Кыынньаммыт алаас - норуот номоҕор.

Николаева Стеша

Амма улууһун

Соморсун орто оскуолатын

11 кылааһын үөрэнээччитэ.

Салайааччы:

Смитина Мария Семеновна

кыраайы үөрэтэр куруһуок салайааччыта.

Ү лэм темата:

«Кыынньаммыт» алаас норуот номо5ор

Үлэм сыала – соруга:

• Норуоппут историятын, номохторун үөрэтии
• Арыылаахха баар «Кыынньаммыт» алаас былыргы Бөрө Бөтүҥнэр олохторо буоларын чинчийии

Тоҕооһо:

• Омук быһыытынан уратыбытын илдьэ сылдьыы - бу саха омук инники сайдар кэскилэ. Онон өбүгэлэрбит олохторун, историяларын, культураларын, сайдыбыт суолларын үөрэтии билиҥҥи кэм ирдэбилэ буоларынан тоҕоостоох.

Кыынньаммыт алаас каартата

14 га иэннээх алаас.

Бу манна наахаралары кытта улаханнык иирсиэхтэрин иннинэ

Бөрө Бөтүҥнэр олорбуттара диэн номоххо кэпсэнэр. Өтөхтөрө алаас илин эҥэригэр, сыыр быарыгар баар буолуон сөп. Онно урут хас да иин баара көмүллүбүт. Алаас арҕаа эҥэригэр сыыр анныгар эмиэ хас да иин баар.

Кыынньаммыт алаас

Суруйааччылар, Фольклористар айымньыларыгар

Яковлев Семен Степанович – Эрилик Эристиин Соморсун олохтооҕуттан Федоров Алексей Яковлевичтан сэлэһэн «Бөтүҥнэр» диэн уус-уран айымньыны суруйбута. 1928c.

Дьячковскай Дмитрий Иванович – Сэһэн Боло

Сэһэҥҥэ кэпсэнэр Бөрө Бөтүҥнэр 8 кырыылаах ампаардара маннык буолуон сөп

Амма оройуонун Бөтүҥ нэһилиэгэр олорбут

74 саастаах Анна Николаевна Нестерева – Сутакова тылыттан,

Сэһэн Боло суруйбута. 1933с.

Кыраайы үөрэтээччилэр

Жирков Афанасий Васильевич Амма улууһун Абаҕа нэһилиэгэр олорбута.

Кини 1958 c. «Бөтүҥнэр» тустарынан суруйуутун 100-тэн тахса сирэйдээх үлэтин рукопиһыгар киллэрбитэ, күн бүгүн Амма улууһун архивыгар хараллыыга сытар.

Кыраайы үөрэтээччилэр

Иван Данилович Жирков

1929-2001cс.

Арыылаах эбэ хочотугар улааппыта .

Соморсун начальнай оскуолатын бүтэрбитэ.

Кэлин Амма оройуонун биллиилээх механизатора-механига буолбута.

Кини «Кыынньаммыт» алааска бааһынаҕа үлэлии сылдьан, илэ хараҕынан өтөхтөр ииннэрин көрбүтэ, сир хорута сылдьан умайбыт бэрэбинэлэри булан алаастан туора таһаарбыт.

2001с. тугу – көрбүтүн истибитин ахтыы суруйан хаалларбыта, рукопиһын Алексеев М.В.-ка биэрбитэ.

Кыраайы үөрэтээччилэр

Алексеев Михаил Васильевич

Скрыбыкин Степан Семенович

«Кыынньаммыт» алааска экспедицияны илдьэн көрдөрбүтэ.

1990 c.c.

Жирков Иван Данилович ахтыыларын Алексеев М.В. -ка биэрбитин туоһулуур сурук

Наука үлэһитэ

2013с. сайын историческай наука доктора, профессор, археология секторын сэбиэдиссэйэ Бравина Розалия Иннокентьевна бөлөҕө

Михаил Васильевич Алексеевтыын бииргэ

«Кыынньаммыт» алааһы көрөн, билсиһэн барбыта.

Түмүк:

• 1. Иван Данилович Жирков «Бөрө Бөтүннэр» олохторугар үөскээбит-улааппыт киһи - кыраайы үөрэтээччи быһыытынан номохтору уларытан-тэлэритэн суруйууну сөбүлээбэтин, сэрэхтээхтик сыһыаннаһарга этэрэ оруннаах.
• 2. И.Д.Жирков суруйан хаалларбыт үлэтигэр ыйар хайысхата, 2013с. профессор Р.И.Бравина бөлөҕүн билсиһиитигэр сөп түбэһиэх курдуга, бөрө бөтүҥнэр номоххо олоҕуран “Кыынньаммыт” алааска наахаралары кытта иирсиэхтэрин иннинэ олоро сылдьыбыттарын салгыы чинчийэр-үөрэтэр үлэлэри ыытары ирдиир.
• 3. Бөрө Бөтүҥнэр сэптэрэ-сэбиргэллэрэ, ох саалара, аҕыс муннуктаах дьиэлэрэ, былыргы түүрдэр культураларыгар сөп түбэһэрэ биһигини интэриэһиргэтэр.
• 4. Норуот былыргы историятын кыырпахтара норуот сэһэнигэр, номохторугар кэпсэнэн хас да үйэни уҥуордаан кэлэн, норуот өбүгэ кырдьыгын тиһэн кэпсиир уратылаахтар.