Кыргыз тилден сабак

То ӊ районуна караштуу Оттук айылынын М.Мамбетов атындагы жалпы орто билим бер үү мектебинин кыргыз тили жана адабияты мугалими: Жалилова Б.Б

7-класс

Кыргыз тили сабагы

Саламатсынарбы, балдар ! Сабакка кош келгиле!

Сабактын темасы:

• Каршылагыч байламта
• Себеп-натыйжалагыч байламта
• Салыштырма байламта
• Шарттуу байламта

Сабактын максаты:

1.Отулгондорду кайталап, жаны тема боюнча видео сабакка конул коюп, байланыштыргыч байламта боюнча кенири тушунук алышат.

2.

Бугунку сабакта:

Тапшырма

Тесттик иштер

Сурот боюнча ангеме тузуу

Жаны тема жана конугуулорду иштоо

Отулгон тема боюнча суроолорго жооп беруу

Байламталар

Каршылагыч

Себеп-натыйжалагыч

• Татаал суйломдордун тутумундагы жонокой суйломдорду бири-бирине байланыштырып, алардын ортосундагы карама-каршы маанини билдирген байламталар каршылагыч байламталар деп аталат.

• Татаал суйломдун тутумундагы баш жана багынынкы суйломдорду байланыштырып, андагы айтылган ойдун себебин, натыйжасын билдирген байламталар себеп-натыйжалагыч байламта деп аталат.

Каршылагыч байламталар : бирок, бирок да, ал эми, антсе да, анткени менен, ошенткени менен. Ошондой болсо да ж.б

• Аларга: анткени, себеби, неге десен, эмне учун десен, ошондуктан ж.б

• Мисалы: Мира жакшы окуйт, ошенткени менен математикадан бир аз аксайт.

• Мисалы: Отуруп алсак жумуш бутчудой эмес, ошондуктан эртерээк кыймылдайлы

Салыштырма байламта .

• Татаал суйломдун тутумундагы баш суйлом менен багынынкы суйломдорду бири-бирине салыштыруу учун колдонулган байламталар салыштырма байламталар деп аталат.

• Салыштырма байламтага: канча-ошончо, кандай-ошондой, канчалык-ошончолук
• Кандай, канча, канчалык деген байламталар багынынкы суйломдун тутумунда, ошондой, ошончо, ошончолук деген байламталар баш суйломдун тутумунда колдонулат. Алар интонация аркылуу байланыш жасайт. Багынынкы суйломдун баяндоочу шарттуу ынгайдын –са мучосу менен аяктайт.

• Мисалы: Ар бир адамдын аткарган иши канча болсо, эмгегине да ошончо алат.

Шарттуу байламта

• Татаал суйломдун тутумунда туруп, баш суйломдогу айтылган ойдун, иш-аракеттин шартын билдирген байламталалар шарттуу байламталар деп аталат.

• Шарттуу байламталарга : эгер, эгерде деген создор кирет.

• Шарттуу байламта кобунчо багынынкы суйломдун баш жагынан орун алат. Багынынкы суйломдун баяндоочуна шарттуу ынгайдын –са мучосу уланат.
• Шарттуу байламта суйломдун башында колдонулса, озунон кийин эч кандай тыныш белгиси коюлбайт. Эгер татаал суйломдун тутумундагы багынынкы суйломдо колдонулса, озунон мурда утур коюлат..

• Мисалы : Эгер сен жакшы окубасан, окууну уланта албайсын.

Томонку суйломдордон каршылагыч байламталарды таап, тыныш белгилерин коюп чыккыла .

243-конугуу

1. Анын мунозу женил ошенткени менен эси бар. 2. Чон атмдын жашы сексендерге барып калды ошентсе да карылыкка моюн суна элек. 3. Жоломан менден алда канча улуу бирок мени баласынтпайт. 4. Мен согуштагы эрдиктеримди айтып берейин а силер тындап уккула. 5. Силер оз жумушунарды бутуро бергиле а мен Зуурадан барып, болгон ишти сурайын.

243-конугуу 1. Анын мунозу женил, ошенткени менен эси бар. 2. Чон атмдын жашы сексендерге барып калды, ошентсе да карылыкка моюн суна элек. 3. Жоломан менден алда канча улуу бирок мени баласынтпайт. 4. Мен согуштагы эрдиктеримди айтып берейин, а силер тындап уккула. 5. Силер оз жумушунарды бутуро бергиле , а мен Зуурадан барып, болгон ишти сурайын.

Коп чекиттин ордуна каршылагыч жана себеп-натыйжалагыч байламталарды койгула.

Жакшы эле айтайын деди , … мындан башка соз таппады

Мен эрте турдум, …сабагымдан кечиккен жокмун

Жакында мектепке барабыз, … карантин аяктайт.

Ношор кучоду, … жолун уланта берди

Аюу катуу качырды , … мен анча корккон жомун.

Алар кечигип келишти, … аябай чарчаш- кан экен

Себеп-натыйжалагыч

Каршылагыч

Мен да далайды коргом , … тажырыйбам жок.

Эртен ал келбейт, … ал шаарга кетет.

Ч.Айтматовдун «Биринчи мугалим» чыгармасы. Ушул суротко карата шарттуу байламтаны катыштырып суйлом тузобуз.

Вставка рисунка

Подпись

Эгер Дуйшон агай болбогондо, Алтынай окубай калмак.

Ч.Айтматовдун «Биринчи мугалим» чыгармасы.

Таблицаны толтурабыз.

Каршылагыч байламта

Себеп-натыйжалагыч байламта

Канча-ошончо, эгер, анткени менен, ал эми, неге десен

Салыштырма байламта

ошенткени менен, эмне учун дегенде, кандай-ошондой, эгерде

Шарттуу байламта

Эгерде, канчалык-ошончолук, кандай болсо, андыктан, себеби

Неге десен, ошондой болгону менен, эгер, эмне учун десен

Макет двух типов объектов с таблицей

Класс 1

82

Класс 2

95

76

Класс 3

88

84

90

• Первый пункт списка
• Второй пункт списка
• Третий пункт списка

Добавить заголовок слайда 1

Божомолдогуч байламта

Добавить заголовок слайда 4