КРнын рельефинин жалпы мүнөздөрү

Рельефтин формалары

Рельефтин типтери

Тектоника- денудациялык

Бийик жана орто бийиктиктеги тоолорго мүнөздүү. Эрозиялык тилмеленүү талкалануунун материялын алып чыгып кетип турган. Тилмеленүү тереңдиги 1000-2000 м ден ашкан.Рельефи палеозой жана ага чейинки тектерден түзүлгөн. Негизгим формалары аска-зоолор . Фергана тоо к. түштүк-чыгышында, Чоң алай тоолорунда мезозой жана палеоген чөкмөлөрүнөн турат.

Тектоника-денудация-аккумулятивдик

Дөңсөөлөр, адырлар ,ички өрөөндөрдүн чет жакалары. Фергана өрөөнүнүн тоо этектеринде, Кыргыз Ала-Тосунун, Тескей Ала-Тосунун этектеринде, Суусамыр, Кочкор, Орто Нарын өрөөндөрүндө мезозой жана палеоген-неоген мезгилине туура келген моласс түзүлүштөгү чөкмөлөр ээлейт.

Тектоника-аккумулятивдик

Түздүктөр. Чүй, Талас өрөөндөрүнүн таманы Ысык-Көлдүн жээктеринде неотектоникалык ийилүүлөргө учураган борпоң шилендилерге толтурулуп, түздүктөргө айланган.

ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫК КОМПЛЕКСТТЕР

Тоо этегин бойлогон түздүктөр

Чүй, Талас, Фергана түздуктөрү жана Ысык-Көл ойдуңундагы кум-шагылдуу түздуктөр, кум-чопо аралашкан “кара-суу” булактары, лёсс түздүктөрү, аллювиалдык түздүктөр

Жапыз тоолор жана адырлар

“адырлар”, “прилавки” –тектирлер (Босбөлтөк), “бедленд”, “чаптар” Кочкор, Ысык-Көлдүн батышы, Баткенде

Бийик жана бөксө тоолор

Кыргызстандын аймагынын 66%ээлейт

Муз каптоолор.

Мезгилдер . Ар бир стадиянын мөөнөтү 1850 жыл болгон.

Таралуу аймагы

1-муз каптоо

Плейстоцендин башында

Сары-Жаз, Кум-Төр, Ара-Бел, Ак-Сай, Алай өрөөндөрүндө, Соң-Көл менен Чатыр-Көлдүн ойдуңдарында муз калкандары жайгашкан

2-муз каптоо

плейстоцендин ортосунда

13-13,5 миң жыл илгери максималдык абалына жеткен.

Сары-Жаз, Кум-Төр, Ара-Бел, Ак-Сай, Алай өрөөндөрүндө, Ысык-Көлдүн тегерегинде, Орто Нарында. Мисалы: Тескей Ала-Тоосунан түшкөн өрөөн мөңгүлөрү деңиз деңгээлинен 1800-1900 м бийиктикке чейин келип, мореналарын калтырышкан. Алай өрөөнүндө туташ муз талааларын түзүп, Кызыл-Суу, Сурхоб өрөөнүнө чейин жеткен. Кар сызыгы 800-950 мге төмөн, ички аймактарда 350-500 мге төмөн болгон.

3-жолку муз каптоо

Плейстоценде башталып,голоценде т.а. үстүбүздөгү доордо аяктаган.

Тарең капчыгайларда бутактанган дендрит тибиндеги зор мөңгүлөр этеги 2200-2500м бийиктиктерге түшкөн. Алай өрөөнүндө 2500-400 м бийиктиктерде таралган.

Борбордук Тянь-Шанда, Суусамыр өрөөнүндо, Чатыр-Көл, Сон-Көл ойдуңдарында, Тескей Ала-Тоосунун эки капталында туташ муз аянттары орөөндөргө, ойдуңдарга толуп жатышкан. Сары-Жазды жогорку агымында 70км, Эңилчекте 110 км, Кайыңдыда 52 км келген мөңгүлөр жаткан.