ТЕМА: Лидия Сарине ç ырн ả «Кукамай» калав (п ĕ т ĕ млет ÿ урок ĕ )
ЭПИГРАФ: Чыс – тупра, ả на м ĕ н виличчен упра.
Ватта сума с ả вакан х ả й те ват ả пулакан.
( Ваттисен с ả мах ĕ ) .
Урок т ĕ с ĕ : хут ả ш урок .
Учитель с ả мах ĕ . «Кукамай» калава 73- м ĕ ш страниц ả ран малалла вула ççĕ
- План туни.
- Кану саманч ĕ .
- Словарь ĕçĕ .
Вуланине м ĕ нле ả нланат ả р.
Кукамая с ả нлани.
Ка ç ару ыйтмалли с ả махсем.
Кукамай рол ĕ нчи артист.
Выр ả с тата ч ả ваш литературинче ç ак тем ả па
ç ырн ĕ ĕ ç сем.
Тест.
Урока п ĕ т ĕ млетни.
Киле ĕ ç .
Ачасем, паян эпир сир ĕ нпе Лидия Сарине ç ырн ả «Кукамай» калава малалла вул ả п ả р; харп ả р х ả й ч ĕ лхине çĕ н ĕ с ả махсемпе пуянлат ảпả р; с ả нарл ả ха туйма х ảнảхảпả р; ç ынна ыр ả т ả вас туй ả мсене малалла аталантар ả п ảр.
«Т ả ван литература» к ĕ некисене 73 – м ĕ ш страниц ả на у ç ả п ả р та калав ả н малаллахи содержаний ĕ пе паллаш ả п ả р.
1. Анатолий Михайлович Метикассине ç итни.
2. Сав ảнả ç лả т ĕ лпулу.
3. Хакл ả парнесем.
4. Ял хыпар ĕ сем.
5. Пулни – иртнине аса илни.
6. М ả нук ĕ кукам ả ш ĕ нчен ка ç ару ыйтни.
Ваттисен с ả мах ĕ сене тупассипе в ả й ả ирттерме юрать.
Ç ак калар ả шсемпе ус ả курма пулать:
ача – п ả чан п ĕ р шух ả ш, ват ả ç ынн ả н ç ĕ р шух ả ш;
ват ç ын – т ả ват ç ын;
ват ả ран кулма хушман;
ватта сума с ả вакан х ả й те ват ả пулакан;
ултавпа ин ç е каяйм ả н;
суя чупать ç ĕ р ç улпа, ч ả нни утать п ĕ р ç улпа.
Метикасси, к ÿ рш ĕ , ç ả ра у çç и, м ả нкун, Чурач ả к, ç ÿ п ç е, ал ả к с ả л ả п, ç ен ĕ кри ч ả лан, тур ả х ч ĕ рес , сентре. (Пай ả р ятсемпе пай ả р мар ятсене м ĕ ле ç ырмаллине аса илесси).
-Э–э, ачам, ялан в ả р ç нипе
юрамасть ç ав
в ả л пурн ả ç ра. Теп ĕ р чух
в ả р ç нинчен
в ả р ç манни ус ảллả рах
килет.
Ç ырав ç ả м ĕ нш ĕ н калава
аса ил ÿ ев ĕ р й ĕ ркелен ĕ,
ả на ур ả х ят пама
пулать – и ?
-Эп ĕ ĕ нт ĕ ĕ м ĕ ре
ç ак ả нта, т ả ван килте
ирттерн ĕ , вилме те
ç ак ả нтах вилмелле пул ĕ .
Ç уралн ả ç ĕ ршывран
ả ç та п ả рахса
тухса кай ả н ĕ нт ĕ
халь тин.
С ả н - с ả пач ĕ
Сасси
Кала ç ả в ĕ
Утти
Ĕç ĕ - х ĕ л ĕ
Ç ын ç ине п ả хни
Ка ç ар мана тархасш ả н …
Ў к ĕ нет ĕ п
Мана хытах ан к ÿ ренсем
Ч ĕ ререн ка ç ару ыйтат ả п
Тархасш ả н мана ан ай ả пл ả р
Эп ĕ Сир ĕ н ум ả рта ай ảплả, м ĕ нш ĕ н тесен …
Ка ç арма ыйтат ả п: м ĕ нш ĕ н тесен …
Сир ĕ нтен ка ç ару ыйтма ир ĕ к парсам ả р
Эп ĕ хам с ả махсемш ĕ н ка ç ару ыйтат ả п
Лидия Сарине ç ырн ả « Кукамай» калав т ảрả х спектакль лартас пулсан эсир ç ак Ч ả ваш хал ả х артисч ĕ сенчен х ả шне суйлан ả пул ảттả р.
Григорьева Н.Я.
Александр Твардовский ç ырн ả «Память матери» с ảвả.
Прощаемся мы с матерями
Задолго до крайнего срока –
Еще в нашей юности ранней:
Еще у родного порога.
И карточки им посылая
Каких – то девчонок безвестных:
От щедрой души позволяем
Заочно любить их невесток.
А там – за невестками – внуки
И вдруг назовет телеграмма
Для самой последней разлуки
Ту старую бабушку мамой.
Юрий Сементер ç ырн ả «Ам ả ш ĕ н чун ĕ »
с ảвả.
Х ả й килне пырса п ả хр ĕ те ам ả ш ĕ н чун ĕ
М ả рьере т ĕ т ĕ м ç ук, кант ả кра ç ут ả ç ук.
Хулана ларса кайр ĕ тет ам ả ш ĕ н чун ĕ
Ка ç хине пуй ả сра выр ả нсем пуш ả чух.
Ачисем патне ç итр ĕ тет ам ả ш ĕ н чун ĕ,
Итлесе т ả ч ĕ тет п ĕ р кана ал ả кран.
Ку çç ульпех й ĕ рсе яч ĕ тет ам ả ш ĕ н чун ĕ
Хваттерте ун ч ĕ лхи, ун с ả мах ĕ ç укран.
1. Толя х ả ш яла в ĕ ренме ç ÿ рен ĕ ?
1. Кураккасси
2. Метикасси
3. Нискасси
2. Толя п ĕ ррехинче шкултан тавр ảннả чухне кам патне к ĕ рет?
1. ам ả ш ĕ
2. аслашш ĕ
3. кукам ả ш ĕ
3. Ас ảннả й ảнả шсенчен х ả шне тумасть Толя?
1. улму çç и ху ç ать
2. кукам ả ш ĕ н шушкине ыйтмас ả рах ç исе ярать
3. кукашш ĕ тун ả ç ĕ çç е ç ухатать
4. Анатолий Михайлович ин ç етри Ç ĕ п ĕ ртен кукам ả ш ĕ патне м ĕ нле транспортпа ç итет?
1. самолетпа
2. теплоходпа
3. поездпа
5. М ả нук ĕ кукам ả ш ĕ валли ас ảннả япаласенчен х ả шне илсе килмен?
1. Пальто
2. Ã ш ả тут ả р
3. Çả мран ç ыхн ả кофта
6. Анатолий Михайлович ч ĕ ринчи «йыв ả р ç ĕ клем» х ả ç ан ç ả м ả лланать?
1. ашш ĕ - ам ả шне курн ả хы çç ả н
2. кукам ả шне курса кала ç сан
3. Ç ĕ п ĕ рти п ĕ р хулана каялла тавр ả нсан
Ç ын ялтан м ĕ н чухл ĕ ин ç ерех пур ả нать, ç ав ả н чухл ĕ унтан писет, уйр ả лать. Ç улсем иртн ĕ май ç уралн ả к ĕ тес ĕ н й ả ли – й ĕ рки, хутш ả н ả в ĕ сем, т ả ван ч ĕ лхи, кунта пулса иртни аякка юлса ман ả ç а пу ç лать. Ин ç е саланн ả ыв ả л – х ĕ р ч ĕ рине т ả ван к ĕ тесш ĕ н тунс ả хлани, тун ả й ả н ả шсемш ĕ н в ả х ả тра ка ç ару ыйтма п ĕ лменни, «йыв ả р ç ĕ клем пек» чун ĕ сене пусса т ả рать, ç ак с ả лтава пулах – и, тен, в ĕ сенчен кашни самант туп ả нсанах ачал ả х с ả пкине ả нт ả лать. Ç акна эпир Анатолий Михайлович с ả нар ĕ урл ả та куратп ả р.
Ç итес урок валли кукамусем ç инчен калав ç ырса кил ĕ р.
Ус ă курма с ĕ нн ĕ литература
- 1. Л.Сарине хайлав ĕ сем: «Асаннен сар чаххи», «Шур ă п ă рахут», «Тавр ă н савни».
- 2. Антонова З.С., Иванова Н.Г. Т ă ван литература: 6-м ĕ ш клас ă н в ĕ рен я пе вулав к ĕ неки. Ш., 2001, 6 5- 67 ст.
- Писатели советской Чувашии. Ч.,1988
- Чувашские писатели. Набор портретов . Ч., 2001.