Л.В.Бетховен кыргызча

Л.В.Бетховен

(1770-1827)

Багынбаган эрктүүлүк

БЕТХОВЕНДИН

ӨМҮРҮ ЖАНА

ЧЫГАРМАЧЫЛЫГЫ

Л.В.Бетховен – дүйнөлүк маданияттын бирден-бир туу чокусу. Анын музыкасы ойдун тереңдиги, сезимталдыгы, массалуулугу, эр жүрөктүүлүгү жана новаторлугу менен айрымаланып турат. Азыркы күнгө чейин анын искусствосу абдан мыкты граждандык баатырдыкты чагылдыргандыгы менен баалуу болуп сакталууда. Чындыгында аны «Шекспиром масс» деп аташкан. Бул улуу музыкант француз революциясынын мезгилиндеги элдердин аң сезиминин ойгонуусунун доорунда туулган. Ал, композиторлун духуна туура келген.

замандаштары менен андан кйинки муундагы жаралган бардык музыкалардан Бетховедин музыкасы абдан бийик жана көтөрүнкү турат. Бетховен таң калыштуу көрөгөчтүгү менен айрымаланган. XVIII кылымда Бетховен болгону 30 эле жаш жашады. Бирок, Бетховен XVIII кылымда таптакыр жашабагандай болуп, анын чыгармачылыгы XIX кылымдагы «романтикалык» музыканын жаңы багытын ачты. От музыки предшественников его музыка отличается необыкновенной героической энергией, небывалыми контастами, трагедийной силой и грандиозным масштабом.

Веналык классиктердин стилине эмне мүнөздүү болсо, ошолордун бардыгы Л.В.Бетховендин музыкасына карама-каршы келген.

Алар кайсылар: обондогу сулуу-ийкемдүүлүк, ийкемдүү ыргак, музыканын угулушунун тунуктугу ж.б. Бетховендик жашоону көрсөтүү үчүн жаңы боёктор, жаңы интонациялар, революциялык доорго мүнөздүү болгон кыймылдуулук, күч менен катуулук менен туруктуулукту талап кылган. Анын мелодиясы жөнөкөй жана кыска болгон. XVIII кылымдагы музыкалык классицизге көнүп калган Бетховендин новаторлук музыкалык речи көпчүлүккө таң калтырарлыкты, слухту кескин кесип жаткан сыяктуу угулууну алып келген.

Его порицали за изобилие духовых инструментов, диссонансов, за разрушение традиционных музыкальных форм. «Сердце – вот истинный рычаг всего великого» - говорил Бетховен. И друзья отмечали удивительное сочетание его доброты, необычайно детского нрава и могучей, упрямой воли. Никакой император, никакой король не обладал таким сознанием своей силы, как отрезанный от людей стеной глухоты великий композитор. Вся жизнь Бетховена была похожа на грозовой день. И умер он во время грозы, страшной снежной бури.

Бетховендин табытынын артынан Вена шаарынын ондон бир бөлүгү болгон 20 миңдей адам узатып баратышты.

Вена шаарындагы чиркөөлөрдүн биринде Моцарттын «Реквиеми» Бетховенди узатуу учурунда аткарылып турган. Благородная личность музыканта-революционера в течение многих десятилетий служило образцом баатырдык жашоонун, көркөмдүүлүктүн чындыгын жана сейрек кездешүүчү руханий-тазалыктын үлгүсү катары, революционер - музыкант инсан болгондугунун себебинен анын баалуу чыгармалары көптөгөн жылдар бою угуучуларга кызмат кылып келе жатат. Өз элине чыныгы кызмат кылууну каалаган инсандарга жана бардык сүрөткерлерге Улуу-Бетховен үлгү болуп келүүдө.

ЭРКИН ОЙ

ЖҮГҮРТҮҮЧҮНҮН

МУЗЫКАСЫ

• «…Мен тагдырды кекиртектен аламын, ал мени багындырып алышына жол бербеймин!».
• «Тагдыр менин эшигимди ушундай каккылайт.»
• Гейлигенштадтагы мурас кагаз.
• № 3 «Баатырдык» симфония, алгач Наполеонго арнап жазган.
• Эмне үчүн композитор, Наполеонго арналган чыгарманын алгачкы аталышын өзгөрттү?

Симфония –

музыканын жашоосу

Бул симфонияда өз мезгилинин баатырлары жашашат, алар бири-бири менен кызматташат

Бул толук «кандуу»

музыкалык

РОМАН!

БЕТХОВЕН

АГАРТУУНУН

ИДЕЯЛАРЫ МЕНЕН

ЖАШАГАН

«Жылдыздуу асман үстүбүздө, ал эми моралдык мыйзам өзүбүздүн көкүрөгүбүздө»

Гегель .

Гимн бүткүл адамзаттын акыл эси.

«Эгерде сен башкалардан жакшы мамилени күтсөң, анда аларга ошондой мамиле жаса»

Вольтер .

Агартуунун куралы–энциклопедия.

Йозеф Гайдн-

агартуу

проблемасына

алгачкылардан

болуп

кайрылган

композитор

№ 3 «БААТЫРДЫК»

СИМФОНИЯ

Бул симфония 4 бөлүктөн турат.

1 - бөлүк – кагылышуу, конфликт (чыр-чатак).

2 - бөлүк – смерть героя, траурный марш.

3 - бөлүк – перелом, победа народа.

4 - бөлүк – апофеоз, финал.

ГЕЙЛИГЕНШТАДТЫК

МУРАС КАГАЗ

Адамзатка мурас кагаз.

• Дүлөйлүктүн башталышы - бул

жашоого болгон стимул.

• Жашоого болгон мамиле - бул,

жекеме-жеке күрөшкө

чыккандай.

• Личностун жалгыздыгы.
• Чымырканган сезим жана

эмоциянын курчтугу.

• Максат – бакыт үчүн күрөшүү.

БЕТХОВЕНДИН

НАПОЛЕОНГО

БОЛГОН МАМИЛЕСИ…

Наполеон император болгон эле күнү, Бетховен №3 симфониясынын титулдук барагын тыткылап жыртып салат…! Титулдук баракчада «Бонапарттан жазып алынган» -деген жазуу болгон. Азыр ал титулдук баракта «Баатырдык» - деген аталыш турат.

Себеби, Наполеондун тиран болуп калганына композитор аябай, терең капаланган.

3-я «Героическая» - это музыка для народа и о народе.

Продолжение «Марсельезы» и баррикад.

№ 3- «БААТЫРДЫК» СИМФОНИЯ,

№ 9-СИМФОНИЯНЫН ФИНАЛЫНДАГЫ ШИЛЛЕРДИН СӨЗҮНӨ ЖАЗЫЛГАН

«БАКЫТ ОДАСЫНА» БОЛГОН

ЖОЛДУН НЕГИЗГИ ЭТАПЫ

БОЛУП КАЛГАН.

Композитор, №3-симфониядан №9-симфонияга,, идеянын кенендиги жана монументалдуулугу, драматургиянын эпикалуулугу, эркиндик менен биримдик идеялары, адамзаттын бактылуулугу жана француз революциясынын идеялдары менен келген.

«Баатырдык» симфонияны

синквейн методу

боюнча анализдөө

1. Чыгарманын негизги оюн формулировкалоо.

2. Эки этиш (глагол) менен музыканын мүнөзүн толуктоо.

3. Үч сын атоочтун жардамы менен мүнөздөмө берүү.

4. Музыкага болгон өзүңдүн мамилеңди бир сүйлөм менен түшүндүрүү.

5. Бир канча сөздөр менен чыгарманын негизги оюунун маанисин түүндүрүү.

БЕТХОВЕНДИН «БААТЫРДЫК»

СИМФОНИЯСЫ

1. Адамзаттын бакыты жана эркиндикти сүйүүсү.

2. Күрөшүү, жараксыз болуп калгандык, ыйлоо.

3. Тез, трагедиялуу, кыймылдуу, азалуу, марш маанайда.

4. Мен ойлоймун, композитор оор турмуштук ситуацияга дуушар болгон кезде да калтаарылбаган бекем эрк менен турат. Ал бийликте тургандар менен компромисске барбаган.

5. Жыйынтыгында:

Эркиндик менен бакытка күрөшүү аркылуу гана жетише алгандыгы сүрөттөлөт.

СУРООЛОР

1. Бетховен кайсы доордо туулган?

2. Анын чыгармачылыгына кайсы тарыхый окуялар таасир берген?

3. Алгач 3-я симфония кайсы императорго арнап жазган? Атын атаңыз?

4. Бул симфониянын аталышы барбы?

5. Анын чыгармаларын, ошол мезгилинин гениалдуу композитору катары таануусуна кайсы фактыны атап айтсак болот?

6. Бетховендин «Адамзатка мурас каты» кайсы шаарда жазылган?

7. Бетховендин өмүрүндөгү адам жана композитор катары негизги трагедиясы кайсы?

ЖООПТОР

1. Агартуучулук доору.

2. Франциядагы революция.

3. Наполеон Бонапарт.

4. Ооба, бар. «Баатырдык».

5. Бетховенди акыркы жолго узатуу.

6. Гейлигенштад шаарында.

7. Дүлөйлүк.