КРнын топурактары

Кыргызстандын топурагы

УИТМЛдин мугалими:Зарнаева Н.Ж.

Топурак деген эмне?

Топурак - жер кыртышынын эң жука катмары, ал өсүмдүктөрдүн өсүшү үчүн зарыл шарттарга ээ. . Ал тоо тектердин, ушул минералдык бөлүкчөлөрдүн бетиндеги суудан, минералдык бөлүкчөлөрдөгү абадан, тирүү организмдерден жана алардын калдыктарынан пайда болгон майда минералдардан турат. . Топурактын маанилүү бөлүгү гумус , же караңгы түстөн пайда болгон кара түстөгү зат

түшүмдүүлүк .

ТОПУРАКТЫН ШҮМДҮҮЛҮГҮ - бул кыртыштын өсүмдүктөрдүн азык заттарына, сууга болгон муктаждыгын канааттандыруу, алардын тамыр системаларын жетиштүү көлөмдө аба, жылуулук жана кадимкидей иштөө үчүн ыңгайлуу физико-химиялык чөйрө менен камсыз кылуу жөндөмдүүлүгү . Потенциалдуу (табигый) жана эффективдүү (иштетүүнүн, жер семирткичтердин, мелиорациянын жана башка таасиринин натыйжасында алынган) кыртыштын асылдуулугун айырмалоо. Топуракты туура пайдалануу менен анын түшүмдүүлүгү жогорулайт

Топурак түзүүчү факторлор

Өсүмдүктөр

Климат

Рельеф

Географиялык абалы

Суу

жана

Жаныбарлар

Докучаев Василий Васильевич

• Көрүнүктүү орус натуралисти, геологу жана топурак таануучусу
• В.В. Докучаев Россиянын черноземин изилдөөнү баштаган, анын натыйжасында ал өзгөчө табигый-тарыхый орган катарында жана топурактын пайда болуу факторлору жөнүндө топурак (топурак таануу) теориясынын негиздерин түптөгөн.
• 1875-1877-жылдары Россиянын биринчи изилдөө топурак картасын түзгөн.

Топурактын түрлөрү.

Структуралык.

Алар кесек структурага ээ, кесекчөлөрдүн диаметри 10мм.

Алар түшүмдүү.

Структурасыз.

Алар диаметри 0,001-0,005 мм болгон чаңдуу майда бөлүкчөлөрдөн турат.

Алар түшүмдүү эмес.

Топурактын түзүлүшү

1. .чиринди катмары

4 негизги топурактын

катмарына бөлүнөт

:

2. Жуулуу катамры

3. Жуулган катмары

4.Энелик тоо теги.

Чиринди катмары.

Образуется при накоплении остатков растений и животных и преобразование их в гумус. Под горизонтом перегноя залегает.

Жуулуу катмары.

Окраска светлая из-за отсутствия частиц перегноя.

Горизонт вмывания.

Обогащен глинистыми частицами. Окраска различна. Есть примеси гумуса. Самый нижний слой почвы .

Энелик тоо тектер.

Самый нижний слой почвы.

Мелиорация -бул уюштуруу-экономикалык техникалык иш-чаралардын тутуму

жер ресурстарын түп-тамырынан бери жакшыртуу үчүн.

Рекультивация- бул аймактардын бузулган чарбалык ишин калыбына келтирүү боюнча иштердин комплекси. Заманбап технологияны колдонуу.

Крнын топурагынын көп түрдүүлүгү

Топурак таралбаган

Өрөөн , тоо этегиндеги топурак.

Сырттын топурагы

Туран

Боз топурагы

.

Ички зоналдык топурактар

Почвы горных склонов

Шагыл

Кум

Аска

Мөңгүлөр

Карлар

Тоонун боз топурагы

Кашт,коңур,кара-күрөң

Күрөн.кара

Токой, тундра

Каштан

Чөл

Такыр.

Боз.

Шор

Аллювиалдык

саздуу

Кыргызстандын аймагындагы топурактардын ар түрдүүлүгү абсолюттук бийиктиктердеги күчтүү айырмачылыктар жана рельефтин татаалдыгы менен түшүндүрүлөт.

Боз топурактар

В основном в Кыргызской Республике преобладают серозёмы.

Они делятся на :

северные -характерные для Чуйской долины , при обильном поливе дают высокий урожай.

И южные – характерные для окраины Ферганской долины.

Каштан

сырттардын жана

Тоо капталдарынын

Күрөң, кара топурак

Саздын топурагы

Такырлар

Такыры- каменистые, глинистые, солончаковые грунты характерные для холодных пустынь

Центрального Тянь-Шаня.

Адамдын жашоосундагы топурактын ролу.

Почве принадлежит важная роль и в природной среде обитания человека.

Прежде всего потому, что почва - основное средство сельскохозяйственного производства, относящееся к категории не возобновимых природных ресурсов.

По отношению к окружающей среде и человеку почва выполняет еще одну важную роль - протекторную. Обладая способностью поглощать и удерживать в себе различные загрязняющие вещества, в том числе и радионуклиды, связывая их химическим и физическим путем, почва тем самым служит своеобразным фильтром, предотвращающим поступление этих соединений в природные воды, растения и далее по пищевым цепям в животные организмы и человека. Однако возможности почвы в этом отношении небезграничны, а уровень техногенного прессинга все возрастает, поэтому все чаще наблюдаются случаи опасного загрязнения почв и последующего отравления людей.

БИЛИМИҢЕРДИ ТЕКШЕРГИЛЕ!

• Топурак-
• Гумус -
• Түшүмдүүлук-
• Топурак түзүүчү факторлор-
• Топурак жөнүндө илимди негиздөөчү-
• Рекультивация-
• Мелиорация-
• Топурактын түрлөрү-
• Топурактын түзүлушү-
• Топурактынпрофили-
• Топурактын горизонттук катмары-
• Кыргызстандагы топурактын түрлөрү-
• Крдагы эң көп таралган топурак-
• Такырлар-
• Чаптар-
• Адаамдын жашоосундагы топурактын ролу-

5