Коррупция жана анын түрлөрү

Коррупция жана анын кесепеттери

Коррупция деген эмне? (Аныктама: Латын тилинен – «бузулуу», «пара алуу»)

• Коррупция – бул кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу аркылуу мыйзамсыз байлык топтоо, коомду артка тарткан опурталдуу көрүнүш. Ал экономиканы алсыратып, адилетсиздикти жаратат жана мамлекеттин ишенимин жоготот. 9-класс үчүн презентацияда коррупциянын түрлөрү (паракорчулук, тамыр-тамырчылык), анын кесепеттери (жакырчылык, мыйзамсыздык) жана ага каршы күрөшүү жолдору камтылышы керек.

Коррупциянын түрлөрү

Паракорчулук (пара берүү/алуу).

Тамыр-тамырчылык (дос-туугандарды кызматка коюу).

• Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу.

Коррупциянын кесепеттери

Экономиканын өнүгүшүн токтотот.

Адилетсиз сот жана билим берүү.

• Калктын жакырчылыгынын көбөйүшү

Кыргызстандагы коррупция (мисалдар жана КР УК боюнча жоопкерчилик).

Берене Кылмыштын аталышы Жазанын түрлөрү

336-берене Коррупция Мүлктү конфискациялоо менен бирге 10 жылдан 15 жылга чейин эркинен ажыратуу.

342-берене Пара алуу Ири өлчөмдөгү айып пул же 5 жылдан 12 жылга чейин эркинен ажыратуу.

343-берене Пара берүү Айып пул же 5 жылга чейин эркинен ажыратуу.

• 337-берене Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу Кызматтан четтетүү, айып пул же 2 жылдан 5 жылга чейин эркинен ажыратуу.

Кантип күрөшүү керек? (Ачык-айкындуулук, тарбия, мыйзамды сыйлоо).

Коррупция менен күрөшүүнүн 3 негизги жолу:

1. Ачык-айкындуулук (Санариптештирүү)

Мамлекеттик кызматтарды электрондук форматка өткөрүү («Түндүк» колдонмосу).

Адамдык факторду жоюу: компьютер пара сурабайт жана тууганчылык кылбайт.

Ар бир сомдун кайда жумшалганын онлайн көзөмөлдөө.

2. Тарбия жана аң-сезим

Үй-бүлө: Балага кичинесинен «бирөөнүн акысын жебөө» деген түшүнүктү сиңирүү.

Коом: Паракорду «кыйын» эмес, «ууру» катары жек көрүү маданиятын калыптандыруу.

Билим: Өз укугун билген жаранды алдоо же андан пара талап кылуу мүмкүн эмес.

3. Мыйзамды сыйлоо жана Жаза

Жазанын айныбастыгы: Пара алган адам ким экенине карабай (байбы, бийликтеби) жоопко тартылышы керек.

Мүлктү конфискациялоо: Уурдалган каражаттар мамлекетке толук кайтарылышы шарт.

• Кара тизме: Коррупция менен кармалган адам өмүр бою мамлекеттик кызматка жолотулбашы керек.

Корутунду: «Коррупциясыз келечек – жаркын келечек».

Коррупция — бул мамлекеттин пайдубалын кемирген вирус. Аны жеңүү үчүн ар бир жаран өзүнөн башташы керек. Биз таза коомду тандаганда гана төмөнкүдөй келечекке жетебиз:

Адилеттүүлүк: Кызматка акчасы барлар эмес, билими жана таланты барлар келет.

Өнүгүү: Салыктар жеке чөнтөктөргө кетпей, жаңы мектептердин, ооруканалардын жана жолдордун курулушуна жумшалат.

• Ишеним: Жарандар мамлекетке, мыйзамга жана бири-бирине ишенип жашашат.