Көптүк сандарды окутуу

МАТЕМАТИКА

5-класс

« бул көп нерселер

жөнүндө бир бүтүндүк

катары ой-жүгүртүү»

Көптүк-

Гео́рг Ка́нтор

немис  математиги

§ 2.1

Көптүк түшүнүгү

Көптүктү – бул жаратылышында бирдей касиеттерге же белгилерге ээ болгон предметтердин же обьекттердин жыйындысы же тобу катары карайбыз.

«Клавишалардын» көптүгү

«Кийимдердин» көптүгү

Жылкылардын көптүгүн -жашоодо «жылкылардын үйүрү» дейбиз.

Инструменттердин көптүгүн -жашоодо «инструменттердин тобу» дейбиз.

Көптүктүн элементи:

инструмент

Көптүктүн элементи: жылкы

Гүлдөрдүн көптүгүн

Тамгалардан түзүлгөн көптүктү «алфавит» дейбиз.

«гүлдөрдүн букети» дейбиз.

Көптүктүн элементи:

Көптүктүн элементи:

гүл

тамга

Математикада көптүк негизги түшүнүктөрдүн бири жана аны кандайдыр бир мүнөздүү белги боюнча предметтердин же обьектердин биригүүсү, тобу же жыйындысы катары карасак болот. Мисалы: класстагы окуучулардын көптүгү , түз сызыктагы чекиттердин көптүгү ж.б.

Көптүктөр негизинен латындын баш тамгалары менен белгиленет, ал эми элементтери фигуралуу кашаанын ичине жазылат.

Мисалы:

Көптүктүн элементтери

Реалдуу предметтер

Абстрактуу предметтер

Кыргыз Республикасындагы областтардын аталыштарынан

турган А көптүгүнүн элементтерин жазгыла:

№ 1.

А =

{Ош, Баткен, Жалал-Абад, Нарын, Чүй, Ысык-Көл, Талас}

№ 2.

Бир орундуу экиге эселүү сандардан түзүлгөн көптүктү жазгыла:

0; 1; 2 ; 3; 4 ; 5; 6 ; 7; 8 ; 9

В =

{ 0; 2; 4; 6; 8 }

Төмөнкү көптүктөрдүн бир нече элементтерин атагыла жана жазгыла:

а) Силер жашаган аймактагы үй жаныбарларынан турган көптүктүн;

№ 3.

Бул тапшырманын жооптору ар кимдики ар түрдүү болушу мүмкүн.

{уй; кой; жылкы; каз; ит; мышык}

Мисалы:

Е =

Төмөнкү көптүктөрдүн бир нече элементтерин атагыла жана жазгыла:

№ 4.

б) Мектепте колдонуп жүргөн окуу куралдарыңардын

аталыштарынан турган көптүктүн.

Бул тапшырманын жооптору ар кимдики ар түрдүү болушу мүмкүн.

{калем сап; сызгыч; карандаш, өчүргүч}

С =

Мисалы:

№ 5.

«бада»

«оркестр»

«коллектив»

Төмөнкү 1-2 - сүрөттөр боюнча көптүктү атап, айрым элементтерин жазгыла:

№ 4.

1

«Мөмө-жемиштердин көптүгү»

{Банан, жүзүм, алмурут, алма, апельсин, киви}

2

«Жашылчалардын көптүгү»

{Баклажан, картошка, помидор, пияз, ашкабак, капуста}

Төмөнкү 3-4 - сүрөттөр боюнча көптүктү атап, бардык элементтерин жазгыла:

№ 5.

3

«Үндүү тамгалардын көптүгү»

{а, о, у, э, ы, я, ё, ю, е, и}

4

«Цифралардын көптүгү» же

«Бир орундуу сандардын көптүгү»

{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9}

21 жана 32 сандарынын арасында жаткан сандардын көптүгүн жазгыла. Көптүктү С тамгасы менен белгилегиле.

№ 6.

С=  22; 23; 24; 25; 26; 27; 28; 29; 30; 31 

көптүк

элементтеринин саны

чектүү

чексиз

Бирдей элементтерден түзүлгөн көптүктөр барабар көптүктөр деп аталат.

Барабар көптүктөр болуш үчүн көптүктүн

элементтеринин саны чектүү болуусу керек.

Эскертүү:

Мисалы:

Барабар көптүктөрдө элементтердин жайланыш тартиби эч кандай роль ойнобойт.

Эскертүү:

Төмөнкү тамгалардан түзүлгөн барабар беш көптүктү жазгыла:

№ 6.

К, С, Е, О

{К, С, Е, О} ; {С, К, Е, О}; { Е, С, К,О}; { О, К, С, Е}; {К, Е, С, О}

Чыгарылышы:

Бул тапшырманын жооптору да бир нече вариантта болушу мүмкүн.

Эскертүү:

Көптүктөрдүн арасынан барабарларын тапкыла:

№ 7.

С={2;4;6,8}; В={4;3;2; 6}; Е={5;6;4,8;3}; Р={6;8;2,4}; К={2;4;6,8;1}

С = Р

Чыгарылышы:

«М А Т Е М А Т И К А » деген сөздөгү ар түрдүү тамгалардын көптүгүн жазгыла.

№ 8.

Чыгарылышы:

{М, А, Т, Е, И, К}

Сөздү түзгөн тамгалардын көптүгүн жазууда бир тамганы бир эле жолу жазабыз.

Эскертүү:

МАТЕМАТИКА

5-класс

• Китеп- https ://www.google.kg/search?q=%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8+%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F&tbm=isch&source=hp&sa=X&ved=2ahUKEwi73Lrb7szgAhXJ4KYKHYEBCroQsAR6BAgEEAE&biw=1366&bih=657#imgrc=Yule6dJA2rY19M :
• Звезды-https://www.google.kg/search?q=%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F+%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D1%8B+%D0%BD%D0%B0+%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B5&tbm=isch&source=hp&sa=X&ved=2ahUKEwj7mNHV8MzgAhU1xMQBHRbMBjYQsAR6BAgFEAE&biw=1366&bih=657#imgrc=fjmmSL78bCkLpM: