Хуугэдэй наадан

МБОУ «Толтойская средняя общеобразовательная школа»

Проект

«Хүүгэдэй наадан»

у. Хурай-Хобок

Хүүгэдэй наадан

Актуальность. Хүүгэдэйсэсэрлигтэйябадалбуряадүхибүүдые бага наhанhааньhургуулидаороторнь түрэлхихэлэндээрэньhургаха, хүмүүжүүлхэгэшээ тон харюусалгатайхэрэгболоно. Үхибүүдыетүрэhэн газартаа, Эхэорондоодуратайгаар, аха ба ажалшазониие хүндэлхэүнэнсэхэ, эбтэйэетэйябахазантайгаар хүмүүжүүлхэ, мүн үхибүүн бүхэнэйухаанбодолые, бэлигшадабарииеуламсаашань хүгжөөхэ гэhэн зорилгонууд хүмүүжүүлэгшэдэйурдатабигдана. Hургуулиин наhа хүсөөдүй (4-5 наhатай) хүүгэдэй хэлэхүгжөөлгын ба грамотада hургалгын таhалгаряагүй ажал ябуулга hургуулиин эхин классай программатай нягта холбоотой байха ёhотой.

Наадан гээшэ ургажа ябаа үетэниие хүмүүжүүлгэдэ айхабтар хэрэгтэй зүйл болоно.Нааданай зон удаадахи үедөөдүй дүршэлөө дамжуулан үгэдэг байгаа. Тиигэжэ тэдэнэр арад зонойнгоо ажабайдалтай, ёhо заншалнуудтай танилсадаг эн. Шагай наадан урдань ехэ дэлгэрэнги байгаа. Үбгэн залуугүй,эрэ эхэнэргүй шагай наадые hайшаадаг,үбгэд, хүгшэд шагайгаар наадагшадые hонирхон харадаг, гэртэй наадхуулха дуратай бай hан юм.

Зорилгонууд:

1)hургалгын:ойлголгын: буряаднаадануудые, шагай наадан, шагайнуудайтабанянзын түхэл, нааданайаягзаршамай дүриммэдэхэ;

2) хүгжөөлгын: хүүгэдэйухаанбодол хүгжөөхэ, ухаанмэдээдэбжүүлхэ;

3) хүмүүжүүлгын:буряадарадайнгааёhо заншал,ажабайдалнангинаар

сахиха, саашаньдамжуулха, эрмэлзэлолгохо.

1-хи хэшээлМори урилдан.

2-хи хэшээлШагай харбалга.

3-хи хэшээлШагай таалсаан.

4-хи хэшээлМалгайтабилга.

5-хи хэшээлАлтан, наашаагара!

6-хи хэшээлШонобатарбаганууд.

Хэшээлэйтемэ. Шагай наадан. Мори урилдаан.

Зорилгонууд:

-мэдэхэ: шагайнуудайтабанянзын түхэл , «Мори урилдаан» гэhэн нааданай

аягзаршамай дүриммэдэхэ;

-шадаха: дүримхэрэглэннаадажаhураха.

-Шара, улаан, ягаанууд

Шагай намдабайхалдаа.

Нагасаэжымханзаhаа

Намдаагарганүгөөл даа.

-Урдынурдасагтабуряад хүүгэдямарнааданаададагбайгааб?

-Шагай наадантабанхушуумалтайнягтахолбоотойбайгаа.

-Табанхушуу мал нэрлэжэүгэгты.

-Айл бүхэн шагай суглуулад байhан юм.Жаахан хүүгэдшагайгаарнаадахаехэ

Дуратай.Шагайнуудайбуудалтабанянзынбайдаг. Танилсагты.

Морин

Үхэр

Ямаан

Хонин

Тэмээн

Мүнөөө хэшээлдэ «Мори урилдаан» гэhэн hонирхолтой нааданда hурая. Энэ нааданда 2-5 үхибүүдэй хабаадахада болохо.

Нааданай аяг заршамай дүрим.

1. Хорин шагай хойно хойноhоонь hубарюулжа жэгдэ табиха. Энэ 20 модо (км) харгы болоно.

2. Наадагша бүхэн өөрын «мори» - шагай шэлэжэ абаад, харгын эхиндэ табиха.

3. Дахин гурбан шагай абаха - энэ моридой гүйдэл харуулха.

4. Нэгэдэхи мориной эзэн гурбан шагай хаяха:

-нэгэ «морин», нэгэ «хонин», нэгэ «ямаан» буубал, «мориниинь» нэгэ модо гүйхэ;

- дахин 3 шагай хаяха: 2 «морин», нэгэ «тэмээн» бууба, «мориниинь 2 модо гүйхэ.

-дахин 3 шагай хаяха: «морин»буубагүй, саашань үргэлжэлүүлхэгүй;

5. Хоёрдохи мориной эзэн 3 шагайгаа хаяха: «морин буубагүй», баhал

саашань үргэлжэлүүлхэгүй.

6.Гурбадахи наадагша эхилбэ.

- нэгэ «морин» бууба, «мориниинь» нэгэ модо гүйхэ.

- дахин 3 шагай хаяха: «морин» буубагүй.

7.Нэгэдэхи наадагша эхилбэ.

8.Энэ мэтээр «хурдан мориной 20 модо гүйжэ», урилдаанда түрүүлэн гаратар

наадаха.

9.Түрүүн гарагша «морин»хэды модоор урид гарааб гэжэ тоолохо.

10.Энэ урилдаанда түрүүн гараhан гүйгөөшэ мориие урмашуулан

баярлуулха.

Мориной соло

Шэн булад тахатай,

Шэгэд субад hоёотой,

Адуунай унаган,

Агтын түрүү,

Хүрин зээрдэ,

Гараба!

Шалгалта

1. Доро үгтэhэн шагайнуудай янза нэрлэгты(слайд)

1. Моридой гүйдэл хэды шагайгаар харуулхаб?

А) 3

Б) 2

В) 5

3. Хэзээ наадагшадай ээлжээн hэлгэгдэнэб?

А) «мориной буухада

Б) «мориной» буугаагүйдэ

В) «тэмээнэй» буухада