Л.Тапхаев Андалдашагүй баялиг

Л.Д.Тапхаев. «Андалдашагүй баялиг» 1 ч

Хэшээлэй зорилго:

Л.Д.Тапхаевай зохёохы намтартай танилсан, шүлэгэй гол удха ойлгон, авторай мэдэрэл таажа һургалга.

Хэшээлэй ябаса.

Багшын оролто үгэ.

Л.Д.Тапхаев тухай элидхэл 1 һурагша бэлдэн хөөрэнэ.

Таблица дүүрэжэ бэшэхэ.

-Ямар асуудалда Л.Тапхаев тон ехэ хандуулдаг байһан бэ? (Хүн түрэлтэн, уг гарбал, уг изагуур)

Багшын хөөрөөн.

Мүнѳѳ сагнай – орёо саг, хүн бүхэнэй ухаан бодолой, мэдэрэлэйнь хубилжа, шэнэ боложо байһан саг бшуу.

Уг гарбал, уг изагуур тухай шүлэгүүд гэхэдэ, «Андалдашагүй баялиг», «Уг залганам» гэжэ болоно. Арад зоноймнай түүхэ сэгнэшэгүй баялиг болоно гэнэ.

Словарна хүдэлмэри. Туд шүлэг соо ямар ойлгогдоогүй үгэнүүд дайралданаб?

- Шүлэгэй уран уншалга.

1.Шүлэгэй удха дээрэ хүдэлмэри.

-Шүлэг уншаад, урдатнай ямар дүрэ (образ) бии болонб?

-Дүрэ (образ) үгэнүүдыебэшэе.

-гол образһоо дахалдан гараһан үгэнүүдые бэшэгты.

2.хэлэнэй найруулгын талаһаа шүүлбэри хэгты.

-Автор шүлэг соогоо ямар баялиг тухай хэлэнэб?

-Ямар уран аргануудые хэрэглэн автор шүлэгөө зохёоһон байнаб?

-Арадай аман зохёолһоо һабагшатай зүйлнүүдые нэрлэгты.

-Урданай уг удха, ёһо заншал яажа харуулагданхайб?

Шүлэгэй темэ – уг гарбал, уг изагуур. Л.Тапхаевай уран һайханай түхэл шэнжэ уг гарбалайнгаа унгида, буряад зоной урданай уг гарбал һэргээхэ гэһэн һэдэлгэдэ ханданхай.

3.Таанад өөрынгөө уг гарбал мэдэхэ гүт? Угайнгаа элитэ хүнүүдые мэдэхэ гүт? Нэрлэгты.

4.Шүлэг уншаад байхадаа, танай сэдьхэл ямар болоноб?

Хэшээлэй дүн.

Гэрэй даабари: «Угай түүхэ» гэһэн поэмэ уншаха.

Нэмэлтэ материал: nomoihan.com Тапхаев Лопсон, burunen.ru “Үсөөн тоото арад соонь үринь боложо түрөөлби...” ( 20.05.2020 Забанова О.А.), Лопсон Тапхаев soyol.ru – Культура и искусство Бурятии.