Конспект урока "Шэдитэ модод"

Хэшээлэй шатанууд

Хэшээлэй ябаса

1. Эмхидхэлэй үе.

2. Хэшээлэй сэдэб зорилготой танилсалга.

- Сайн байна, хүбүүд!

- Сайн байна, басагад!

- hайн байна гүт?

- hайн байна!

- Зай, hуугты даа!

- Мунѳѳ бидэ «Шэдитэ модон» гэжэ сэдэбээр хөөрэлдэхэбди. Юундэ модомнай шэдитэ юм гэжэ хөөрөө үнгэргэхэбди.

3. Дабталга.

4. Шэнэ сэдэбээр танилсалга.

1. Нэгэдэхи модоной удха дээрэнь хүдэлмэри.

Амаралтын саг

Амаралтын саг

1. Хоёрдохи модоной удха дээрэнь хүдэлмэри.

5. Хэшээлэй дүн гаргалга.

6. Гэрэй даабари.

- Мүнөө модоной хубинуудые hанажа дабтая.

- Энэ юун бэ? (Модон)

( модоной зураг харуулха)

- Энэ модоной юун бэ? (Энэ модоной үндэhэн.)

- Энэ модоной юун бэ? (Энэ модоной эшэ.)

- Энэ модоной юун бэ? (Энэ модоной гэшүүhэн, мүшэр.)

- Энэ модоной юун бэ? (Энэ модоной набшаhад, набша намаа.)

- Модомнай манда юугээрээ туhатайб?

- Халуунhаа, hалхинhаа аршална, дулаа үгэнэ ( түлеэн болоходоо), агаар, уhа сэбэр болгооно, байгаали гоё болгооно.

- Модонуудаа бидэ аршалха ёhотой гүбди?

Ёhотой. Юундэб гэхэдэ, сэбэр агаар, уhан манда хэрэгтэй.

- Бэрхэнүүд!

- Зай, мүнөө энэ модо харая.

- Энэ модомнай юун гэжэ нэрэтэйб?

- Уг гарбалай модон.

- Энэ хэнэй уг гарбалай модон бэ?

(Уг гарбалай зураг харуулха)

- Минии модон.

- Зай, гараад хөөрөөд үгэ даа.

-Энэ модон дээрэ юу харуулнабди?

- Түрэлхидөө харуулнабди.

- Мүнөө «Минии гэр бүлэ» гэжэ шүлэгөө дабтая:

Энэ минии аба.

Энэ минии эжы.

Энэ минии аха.

Энэ минии эгэшэ.

Энэ биб.

Бултадаа минии гэр бүлэ.

- Түрэлхидөөрөө ямараар байдагабди?

- Эбтэйгээр, өөр өөртөө зөөлөөр,наhатай зондоо хүндэтэйгөөр ханданабди, түрэлхидөөрөө уулзахадаа баярланабди.

- Түрэлхиднай мандаа хэрэгтэй гү?

- Хэрэгтэй, юундэб гэхэдэ, хүгшэн эжы, үбгэн аба, аба эжыгүй хүндэ байдаг, тэдэмнай маанадтаа туhалдаг, манаа аршалдаг.

- Зай, бэрхэнүүд!

- Мүнөө урдатнай үшөө нэгэ модон байна.

- Энэ модые мүнөө шэрдэхэбди.

- Шэрдэхэдэмнай, hолонгын үнгэнүүд хэрэгтэй болохо.

- hолонгын үнгэнүүдые дабтая.

(Үхибүүд дабтана)

-Зай, бэрхэнүүд!

- Энэ дээрэхи набша намааень шэрдэе.

- Гоё болоо гү?

Үшөө нэгэ шүлэгөө дабтая.

Уб улаахан дэнзэтэй,

Улаан шара элшэнүүдтэй

Шаб шара наран доро,

Ноб ногоохон ногоон соо,

Сэнхир тэнгэри доро,

Хүб хүхэ голой хажууда

Хүхэ ягаан сэсэгүүд ургана.

- -Зай, бэрхэнүүд!

-…, ши ямар яhанайбши?

- Би буряадби.

- Шинии түрэл хэлэншни ямар бэ?

- Буряад хэлэн.

- Энэ модомнай буряад хэлэнэймнай модон гээшэ.

- Манай буряад хэлэн үндэhэн хэлэмнай болоно гээшэ.

Энэ үнгэнүүднай ху өөрын үгэнүүдтэй гээшэ.

Улаан -Уран - выразительный
Улаан шара - уян - гибкий
Шара -Шухала - главный

Ногоон - Нангин- священный
Сэнхир - Сэбэр - чистый

Хүхэ -Хурса - меткий

Хүхэ ягаан - Хайрата – дорогой

Манай буряад хэлэмнай уран, уян, шухала, нангин, сэбэр, хурса, хайрата мандаа хэлэн гээшэ.
- Иимэ гоё хэлэеэ бидэ үзэхэ, шэмэглэхэ ёhотойбди. Энэ хэлэн дээрээ үдэр бүри хөөрэлдэхэ ёhотойбди.

- Тиихэдээ, бидэ энэ буряад хэлэеэ мартаха ёhогүйбди.

-Үхибүүд, мүнөө хэшээлдээ юун тухай хөөрэлдөөбди?

- Юу хээбди?

- Юу ойлгообди?

-Мүнөөдэр бидэ хоёр ондоо модо хараба гээшэбди: уг гарбалай ба түрэл хэлэнэй.

- Эдэ модонуудай үндэhэд ехэ бүхэ гээшэ, тиихэдээ эдэ модонуудаймнай эшэнүүдынь бүдүүн, мүшэрнүүдынь олон, набша намаань үшөө гоё арбагар гоё боложо байхань болтогой!

-Болтогой!

-Мүнөө тандаа гэрэй даабари: энэ гоё мүрнүүдые сээжэлдэхэ:

Уран уян үгэнүүдтэй

Шухала нангин хэлэмни!

Сэбэр хурса удхатай

Хайрата буряад хэлэмни!