Кусейин Карасаев-акыркы могикан

            Кусейин Карасай уулу 1901- жылы Ысык-Колдун Туп районундагы Токтоян айылында туулуп- оскон.Алгач диний билим алган.Атасы Карасай бир канча бодосун сатып атайы молдо жалдап ,уулунун кат-сабатын ачкан,билимдуу адам болушуна чон салымын кошкон.Атасынын бул далалатына уулу кийин чексиз ыраазы болгон.1914-1916-жылдары Каракол шаарындагы орус-тузем мектебинен окуп билим алган.1916-жылы Кытай жергесинде жергиликтуу элдин балдарынын ,чон эле кишилердин сабатсыздыгын жойгонго аракет жасаган.Жаратылышынан зээндуу Кусейин бул жерден казак,калмак,уйгур тилдерин оздоштуруп алган.Андан сырткары араб,орус тилдерин мыкты билген илимпоз болгон.Кийин анын тилчи,илимпоз болушуна бул ото чон казына ,бай материал болуп берген.Кытыйдан кайтып келгенден кийин Кен-Суу айылдык ревкомунун катчысы болуп иштеп,коомдук иштерге аралашкан.1923-жылы жалпы элдин сабатсыздыгын коргон Кусейин Карасаев чон шаарга барып окуп,билимин жогорулатуу зарылчылыгын сезген.Колуна гулазыгын алып,чонтогуно туугандары чын ниетинен салып берген тыйынын салып,Ташкендеги кыргыз-казак агартуу институтуна келип тапшырган.Бул жерден Ишенаалы Арабаев,Касым Тыныстанов менен таанышкан.1924-жылы алар менен чогуу кыргыздын алгачкы басылмасы болгон "Эркин-Тоону" чыгарууга катышкан.Кыргыз тил илиминде Кусейин Карасаев бал чогулткан аарыга окшош.Эл арасынан создорду чогултуп,бир канча создукторду тузгон.Создук тузуу- тил илиминдеги эн машакаттуу иштердин бири.Элдик оозеки чыгармачылыктын улгулорун чогултууда анын эмгеги зор.1931-жылы Жети-Огуздун сыртында совет бийлигинин каарынан жашырынып жургон Саякбай Каралаевди таап ,аны саясий жактан актатып ,андан "Манас"эпосун жаздырып алуу ишин баштаган.Ошону менен катар эле жаштарга талыкпай билим берип Кусейин Карасаев элибиздин эсинде чын дилден мээнет кылган ,кылганын кылдым деп бой которбогон "акыркы могикан" катары кала бермекчи.