Клод Ашиль Дебюсси

Искусстводогу импрессионизм

деген эмне?

Биринчи импрессионисттер

– алар кимдер?

Уккулуктуу боёктор жана

боёктуу добуштар.

Живопистик музыка деген эмне?

XIX кылымдын аягында XX кылымдын башындагы искусстводогу жаңы багыт. Impression - француз сөзүнөн которгондо - «таасир калтыруу» дегенди билдирет. Алгач живописте пайда болгон. Художниктер ачык асмандын астында иштешкен. Алар, тез өтүп кетүүчү ааламдагы реалдуу жашоодон таасир калтырган, абанын майда толкундарында жана жаркылдаган күндүн нурунда предметтердин эрүү сезимине жетүү көз ирмемдерин өздөрүнүн картиналарында чагылдырууга аракет кылышкан. Булардын баардыгы бир жерде токтоп тура албаган, ачык живописти пайда кылган.

Импрессионист- художниктер

• 1874-жылы импрессионисттердин биринчи көргөзмөсү болгон.
• Алар пленерде иштешкен (ачык асмандын алдында).
• Сүртүмдөрдүн башкача техникаларын колдонгон.
• Таасир калтырып тез өтүп кетүүчү көз ирмемдерди чагылдырышкан.

Когда в 1874 году группа непризнанных художников организовала в Париже выставку своих работ, эта экспозиция была воспринята словно разорвавшаяся бомба. Молодые художники не хотели писать так, как было принято в официальном искусстве – приторно и бездушно. Художники-импрессионисты старались передать природу, как она есть, а точнее – воспроизвести на холсте свое впечатление от природы, капризной и переменчивой в каждое мгновение жизни. Живописцы применяли особую технику беглых пятен, мазков, которые в близи казались беспорядочными, а на расстоянии рождали реальное ощущение живой игры красок, причудливых переливов света.

Импрессионизмдин өзгөчөлүктөрү

• Бир эле картинаны бир канча жолу тартышкан.
• Предметтин сүрөттөрүн ар түрдүү абалда тартышкан (эрте менен, күндүзү, кечинде, туманда, жаанда, күн чыгып турганда ж.б.).

Они вышли с мольбертами из мастерских на воздух, на пленэр. Стремительными точными ударами кисти, живописцы переносили на полотно эти мимолетные состояния природы. Не случайно художник Клод Моне написал один и тот же стог сена 15 раз. И на каждом холсте это был другой стог сена – то залитый розовыми лучами утренней зари, то утопающий в призрачном лунном свете, то подернутый туманной дымкой, то опутанный инеем. Клод Моне оставил несколько таких серий картин. Он 20 раз воспроизвел свое впечатление от собора в Руане. Меньше всего его интересовали архитектурные формы здания. На полотнах, собор растворяется в переливах света и цвета. Лучи утреннего, полуденного, закатного солнца скользят по башням собора, дробясь на тысячи оттенков. Руанцы именно таким видели свой собор каждый день, но не замечали этого. К. Моне изумил их, раскрыл глаза на привычное, примелькавшееся явление.

Клод Моне

«Руанадагы чоң чиркөө» «Руанадагы чон чиркөө»

Ренуар «Селкинчекте»

Эдгар Дега «Көгүлтүр бийчилер»

Импрессионист

музыканттар

• Музыкалык чыгармалардын аталыштары абдан живопистүү болгон.
• Гармониясы, ыргагы, тембри өзгөрүлгөн.
• Алардын музыкалары импрессионист-художниктердин көргөзмөлөрүндө ойнолуп турган.

Создание многих пейзажных образцов принадлежат композиторам-импрессионистам. Живописность присутствует уже в названии произведений: «Шаги на снегу», «Лунный свет», «Вереск», «Игра воды», «Отражения», «Облака»… Музыка импрессионистов обнаружила способность передавать не только краски, но и блики, тени. Более изысканными стали ритмы, более утонченными – тембры, более терпкими – гармонии. Возможности музыки оказались созвучными живописи импрессионистов. Никогда еще эта два искусства не были так близки друг другу, поэтому, первые выставки художников- импрессионистов проводились совместно с исполнением музыки композиторов-импрессионистов.

Көрүнүктүү француз композитору К.Дебюсси искусстводогу музыкалык импрессионизмди негиздөөчү болгон. Анын музыкасы көрүү образдарына негизделген. Үлөштүрүү ойноолор менен жыш толгон, тунук үндөрдү темгил сыяктуу жеңил боёктор менен берип турат.

Живопистин композиторго тийгизген таасири абдан терен болгон. Ошондуктан өзүнүн көптөгөн чыгармаларына сүрөт искусствосуна тиешелүү болгон аталыштарды берген. Мисалы: «Эстамптар», «Эскиздер». Живописти оркестр кантип сүрөттөй алуусун Клод Дебюсси орус композитору Римского-Корсаковдон алган. Анын үндөрдү боёктор менен жазып берүү манерасы Моне, Писсарро, Дега жана башка импрессионист-художниктерге жакын болгон.

К.Дебюссинин музыкалык живописи

«Кечки абада добуштар жана жыпар жыттар желбирейт» - фортепианалык пьеса.

«Батыштан соккон шамал эмнени көрдү», «Феилер укмуштуудай бийчилер», «Сууга чөгүп бараткан чоң чиркөө», «Кардын үстүндөгү кадам», «Бийлеп жаткан кар», «Чачтарына гүлдөр тагылган кыз» - булардын бардыгы фортепианалык прелюдиялар.

Симфониялык музыкада – тембр жана боёктор ар кандай музыкалык аспаптар менен берилет.

К.Дебюссинин фортепианалык музыкасында - үндөрдүн башкача айкалышы, тунук аккорддору жана токулган тор сыяктуу (кружевалык) бөтөнчөлөнгөн гармониянын берилиши менен коштолот.

Импрессионисттердин музыкасын кандай аткаруу керек.

• Жарым добуш менен
• Шыбырап
• Кайгылуу на муздак колориттин пейзажында
• Созулунку, обондуу
• Өткөндү эстөө сыңары
• Көгүш тондо
• Кызгылтым
• Ай сыяктуу блик

(күнүрт фондогу ак так)

Импрессионисттердин музыкасын кандай аткаруу керек.

Клод Моне

«Күз»

Импрессионисттердин музыкасын кандай аткаруу керек.

Клод Моне «Таасирленүү. Таңдын атышы»

«Ноктюрн» үчилтиги

Үчилтик – бул үч пьесадан турган сериялык чыгарма.

• «Булут» – биринчи пьеса.
• «Майрамдоо» – экинчи пьеса.
• «Сирендер» – үчүнчү пьеса.

Он открывается оркестровой пьесой «Облака». На мысль назвать так свое сочинение навели не только реальные тучи, которые он наблюдал, стоя на одном из парижских мостов, но и альбом Тернера, состоящий из 79 этюдов облаков. Облака ожили в музыке Дебюсси. Это была картина с медленно уплывающими в даль облаками. Слушая пьесу, мы как бы видим однообразно-унылое пасмурное небо. Но в этом однообразии – масса красок, оттенков, переливов.

Үчилтиктин биринчи пьесасы «Булуттардагы» оркестр

• Кылдуу жана жыгач үйлөмө аспаптар угулат.
• Булуттардын темасын англичандардын элдик музыкалык аспабы болгон чоордо аткарат.

Үчилтиктин экинчи пьесасы – «Майрамдоо»

• Кыймыл.
• Кокусунан ар тараптан жарык берген атмосферанын фонунуда ийкемдүү ыргак.
• Майрамдоо, музыканын ар түрдүү түстөрдөгү жарыктар менен айкалышы.
• Фейерверг, күйүп, өчүп турган жарыктар, ар түрдүү түстөрдөгү топтор.

Ренуар

«Муллен де ля

Галеттеги бал»

Антуан Ватто «Киферу аралына саякат»

Современники композитора сравнивали звуковой колорит пьесы «Празднества» с полотном Антуана Ватто «Путешествие на остров Киферу». Однако, на память, скорее приходят не образы живописи 18 века, а парижские пейзажи французских импрессионистов с их расплывчатыми бликами разноцветной толпы, мерцающими огнями, искрами фейерверков, шумными улицами Парижа.

Пьер Огюст Ренуар «Чоң бульварларда»

Үчилтиктин экинчи пьесасы «Сирендер»

• Аялдар хору менен оркестр үчүн.
• Сирендер - бул байыркы Элладедеги (Греция) деңиз саякатчыларын өзүнүн сыйкырдуу, табышмактуу ыры менен арбап турган жарымы-аял, жарымы-канаттуу сыяктуу жаз айларында гүлдөгөн гүл. Көл жээгиндеги рифтерге саякатчылар бир канча жолу өмүрлөрүн кыйышкан.
• Жабык ооз менен аялдар хору ырдашат. Бирде пайда болуп, андан кийин бир мезгилде жок боло калып, асманда калкып жүргөн толкундар кээде кайрадан пайда боло баштаган сыяктуу сөзү жок, бир гана добуштар.
• Импрессионист сүрөткерлердин полотнолорунун бетиндеги сүртүм сыяктуу обондун бир чекеси угулуп жаткансыйт.
• Деңиз жана анын сан жеткиз ыргактары.

Эдуард Мане

«Кирсаджа» менен

«Алабамдардын»

салгалашуусу

Терминдер

• Ноктюрн («түнкү») – анча чоң эмес лирикалык мүнөздөгү пьеса.
• Үчилтик - бул, үч сүрөттү (картина), үч новелланы бир идеяга бириктирип бир мүнөздүү үч пьесаны камтыган музыкалык чыгармалардын сериясы.
• Импрессионизм - сүрөттөгү ар кандай майда -чүйдөлөргө көңүл бурбай, жыйынтыкталган жалпы

ой толгоолорду берип турган, ар тараптуу чагылдырылган предметтердин жана фигуралардын боёктору XIX кылымдын аягындагы европалык живопистин багыты.

Белгилүү импрессионисттер

Живопись боюнча

Музыка боюнча

• Клод Моне
• Эдуард Мане
• Огюст Ренуар
• Эдгар Дега
• Борисов - Мусатов

• Клод Дебюсси
• Морис Равель
• Игорь Федорович Стравинский