Кичәлин төр: «Чи наадхдан дуртавч?»

Муниципальное казённое общеобразовательное учреждение

«Зургановская средняя общеобразовательная школа»

Урок калмыцкого языка

Кичәлин төр: «Чи наадхдан дуртавч?»

1 класс

Кичәлин төр: «Чи наадхдан дуртавч?»

Кичәлин күсл: 1) Олн-зүсн наад олзлад, дассн төрмүдән давтҗ, цуг даслурмудын медвринь шинҗллһн;

2) күүкдин үгин көрңгинь, келлһинь, умшлһинь өргҗүллһн;

3) күүкдин эрүл-мендинь харлһн.

Келнә даслурмуд:

Үгмүд: җилин цаг, теңгрин бәәдл, классин хора, хувцн, өңг-зүсн.

Келлһнә кев-янзс:

Келлһн:

Мендллһн.

Теңгрин бәәдл.

Умшлһн.

Шүлг умшлһн.

Дөңцл: аудиозапись, дегтр, девтр, зургуд, цасн күн, шаһа, медаль.

Кичәлин зура:

1. Мендллһн:

-Мендвт, күүкд!

-Ода теңгрин бәәдл шинҗлхм.

- Эндр ямаран өдр?

II.  Күүндлһн.

• Ода ямаран җилин цаг?

• Үвлин ямаран сармуд меддвт?

• Үвлд йиртмҗин бәәдл ямаран болна?

• Кен үвлд дурта?

• Үвлд тадн яһҗ нааддвт?

• Өрүнә нанд пошт зөөдг күүкн Саглр бичг өгв. Эн бичгиг Герлә бичҗ. Оньган өгәд, соңстн.

( Күүкд аудиозапись соңгсна)

“ Мендүд, мини эңкр үүрмүд! Би бас үвлд йир дуртав! Өцкүлдүр дала цасн орла, тегәд би цасар өндр ова келәв. Зуг эрг деерәс буухдан әәҗәнәв. Буйн болтха, нанд нөкд болтн!”

• Нә, күүкд, Герләд нөкд болый?

• Болый!

(Самбрт зург үзүлх)

• Хәләтн, мана үр Герлә юн деер сууна?

• Цан деер сууна.

• Э, чик. Эрг деерәс буухин төлә, дегтрт бәәсн 25 сурврмудт хәрү өгх кергтә. Кен түрүләд чик хәрү өгнә, тер шаһа авна.

III . Даалһврмуд күцәлһн.

(Күүкд “Үйнр” гидг дегтрт 44-гч халхд бәәсн сурврмудт хәрү өгәд, Герләтә ова деерәс бууна).

1. –Энд юн зурата?

2. –Эн ямаран өңгтә?

3. –Эн ямаран школ?

4. –Тана классин хорад юн бәәнә?

5. – Кедү ширә бәәнә?

6. –Терзин өөр юн бәәнә?

7. –Чини дорвад юн бәәнә?

8. – Эн кенә кимзә?

9. – Чини дорва альд бәәнә?

IV. Цогц-махмудан тинилһн.

-Нә, күүкд, невчк амрхм.

Деер цаһан, дора цаһан,

Цасн, цасн цәәһәд орҗана.

Күүкд байрта, көвүд байрта!

Көвкр цаснд көөлдәд наачана.

Деер цаһан, дора цаһан,

Бичкдүд цуһар, белдтн цанан.

(Дегтрәр цааранднь көдллһн).

10.- Эн юмар ю кенә?

1. –Чини дурта керг ямаран?

2. –Чини дурта кичәл ямаран?

13.- Эндр ямаран өдр?

14. –Эсвин кичәлд ю кенәч?

15. –Цердәр ю кенә?

16.-Эн ямаран кимзә?

17.- Һар ю кенә?

18. –Завсрт ю кенәч?

V. Наадн: “Үвлә хувцн”

( Сурһульчнриг хойр багт хувах кергтә. Баг болһнд багш дала зургуд өгнә. Кенә баг түрүләд үвлә хувц шүүҗ авад, цааснд нердинь бичнә, тер диилвр бәрнә).

(Дегтрәр көдллһн).

19. –Спортын талвңд ю кенәч?

20.-Школын хашад ю кенәч?

21.- Ширәлңд ю кенәч?

22. – Үвлин тускар ямаран шүлг меднәч?

23. Тәәлвртә туулин хәрүһинь олтн:

1. ЦаҺан ишкә тег бүтәҗ. (цасн)

2. Цаһан, цаһан эрвәкәс

цааран-нааран нислднә.

Альхн деерм сууна,

Усн болад хүврнә. (цасна умш)

3. “Но!”-гихлә, көндрхш.

“ Трр!”- гихлә, зогсхш. (цан)

4. Һалд шатдго,

Уснд чивдго. (мөсн)

24. –Үвлин тускар ямаран үлгүр меднәч?

1. Орсн боран гиидг,

Ирсн гиич хәрдг.

2. Зун цуглулдг, үвл хорадг.

3. Заагар салькн ордг,

Зааврар ухан ордг.

VI. Көдлмшин девтрәр көдллһн.

42-гч халх 1-гч даалһвр: Чик хәрү шүүтн. Нег хәрү үлү.

2-гч даалһвр: Эн кемб? Эн юмб?

VII. Умшлһн.

Көвкр цаһан цасар

Өндр ова кенәв.

Үр күүктәһән цанар

Өдрин дуусн дошнав.

VIII. Кичәлин ашлт.

-Күүкд, хәләтн! Бидн Герләд нөкд болад, өндр эрг деерәс цанар дошад, бууввидн. Герлә таднд ханлтан өргҗәнә.

-Ода кен цугтаһаснь дала шаһа авв, нааран самбрур һартн, тоолхмн. Герлә таднд “ Би зөргтәв!” гидг медаль өгүлв.

( Сурһульчнрт цасн кү өгх. Арднь нер-уснь бичәтә. Цасн күүнә чирә зурад, кичәл таасгдснь, эс таасгдснь сурһульчнр медүлх зөвтә).