“Күпкырлы талант иясе — Равил Сәйфетдинов”

Тема: “Күпкырлы талант иясе — Равил Сәйфетдинов”

Форма проведения: Урок-портрет (с элементами литературно-музыкальной композиции)
8-11 сыйныфлар

Максат: Укучыларны Р. Сәйфетдиновның тормыш юлы, педагогик эшчәнлеге һәм иҗаты белән таныштыру; туган якка мәхәббәт, патриотизм һәм рухи кыйммәтләр тәрбияләү.
Җиһазлау: Презентация, китап күргәзмәсе, шигырьләр аудиоязмасы, интерактив такта.

Дәрес барышы.

I. Оештыру моменты (2 мин.)

Укучылар белән исәнләшү, дәрескә әзерлекне тикшерү.
Укытучы: "Бүген без сезнең белән районыбызның горурлыгы, күпкырлы шәхес — Равил Сәйфетдинов турында сөйләшербез."

II. Актуальләштерү (3 мин.)

Укучыларга сорау: Сезнеңчә, "күпкырлы шәхес" дип кемне әйтергә була? (Укучыларның фикерләре тыңлана).
Укытучы йомгагы: Без бүгенге героебызны шагыйрь, укытучы, тарихчы һәм дин әһеле буларак таныйбыз.

III. Яңа теманы аңлату (25 мин.)

1. Тормыш юлы: балачактан үрнәкләр (Биография)

Балачак һәм уку еллары:
Равил Гарәфетдин улы Сәйфетдинов 1938 елның 14 октябрендә Яшел Үзән районы Мулла Иле авылында туа. Әтисе Гарәфетдин, әнисе Бибинур .
Балачактан ук әдәбиятка гашыйк була. 5 нче сыйныфта укыганда аның "Кыш килде" шигыре "Ярыш" газетасында басыла .
1955 елда мәктәпне, 1961 елда Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты факультетын тәмамлый.

Хезмәт юлы:

1961-1963: Самара өлкәсе Гали авылында укытучы булып эшли .
1963-2007: Туган авылы Мулла Иле мәктәбендә эшли: татар теле, рус теле, алман теле, хәтта гарәп теле һәм дин тарихын да укыта.
1968-1970: Мәктәпнең укыту эшләре буенча директор урынбасары.
1971-2000: 32 ел буе Мулла Иле мәктәбенең директор вазыйфасын башкара .
2005-2018: Мулла Иле авылы мәчете имам-хатибы.

Бүләкләре:
Татарстанның Атказанган укытучысы (1998)
Россия Федерациясенең мәгариф отличнигы
"Хезмәт ветераны" медале.

2. Иҗаты: шигърияттә туган як сулышы.

Иҗатының төп темасы: Туган авыл, табигать, кеше язмышы, сугыш хатирәләре, туганлык хисе.

Үзәк образ: Мулла Иле авылы. Ул аны "Бәхет үзәне" дип атый.

Әдәбияттан өзек:
"Татар иленең киң кочагында
Санап бетергесез авыллар.
Шулар арасында әни кебек
Газиз булган туган авыл бар."

Шәһәрләргә мәдхиясе:
Яшел Үзән турында күп шигырьләр яза, шул исәптән шәһәр гимнын да ("Яшел Үзән — минем мәркәзем") .
Казан турында: Университетта уку чорын сагынып искә ала. Казанны "татарларның туңган күңелләрен җылытучы милли үзәк" дип атый.
Зөя утравы турында язган шигырендә дуслык һәм толерантлыкны күрсәтә: "Чиркәүләрнең купшы гөмбәзләре/ Янәшәдә торсын мәчет тә",- дип яза.

Китаплары:
"Бәхет үзәне" (1980, 2014)
"Кичке шәфәкъ" (2001)
"Мулла Иле моңнары" (2010)
"Аксакал язмалары" (2017) .

3. Шәхес турында замандашлары язмалары.

Язучы Тәлгать Галиуллин аны "шигырь мәҗнүне" (шагыйрь-мулла-укытучы) дип атый .
Улы Рөстәм Сәйфетдинов (16 нчы мәктәп директоры) әйтүенчә, әтисе иң беренче чиратта Укытучы булган .

IV. Сыйныф белән эш. Шигырь уку (7 мин.)

Укучыларга алдан өйрәнелгән "Яшел Үзән" яки "Туган авыл" шигырен сөйләтү.

Әңгәмә (Анализ):
Шигырьдә нинди хисләр уята?
Шагыйрь туган ягын ничек сурәтли?
Сезнең туган җирегез турында уйлаганда, күз алдыгызга нинди рәсем килә?

V. Йомгаклау (3 мин.)

Бүгенге дәрестә без Равил Сәйфетдиновның нинди якларын ачтык? (Шагыйрь, укытучы, патриот, тарихчы, дин әһеле).
Укытучы: "Равил Сәйфетдинов үзенең гомере буе халыкка хезмәт итте. Ул китсә дә, безгә аның шигырьләре, китаплары һәм туган җиргә мәхәббәт хисләре калды."

VI. Билгеләр кую.

Шигырь сөйләгән һәм әңгәмәдә актив катнашкан укучыларны билгеләр кую.

VII. Өй эше.

Равил Сәйфетдиновның бер шигырен ятларга (сайлап).
Теләүчеләргә: "Минем якташым — шагыйрь" темасына кечкенә инша яки рәсем ясау.

Методик күрсәтмәләр:

1. Күрсәтмәлелек: Дәрес барышында Мулла Иле авылы, Равил Сәйфетдинов үзе һәм китаплары төшерелгән фотолар күрсәтелергә мөмкин.
2. Музыка: Аның шигырьләренә язылган җырларны тыңлату (мәсәлән, "Мулилем" җыры) .
3. Тәрбияви әһәмият: Шагыйрьнең шәхесен аша, туган якка мәхәббәт, тырышлык һәм белем алуның әһәмияте турында сөйләү.

1