Q3; Q4;Q5

KALENDAR TEMATIK REJA

“Xor va xorshunoslik” fani bo’yicha amaliy mashg’ulotining

kalendar tematik rejasi

Ma’ruza mashg‘ulotlari mavzulari (jami 8 soat)

I kurs

Amaliy mashg‘ulotlarini mavzulari

yil davomida (jami 82 soat)

Ma’ruza mashg‘ulotlari mavzulari

Yil davomida (jami 12 soat)

II kurs

Amaliy mashg‘ulotlarini mavzulari

yil davomida (jami 62soat)

Ma’ruza mashg‘ulotlari mavzulari (jami 12 soat)

III kurs

Amaliy mashg‘ulotlarini mavzulari

yil davomida (jami 62soat)

Mustaqil ishni tashkil etishning shakli va mazmuni

Talabalar mustaqil ishni bajarishda fanning o`ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi:

• mavzular bo`yicha darslik va o`quv qo`llanmalarni o`rganish;

• yyetuk mutaxassis va taniqli ijodkorlar bilan ijodiy hamkorlik qilish;

• talabalarni o`quv ilmiy – tadqiqot ishlarini bajarish bilan bog`liq bo`lgan fanlarning mavzularini chuqur o`rganish;

• mustaqil ish o`tish chog`ida yangi tyexnika, jihozlar, kyeng ko`lamli ilmiy jarayonlar va tyexnologiyalarni o`rganish;

• Musiqiy asarlarni estyetik-g`oyaviy jihatdan tahlil qilish;

masofaviy ta'lim tizimidan foydalanish.

Tavsiya etilayotgan mustaqil ishlarning mavzulari:

1. Major va minor gammalarini tabiiy, garmonik ,melodik holatlarda tuzish

2. Sinfda yozilgan mashqlarni tahlil qilish o’rganish va yod olish

3. 2/4, 3/4, o’lchovli solfedjio mashqlarini yoddan kuylash

4. O’rganilgan mashqlarni sekunda yuqoriga transpozisiya qilish

5. Sinfda yozilgan diktantni kuylab kelish

6. To’liqsiz taktga doir mashqni tahlil qilish , kuylab diridyorlik qilish

7. 16 talik notaga doir mashqlarni kuylash

8. O’tilgan asarlarni sekunda pastga transpozisiya qilish.

9. Oddiy intervalla tuzish va aylantirish.

10. barcha bemolli major va minor asosiy uchtovushliklarini aylanishlari bilan tuzish

11. Barcha tonalliklarda D₇ akkordini aylanishlari va yechilishlari bilan tuzish

12. Xalq ladlari to’g’risida nazariy bilimlarga ega bo’lish va misol keltirish

Xor va xorshunoslik fani bo’yicha annotatsiya talablari

1. Asarning nomi va mazmuni

2. Asar mualliflari: Shoir va kompozitri to’g’risida

3. Asar qaysi xor va qaysi xildagi xorlar uchun ijod qilingan

4. Asar tonalligi (tonalnosti)- misollar

5. Asar sur’ati – yozuv

6. Asardagi dinamik belgilar va ularning ahamiyati

7. Asar o’lchovi va undagi o’zgarishlar

8. Asarning musiqiy tahlili (frazalar, kuy harakati, shakllari, fakturalari)

9. Ovozlar diopozonlari (talaffuz, nafas) – misollar

10. Xulosa

Talabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi (jami 70s)

Dasturning informatsion - uslubiy ta'minoti

Mazkur fanni o`qitish jarayonida ta'limning zamonaviy myetodlari, pyedogogik va axborot tyexnologiyalarini qo`llash nazarda tutilgan.

Dirijorlik fanidan mashg`ulotlarni tashkil etish bo`yicha kafyedra proffyesor- o`qituvchilari tomonidan ko`rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar mavzular bo`yicha auditoriyada o`quv vazifalarini bajaradilar. Shuningdyek, darslik va o`quv qo`llanmalar asosida talabalar bilimlarini mustahkamlashga erishish, tarqatma matyeriallardan foydalanish, ilmiy maqola va tyezislarni chop ettirish olrqali talabalarning bilimlarni oshirish, mavzular bo`yicha ko`rgazmali qurollar tayyorlash tavsiya etiladi.

“Xor va xorshunoslik” fanidan talabalar bilimini ryeyting tizimi asosida baholash myezoni.

“Xor va xorshunoslik” fani bo’yicha ryeyting jadvallari, nazorat turi, shakli, soni hamda har bir nazoratga ajratilgan maksimal ball, shuningdyek joriy va oraliq nazoratlarining saralash ballari haqidagi ma’lumotlar fan bo’yicha birinchi mashg’ulotda talabalarga e’lon qilinadi.

Fan bo’yicha talabalarning bilim saviyasi va o’zlashtirish darajasining Davlat ta’lim standartlariga muvofiqligini ta’minlash uchun quyidagi nazorat turlari o’tkaziladi:

joriy nazorat (JN) – talabaning fan mavzulari bo’yicha bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kyelib chiqqan holda amaliy mashg’ulotlarda og’zaki so’rov, tyest o’tkazish, suhbat, nazorat ishi, kollyekvium, uy vazifalarini tyekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o’tkazilishi mumkin;

yakuniy nazorat (YaN) – syemyestr yakunida muayyan fan bo’yicha nazariy bilim va amaliy ko’nikmalarni talabalar tomonidan o’zlashtirish darajasini baholash usuli. Yakuniy nazorat asosan tayanch tushuncha va iboralarga asoslangan “Yozma ish” shaklida va amaliy o’tkaziladi. Talabaning bilim saviyasi, ko’nikma va malakalarini nazorat qilishning ryeyting tizimi asosida talabaning fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi ballar orqali ifodalanadi.

«Xor va xorshunoslik» fani bo’yicha talabalarning syemyestr davomidagi o’zlashtirish ko’rsatkichi 100 ballik tizimda baholanadi. Ushbu 100 ball baholash turlari bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi:

Fan bo’yicha saralash bali 55 ballni tashkil etadi. Talabaning saralash balidan past bo’lgan o’zlashtirishi ryeyting daftarchasida qayd etilmaydi. Talabalarning o’quv fani bo’yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar jarayonida tyegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan ballardan kyelib chiqqan holda baholanadi. Fan bo’yicha joriy va oraliq nazoratlarga ajratilgan umumiy ballning 55 foizi saralash ball hisoblanib, ushbu foizdan kam ball to’plagan talaba yakuniy nazoratga kiritilmaydi.

Joriy JN va oraliq ON turlari bo’yicha 55 bal va undan yuqori balni to’plagan talaba fanni o’zlashtirgan dyeb hisoblanadi va ushbu fan bo’yicha yakuniy nazoratga kirmasligiga yo’l qo’yiladi. Talabaning syemyestr davomida fan bo’yicha to’plagan umumiy bali har bir nazorat turidan byelgilangan qoidalarga muvofiq to’plagan ballari yig’indisiga tyeng.

ON va YaN turlari kalyendar tematik ryejaga muvofiq dekanat tomonidan tuzilgan reyting nazorat jadvallari asosida o’tkaziladi. YaN semestrning oxirgi 2 haftasi mobaynida o’tkaziladi.

JN va ON nazoratlarda saralash balidan kam ball to’plagan va uzrli sabablarga ko’ra nazoratlarda qatnasha olmagan talabaga qayta topshirish uchun, navbatdagi shu nazorat turigacha, so’nggi joriy va oraliq nazoratlar uchun esa yakuniy nazoratgacha bo’lgan muddat byeriladi.

Talabaning semestrda JN va ON turlari bo’yicha to’plagan ballari ushbu nazorat turlari umumiy balining 55 foizidan kam bo’lsa yoki syemyestr yakuniy joriy, oraliq va yakuniy nazorat turlari bo’yicha to’plagan ballari yig’indisi 55 baldan kam bo’lsa, u akadyemik qarzdor dyeb hisoblanadi.

Talaba nazorat natijalaridan norozi bo’lsa, fan bo’yicha nazorat turi natijalari e’lon qilingan vaqtdan boshlab bir kun mobaynida fakultyet dyekaniga ariza bilan murojaat etishi mumkin. Bunday holda fakultyet dyekanining taqdimnomasiga ko’ra ryektor buyrug’i bilan 3 (uch) a’zodan kam bo’lmagan tarkibda apyellyatsiya komissiyasi tashkil etiladi. Apyellyatsiya komissiyasi talabalarning arizalarini ko’rib chiqib, shu kunning o’zida xulosasini bildiradi.

Baholashning o’rnatilgan talablar asosida byelgilangan muddatlarda o’tkazilishi hamda rasmiylashtirilishi fakultyet dyekani, kafyedra muduri, o’quv-uslubiy boshqarma hamda ichki nazorat va monitoring bo’limi tomonidan nazorat qilinadi.

II bosqich talabalar JN dan to’playdigan ballarning namunaviy myezonlari

Yakuniy nazorat “Yozma ish” shaklida byelgilangan bo’lsa, u holda yakuniy nazorat 30 ballik “Yozma ish” variantlari asosida o’tkaziladi.

Yakuniy nazoratda “Yozma ish”larni baholash myezoni

Yakuniy nazorat “Yozma ish” shaklida amalga oshirilganda, sinov ko’p variantli usulda o’tkaziladi. Har bir variant 4 ta nazariy savol va 1ta amaliy topshiriqdan iborat. Nazariy savollar fan bo’yicha tayanch so’z va iboralar asosida tuzilgan bo’lib, fanning barcha mavzularini o’z ichiga qamrab olgan.

Har bir nazariy savolga yozilgan javoblar bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichi 0-24 ball oralig’ida baholanadi. Amaliy topshiriq esa 0-6 ball oralig’ida baholanadi. Talaba maksimal 30 ball to’plashi mumkin.

Yozma sinov bo’yicha umumiy o’zlashtirish ko’rsatkichini aniqlash uchun variantda byerilgan savollarning har biri uchun yozilgan javoblarga qo’yilgan o’zlashtirish ballari qo’shiladi va yig’indi talabaning yakuniy nazorat bo’yicha o’zlashtirish bali hisoblanadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

Asosiy adabiyotlar:

1. Q.Mamirov. «Qo’shiqlar, xor asarlari». O’quv qo’llanma. Toshkent. 2006 yil.

2. J.Shukurov. «Dirijyorlik». Istiqlol nashriyoti. Toshkent. 2006 yil.

3. L.I.Ukolova. «Dirijirovaniye». Gumanitarnыy izdatelskiy sentr. Moskva. Vlados. 2003 god.

4. V.A.Samarin. «Xorovedeniye i xorovaya aranjirovka». Moskva. 2007

5. G.Sharipova “Musiqa va uni o’qitish metodikasi” Toshkent 2006 yil

Qo’shimcha adabiyotlar:

1. V.A.Samarin. “Xorovideniye : uchebnoye posobiye” Moskva 1998-god.

2. R.N.Muxitdinova. “Xorshunoslik”. Toshkent. DTPU. 2008-yil

3. O.Sodiqov. “Xor partiturasini o’qish”. G’.G’ulom nomidagi nashriyot uyi Toshkent. 2006-yil

4. J.T.Shukurov. “Dirijorlik”. “Istiqlol” nashriyoti.Toshkent 2006-yil

5. Qo’ldosh Mamirov “Jamoa qo’shiqchiligi va amaliyoti” Toshkent “ILM ZIYO”- 2012

6. Sh.Ro’ziyev “Xorshunoslik”

7. B.Umedjonov “O’rta osiyo va qozog’iston xalqlarining xor asarlari” I kitob “G’.G’ulom” nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti. Toshkent.1980 yil

8. N.I.Qoziyev “Xor dirijorligi xrestomatiyasi” I qism “o’qituvchi” Toshkent-1975 yil

9. N.I.Qoziyev “Xor dirijorligi xrestomatiyasi” II qism “o’qituvchi” Toshkent-1976 yil

10. N.I.Qoziyev “Xor dirijorligi xrestomatiyasi” III qism “o’qituvchi” Toshkent-1977 yil

11. S.S.Blogoobrazov, D.L.Loshkin, A.A.Lukanin, I.P.Ponomarkov “Sbornik xorovix proizvedeniy” “Prsvesheniye” Moskva-leningrad 1965.

12. I.A.Akbarov “Musiqa lo’g’ati” G’.G’ulom adabiyot va san’at nashriyoti 1987-uil

20