СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ

Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно

Скидки до 50 % на комплекты
только до

Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой

Организационный момент

Проверка знаний

Объяснение материала

Закрепление изученного

Итоги урока

Кхъуей плъыжь к1эрыщ1э

Нажмите, чтобы узнать подробности

Просмотр содержимого документа
«Кхъуей плъыжь к1эрыщ1э»

Кхъуей плъыжь к1эрыщ1э

(подвязывание копченного сыра)

Вступление

Нобэ дызытепсэлъыхьыныр адыгэ хабзэращ.

Вед. 1 ЦIыхур дунейм къытохъуэри гъащIэу къыхуиухар къегъащIэ. ЦIыхуи, лъэпкъи щыIэкъым езым игъэувыжа хабзэхэм темыту, щхьэрыхъу къудейуэ псэууэ. Лъэпкъ къэси езым и хабзэ иIэжщ, абы къинэмыщIауэ унагъуэ къэси езым игъэувыжауэ, а унагъуэм исхэм я зэхущытыкIэр, мардэу зэбакъуэ мыхъунухэр жыпхъэ гуэрым игъэувауэ хабзэ цIыкIуфэкIухэри яIэжщ. Хабзэр цIыху къэс, унагъуэм, лъэпкъым я напэщ, я набдзэщ, я бзыпхъэщ, я нэмысщ, я гъащIэ гъуазэщ. Лъэпкъым пщIэ зэрыхуащIыр зэрихьэ и хабзэрщ.

2.Вед.: Лъэпкъым хабзэфI иIэмэ, узыншэщ, щIэблафIэщ, къэкIуэн иIэщ. Адыгэ хабзэр илъэс минхэм къыпхрыкIа, гужьеипIэми, кIуэдыпIэми сыт щыгъуи адыгэр къизыша лъэпкъ фIыгъуэщ, напэщ. Адыгэ хабзэм уригушыIэ хъуну зыри хэлъкъым, ар цIыху гъащIэм и сыт хуэдэ джылъ цIыкIуми чэнджэщ IущкIэ бгъэдыхьэ узэщIакIуэ- гъэсакIуэщ.

Адыгэ хабзэр ткIийуэ, псоми я зэхуэдэу зэрыщытам и щыхьэту псалъэжь Iэджэ ди деж къэсащ: «ХабзэмыщIэ емыкIухьщ», «Хабзэм къемызэгъыр и бийщ», ХабзэмыщIэ щIыкIейщ», «Хабзэр убзэкъым ,акъылыр къалэмкъым».

Вход песня 1

Пшынэ макъамэк1э сабийхэр къыщ1охьэ-щ1алэ ц1ык1ухэр зы лъэныкъуэк1э, хъыджэбзхэр адрейр лъэныкъуэк1э мэувхэр.

Альбина: Ди гуф1эгъуэщ, гур щолъэтыр, дыфхуэп1ащ1эу, фыкъедджащ, фыкъеблагъэ, фыкъытхуэк1уэ, лъап1эныгъэр дэ фэтхынщ.

Залина: Нобэ махуэр ди гуф1эгъуэщ , нысэ махуэ къытхуашащ Фи махуэ фIыуэ, ди хьэщIэ лъапIэхэ, ди ныбжьэгъуфIхэ!

Альбина: Ди хабзэжьыр къэдгъэлъагъуэу, мэлыц щабэр фэ къысхуэфхь (мальчики заносят мэлыц)

Залина: Щабэу, гуапэу, къытхыхьэну, ди нысащ1эр ирик1уэнщ.

Песня 2

Альбина: Пщ1э зыхуэтщ1у нэхъыжьыф1у.

Залина: Лъэпкъыр псори зэрыгушхуэ.

Альбина: Зи бзэр 1эф1у нанэ щабэр, 1урыц1элъыр едгъэщ1ыну дэ утыку къыдогъэблагъэ.

Выход наны

Залина: Хуит дыкъэфщ1ым ди нэхъыжьхэм. Фи емык1у къэдмылэжьыным.

Альбина: Щауэ щ1алэм и нысащ1эр хъуну п1эрэ къедгъэгъафэ?

(Княжеский танец песня 3)

Залина : Мис аращи ди нысащ1эм и бзэр 1эф1у унагъуэщ1эм, щабэу, дахэу яхосыхьэ.

Альбина: Аллыхь лъап1эм и амырк1и хъыджэбз ц1ык1уи зэдагъуэтыр

Залина: Ауэ щэху ди нэхъыжьхэр щ1алэ уардэм ныщ1охъуэпсыр. Зэман к1эщ1к1э, куэд дэмык1ыу щ1алэ дыгъэри къахуохъуэ.

(флаг зеленый)

Альбина: Дэ дыхуещ къытхуеблэгъэну нанэ нобэ ди утыкум. 1эф1у, щабэу щыжеину сабийр гущэм тхухипхэну.

(нанэ сабийр гущэм хепхэ)

Залина: Псалъэ гуапэ къытжа1ыну, сабийм хъуэхъу къыхужа1ыну

Альбина: Хьэщ1э лъап1эу къытхуэк1уахэр ди утыку къыдогъэблагъэ

(хъуэхъу 1-7)

Джэгъэф Алихан НЫБЖЬЫЩ1Э КЪЫЗЭХЭХЪУА ДИ КЪУЭШЫР
ПШЭРЫБЭ ТХЬЭЛЪЭ1УУ,
Абайхэ Дана И 1ЭГУ БЕРЫЧЭТ ИМЫК1ЫУ
Пыхъ Инал 1УЭМ КЪИК1 1ЭЩ ГУАРТЭМ,
И БЖЫГЪЭР ИМЫШ1ЭЖУ
Жэмыхъуэ Элина ТХЪУР ЧЕИЩУ ИГЪЭУВУ ,
Афщ1агъуэ Амин ВАГЪУЭМ ХУЭДЭР КХЪУЕЙ К1АДЭУ,
Къэнэмэт Дамир И КХЪУЕЙ К1АДЭР ДЭ КУПЩ1ЭУ
Щ1ЭМЫУПЩ1ЭУ ТЫГЪЭ ИТУ
К1урэшын Къантемыр ИРИТАМ Ш1ЭМЫФЫГЪУЖУ
Бакъе Ларинэ КУЭДРЭ ДУНЕЙМ ТЫРЫРЕТ


Залина: Тщыгъупщэну тхуэмыфащэу

Альбина: Пэжыныгъэ къигъэлъагъуэу

Залина: Ди нэхъыжьхэм зэрыжа1эу псэлъэжь т1эк1уи фыкъеда1уэ.

  1. Гущэм ит1ысхьэркьым ик1и ебакьуэркьым.(Апщэ Элинэ)

2 Гущэм хэлъ сабийм ищхьэмк1э укьыщхьэщыувэу уепсалъну, удэджэгуну ф1ыкьым.(Щауэ Алия)

3 Гущэр ц1ыхуит1ым зэпа1ыгьыу унэм щ1ахьэркьым ик1и кьыщ1ахркьым.(Бэрэзджэ Даринэ)

4 Сабийр пшапэ зэхэуэгьуэм ягьэжейкьым, жейуэ хэлъми кьагьэуш. (Гор. Арианна)

Альбина: Хьэщ1э т1эк1у федгъэзэшащ. Фи нэгу т1эк1у зедгъэужьынщ

Залина: Ди пелуанхэр дгъэджэгуну дэ утыку къыдогъэблагъэ

(игра пы1экъуэдзэ)

Залинэ: Къык1элъык1уэ ди нысащ1эм хъуэхъу хуэфащэу къыдолъытэ

( хъуэхъу 8-17)

Шыбзыхъуэ Камила: А НЫБЖЬЫЩ1ЭР КЪЭЗЫЛЪХУА ДИ НЫСЭР
1ЭШ1АГЪЭК1Э Ц1ЭРЫ1УЭУ

Гъуэрдэгъуэжь Ясмина: ГУПЫМ И Ц1ЭР Я1УАТЭУ

ЗЭРА1УАТЭР НЭХЪЫФ1У

Уэйт Умар: ДУНЕЙМ И 1ЭФ1ЫР И ШХЫГЪУЭУ
Хьэк1ул Къантемыр: И ГЪУНЭГЪУХЭР И ГУПСЭУ
ПСАЛЪЭ ЩАБЭ И БАЩЭУ
Джэгъэф Адэм ЩЫГЪЫН ИДЫР МЫТ1ЭП1У
КЪЭМЫТ1ЭП1ЫНУ НЭСЫПЫФ1ЭУ
Бакъе Самира И Ф1ЭРЭФ1АГЪЭМ Ц1ЫХУР ДИХЬЭХЫУ
Къэнэмэт Райанэ И ЛЪАХЭМ НЭМЫС КЪЫХУАШ1ЫУ
Къанло Имран МЫП1АЩ1ЭУ ЖЭУАП ИТЫФУ
Молэ Аниуар И 1ИТ1ЫР Ф1ЫГЪУАЩ1ЭУ
ИЩ1ЭН ИГЪУЭТУ
Абехэ Дамир ДУНЕЙМ ТЕТЫН ИРЕХЪУ !



Альбина: Ауэ щэху ди нэхъыжьхэр щ1алэ уардэм ныщ1охъуэпсыр.

Залина: Зэман к1эщ1к1э, куэд дэмык1у щ1алэ, дыгъэри къахуохъуэ

Альбина: Ди лъэпкъыжьым зэрихабзэу, хабзэм тету пщ1эгъэлъагъуэу

Залина: Ди пелъуанхэр зэпеуэну ди кхъуей плъыжьыр ныпыдощ1э Кхъуей плъыжь к1эрыщ1эм сабийхэм ящыщ дэпщейурэ хьэпшып ф1элъхэм щыщ къыф1ах.

кхъуей плъыжь к1эрыщ1э зэращ1ыр

8 Кхъуеймрэ к1апсэрэ к1эращ1эну пкъуоуит1 щ1ым быдэу хат1эри абф зы бгъыкъу къытрагъэубыдэжырт. Бгыкъум и зэхуэдит1 деж хуэзэу кхъуей плъыжьыр к1эращ1эт.

9 Ит1анэ кхъуей плъыжьым и гъунэгъубзэу фэ к1апсэшхуэр иралъэфырти къырадзыхыжырт . к1апсэшхуэм и лъэныкъуит1ымк1и бгыкъум хьэпшып ц1ык1уфэк1ухэр пащ1эрт.

10 Абы пащ1эу щытащ щ1алэхэм ящ1ауэ: шхуэ, нахъутэ, щэлъахьэ, хъыджэбзхэм хадык1ауэ бэлътоку, чысэ, ек1уу зэрыдзауэ къэмыш 1энэпс, нэгъуэщ1хэри.

11 Кхъуейплъыжь к1эрыщ1эм ф1алъхьэу щыта хьэпшыпхэр зыгъэхьэзырыр къуажэдэс щ1алэгъуалэрат, псом хуэмыдэу хъыджэбзхэм.

12 Арат къыримыдзащэ хуэдэурэ унагъуэм я тхьэмадэм жылэм щахигъэ1уэрт, къурылъху и1э хъумэ, кхъуей плъыжь к1эрыщ1э зэрищ1ынур.

13 Кхъуей плъыжь к1эрыщ1эм к1эращ1эну ягъэхьэзыр хьэпшыпхэмк1э ц1эры1уэ ирихъурт.

(кхъуей плъыжьыр пащ1э)

Альбина: Ди пелуанхэм т1эк1у дащысхьу дэ лъэгап1эм пы1удодзыр

Залина: Дэпщеиныр, хуит дыкъэфщ1ым, к1апсэ пе1эк1э дохъуэжыр

(к1апсэ зэпе1э песня 5)

Альбина: Ак1э док1уэ, ди гу пхъэрхэр къафэ щабэк1э мамыр дощ1ыжыр

(хъыджэбз къафэ песня 6)

Залина: Пщащэ дахэхэм щ1эращ1эу дэ я лъэгу дыщ1агъэплъащ.

Альбина: Ак1э щ1алэм къехъуэхъуну хьэщ1э лъап1эхэр мэлъа1уэ.

(стих 18-27)

Молэ Дисана Щ1ЭРАЩ1ЭУ ДЭ ДИ НЫБЖЬЫЩ1ЭМ
1ЭЩ1АГЪЭ ДАХЭР ИГЪЭПСУ
Абаикъуэ Аделинэ ДЫГЪЭУ КЪЫТЕПСЭМ ИГЪАФ1ЭУ
Ф1ЭРАФ1Э ЩАУЭУ КЪЭХЪУНУ
Къэнэмэт Астемыр ХЪУЭНЫМ ПЭ1ЭШ1ЭУ ЗЕК1УЭНУ
Тлъуп Орхан И ЗЭХЭЗЕК1УЭР БЫЛЫМ ТЕГЪУАТЭУ
Понэжь Кемран БЫЛЫМ КЪИГЪУЭТЫМ , ТЫГЪЭ ИЩ1ЫФУ



Сижажэ Сафия ВЭГЪЗЭГЪЫУ ЛЪАХЭМ ИСЫНУ
Хьэмырзэ Сулимэн ЗЫДЭСУ ДИ ЖЫЛЭМ Я ЧЭНДЖЭЩЭГЪУУ

Шугъушэ Исмел И ГЪУНЭГЪУИТ1ЫМ КЪУЭШУ КЪАЛЪЫТЭУ
Гъук1э Ясминэ ГУЛЪЫТЭ ИЩ1ЫФУ ТХЬЭМЫЩК1Э БЫНК1Э
Жэмыхъуэ Сафиэ БЫНЫБЭУ , КЪУЭБЫНЩЫБЫНУ ,
ДУНЕЙМ Ф1ЫГЪУЭК1Э ТЫРЫРЕТ !


Залина: Пэщ1эдзэ зи1эм к1эух и1эщ. Ди 1уэхур ик1эм нэблэгъащ.

Альбина: Къэдгъэлъэгъуну дызыхуехэр фи гу е1усамэ- ар ди гуапэщ.

Залина: Къытхуеблэгъахэм дывохъуэхъур гуф1эгъуэ куэду къыфхупищэ

Альбина: Ди лъэпкъыр уардэу зэш имыщ1эу дыздэузыншэу, дыздэгуф1эу.

Залина: лъэбакъуэ тчыр ди гъуэгу гъэлъагъуэ 1уохуф1 куэдк1э дызэхузэ.

Мэкъамэ дахэ адыгэ хабзэм теухуауэ дедэ1уэнщ

(песня Адыгэм и хабзэр аращ)

Залина: Псалъэ гуапэ къывжи1ыну мы хэщ1апэм и нэхъыщьэ Дыщэк1 Раиса Садул и пхъур дэ утыку къыдогъэблагъэ.

Берычэт бесын! Узыншэу иджири илъэс куэд уи жьауэм дыщ1эту Тхьэм дыздигъэлажьэ!

Альбина: Хьэщ1э щ1этхэм зыфхуэзгъазэу хъуэхъу жи1ыну зыгуэр хуеймэ, дэ утыку къыдогъблагъэ.