Атырау облысы ??рман?азы ауданы РТС ауылы Бауыржан Бегалиев атында?ы орта мектеп «Киік -?аза? даласыны? бейнесі» атты эссе бай?ауына Та?ырыбы: ?ап-?ара екі к?зі м?лдіреген ... Орында?ан Болатова Назымг?л 5-сынып о?ушысыЭссе ?ап-?ара екі к?зі м?лдіреген Ж?ртымызда «?лкендер айтты», «киелі» деген ??ым бар.Осындай ?лкендерді? с?зінде ?лкен м?н жатыр. «Кие,киелі»деген ??ымдар бабаларымызды? к?рген –білгендерінен туында?ан . Мені? ?аламыма ?зек бол?алы отыр?ан –осы «киелі» с?зден туындататын б?гінгі киелі киік жануарыны? та?дыры.Аталарымыз ежелден к?зіні? ?арашы?ындай са?тап,аяла?ан а?б?кендеріміз азайып келетінін жиі естиміз. Бізді? байта? даламызда б?л жануарлар тас д?уірінен бері тіршілік етіп келеді екен. А?б?кен!?андай ?ажап ат!А?б?кен десе,А?б?кен ?ой олар. «?ап-?ара екі к?зі м?лдіреген, ?демі екі танау желбіреген» деп а?ын С?кен а?амыз ?ле?інде ?демі ?рнекпен бейнелегендей,ірі т?л?алы ,с?лу м?сінді, к?здері м?лдіреп,ке? жазирамызды? с?нін келтіріп т?ратын дала бейнесі ?ой олар. Мені? ту?ан жерім киелі ??рман?азы жерінде де б?л жануарлар к?птеп тіршілік еткен.Б?гін олар жо?.Киіктер азайып барады десек,?йтеуір бір ?міт оты болар еді.?тте? ,олар «азайып» емес, «жо?алып кеткен»деген с?здер жан?а батып,жан т?ршіктіреді. «Киіктер, б?нда ж?рме?дер Бас б??ып отыр с?р мерген . Боласы? ?айып ,бай??стар ?оштасып сайран к?ндермен» деп а?ын М??а?али а?а жырында тектен-тек айтпа?ан ?ой деп ойлаймын.Б?л а?ынны? тілсіз жануар?а жан-ай?ай ескертпесі емес пе?! «Тасада отыр с?р мерген , Кеті?дер аула? б?л жерден - дегені - а?б?кенні? аманды?ын тілеген,таби?ат?а деген жанашыр с?зі. И?,А?б?кен.Б?л-бізді? киелі ?аза? даласыны? ,таби?атыны? бір белгісі. Сахараны? с?лу кербезі киікті сан мы?дап атып,м?йізін сатып,пайда тап?ысы келетіндер саны артып барады.Соны? салдарынан сансыз киіктен санаулысы ?ал?ан.?лкендерді? айтуынша,к?біне б?л жануарды ?аск?йлер тек м?йізі?шін ?ана атады екен. «Далада бассыз жат?ан киіктерді к?ргенде ж?регі? елжіреп,м?лдір к?зді бейк?н? жануарды? жазы?ы не деген ой?а ?аласы?» дейді олар к?рсініп.Мен киік ?рлаушыларды еститінмін.Біра? оларды б?лай ?орлап ,атып ,бассыз ?алдырып ж?ргендерін білмейтінмін.С?мды? ?ой б?л!Шетелдерде киік м?йізі медицинада емдікке ?олданылады ж?не ол елдерде киік м?йізіні? ба?асы ?ымбат екен...Ендеше б?л жануарды за?сыз,браконьерлік жолмен аулауды неге жоймас?а?!Б?гін елімізде киікті ?ор?ау?а,са?тау?а арнал?ан т?рлі шаралар ?олданылуда екен.Тек соны? ар?асында ?ана киік саныны? азаюы т?мендеген дейді.Таби?ат с?лу б?кеніні? ?сімін естігенге ?уанып еле?дейтініміз рас. «Еле?деп жас балаша жаута?дайды Жел т?рткен жусаннан да селдіреген» деген жырлар сол а?б?кендерді? б?гінгі халіне айтыл?андай .Ма? дала?а с?н беріп,тамылжы?ан таби?атты? к?ркіне к?рік ?осар киікті? желпілдеген танауыны? ?зі ?демі к?рінеді.Таби?атты? сыйы-с?лу б?кеніне а?ындар жыр арнаса, «Жезкиік, бізді? жа??а ?алай келді??Жолымды тіке кесіп жанай берді?,Адамны? к?здеріндей екі к?зі?,Япырмай,д?тім шыдап ?алай к?рдім» деп ?нге де ?ос?ан. Т?л?а? ірі, Д??ес т?мсы? А?б?кен, ?алай ?иып Сені а?ша?а сатты екен... Араша іздеп,ж?удіреген к?зі?ді ?андай адам,?ай а?ыма? атты екен?... Таби?ат,Жер-ана,Ту?ан жер-??ла??а жылы естіліп,ж?рекке шатты? сезім ?ялататын ?лы да ?асиетті с?здер.Адамны? ?зі- таби?ат пен Жер-ананы? перзенті.Ендеше осы Жер-ананы с?йе білу, адамзатты,таби?атты адамдар ?олымен жасал?ан жасанды апаттардан ??т?арып,араша т?су –келешек ?шін де ?зекті азаматты? борыш боп ?аларын Елбасы Н?рс?лтан а?аны? мына «?аза?станды?тар таби?атты ?ор?ау м?селелерін шешу адамды? ж?не азаматты? борышы екендігін адамгершілік ?асиетпен сезінуі тиіс» деген жолдау с?зінен сезем. Мен т?рбие оша?ы- мектебімнен туында?ан таби?атты ?ор?ау,таби?ат?а деген с?йіспеншілік сезімімді ?з ?німмен осылайша тол?адым
715
84 384 
