Լրացուցիչ կրթություն

Խ. ԱԲՈՎՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

ՌԵՖԵՐԱՏ

Ֆակուլտետ – Սկզբնական կրթության

Բաժին –

Կուրս –

Թեմա –

Ուսանող –

Դասախոս-

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ներածություն

Լրացուցիչ կրթության կազմակերպում

Եզրակացություն

Գրականության ցանկ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Կրթության իրավունքը մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներից է: Կրթության իրավունքի մասին հիմնարար դրույթն ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 39-րդ հոդվածում: Կրթվելն անհատի զարգացման գործընթացն է` ուղղված գիտելիքների, հմտությունների, ստեղծագործության տիրապետմանը, աշխարհի նկատմամբ արժեքային վերաբերմունքի ձևավորմանը: Կրթության հիմնական ուղիներն են ուսուցումը և ինքնակրթությունը:

Կրթությունն ուսուցման միջոցով մի գործընթաց է, որով հասարակությունը գիտակցված կերպով իր կողմից կուտակված գիտելիքները, նվաճումները, հմտությունները և արժեքները մի սերնդից մյուսին փոխանցում է կրթական հաստատությունների միջոցով: Կրթությունը երկրի առաջադիմության, մշակույթի պահպանման, զարգացման անհրաժեշտ պայմանն է: Կրթության նպատակն է անձի և քաղաքացու մտավոր, հոգևոր, ֆիզիկական և սոցիալական զարգացումը: Կրթական մակարդակը կարևոր է նաև ամեն մի մարդու կյանքում, նրա հասարակական դիրքի և նվաճումների համար: Ելնելով այդ կարևորությունից` Սահմանադրությունն ամրագրել է` յուրաքանչյուր ոք ունի կրթության իրավունք:

Մարդն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում կրթության կարիք է զգում, զարգանալու և առաջ գնալու, քանի որ, ինչքան մարդ իր առջև նոր պատուհաններ է բացում, նոր գիտելիքներ բացահայտում, այնքան ավելի շատ է լինում ցանկություն լրացուցիչ գիտելիքներ ստանալու, նա գիտակցում է, որ շատ քիչ գիտի և անընդհատ զարգանալու տեղ ունի:

ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

Լրացուցիչ կրթությունը կրթության մի տարատեսակ է, որն ուղղված է մարդու կրթական պահանջմունքի համակողմանի ապահովմանը ինտելեկտուալ, հոգևոր-բարոյական, ֆիզիկական և մասնագիտական կատարելագործման այլ ոլորտներում և այն չի ուղեկցվում կրթական աստիճանի բարձրացման հետ:

Լրացուցիչ կրթական ծրագրերը և լրացուցիչ կրթական ծառայությունները իրականանում են քաղաքացիների, հասարակության և պետության կրթական պահանջմունքների բազմակողմանի բավարարման նպատակով:

Հայաստանի Հանրապետությունում հանրակրթական հաստատություններում վճարովի և լրացուցիչ մասնագիտական կրթություն կազմակերպելու կարգը հետևյալն է. ընդհանուր դրույթներ՝

1. Հայաստանի Հանրապետության պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում (այսուհետ` Հաստատություն) վճարովի հիմունքներով հանրակրթական և (կամ) մասնագիտական լրացուցիչ կրթական ծրագրերի, ինչպես նաև այլ ծառայությունների իրականացման կարգը (այսուհետ` կարգ) սահմանում է լրացուցիչ կրթության կազմակերպական հիմքը, կարգավորում է լրացուցիչ կրթության, ինչպես նաև այլ ծառայությունների մասնակից կողմերի ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավահարաբերությունները:

2. Վճարովի հիմունքներով լրացուցիչ կրթությունը նպատակաուղղված է հանրակրթական հիմնական ծրագրերից դուրս` կամավորության սկզբունքով, սովորողների, քաղաքացիների հետաքրքրությունների և նախասիրությունների բավարարմանը, հոգևոր, մարդասիրական, գեղագիտական, ֆիզիկական, ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանը, հայրենասիրական դաստիարակությանը, բնապահպանական, կիրառական և հումանիտար գիտելիքների կատարելագործմանը:

3. Հաստատությունը կարող է իրականացնել վճարովի այլ ծառայություններ` մանկավարժական աշխատողների մասնագիտական կատարելագործման միջոցառումներ, սովորողների առողջության պահպանման միջոցառումներ, սովորողների սննդի կազմակերպում,սովորողների երկարօրյա ուսուցման և (կամ) գիշերակացի և ամառային հանգստի կազմակերպում, ուսումնաարտադրական գործառնության ծավալում և արտադրանքի իրացում:

4. Լրացուցիչ կրթության մասնակիցներն են` հաստատությունը, կրթական ծառայություններ իրականացնողները, լրացուցիչ կրթություն ստացողները և նրանց օրինական ներկայացուցիչները:

5. Լրացուցիչ կրթությունն իրականացվում է երկկողմ համաձայնությամբ` հաստատության և ծնողի, օրինական ներկայացուցչի, կազմակերպության (այսուհետ պատվիրատու) միջև երկու հավասարազոր օրինակից կնքվող պայմանագրի հիման վրա, որի օրինակելի ձևը հաստատում է կրթության պետական կառավարման լիազորված մարմինը:

6. Վճարովի լրացուցիչ կրթական ծառայության իրականացումից հետո պատվիրատուին կարող է տրվել կատարողի կողմից հաստատված և կնքված` մասնագիտական որակավորում չպարունակող փաստաթուղթ:

II. Լրացուցիչ կրթական ծրագրերի մասին տեղեկությունը

7. Հաստատությունը պարտավոր է լրացուցիչ կրթական ծրագրերի իրականացման

վերաբերյալ համապատասխան լիազոր մարմնի միջոցով Հայաստանի

Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարություն ներկայացնել հետևյալ տեղեկությունները`

1) հաստատության կողմից լրացուցիչ կրթական ծառայություն իրականացնելու հիմքերը.

2) լրացուցիչ կրթական ծրագրերը.

3) ժամերի քանակը.

4) ուսուցման տևողությունը.

5) դասավանդող մասնագետի որակավորումը.

6) իրականացվող լրացուցիչ ծրագրերի վճարի չափը:

III. Լրացուցիչ կրթական ծառայությունների մատուցումը

8. Լրացուցիչ կրթական ծառայություններն իրականացվում են ինչպես Հաստատության, այնպես էլ հրավիրված մասնագետների և (կամ) մանկավարժների միջոցով:

9. Լրացուցիչ կրթական ծառայություններ իրականացնող մասնագետի համապատասխան մասնագիտական որակավորումը պարտադիր է:

10.Լրացուցիչ կրթական ծառայությունները իրականացման ընթացքում կատարողը պարտավոր է ապահովել մասնակիցների անվտանգությունը և սանիտարահիգենիկ պայմանները: Սպորտային խմբակների դեպքում բժշկի ներկայությունը պարտադիր է:

11. Հաստատության տնօրենը հաստատում է լրացուցիչ կրթական ծառայության`

1) ուսումնական պլանը.

2) ուսումնական ծրագիրը.

3) դասացուցակը.

4) դասամատյանը:

12. Հաստատության կառավարման խորհրդի որոշմամբ` տնօրենի հրամանով հաստատվում է լրացուցիչ կրթական ծառայության`

1) վարձավճարի չափը.

2) կրթական ծառայություններ իրականացնողների վճարի չափը:

13. Լրացուցիչ կրթական ծառայությունների համար վճարումները կատարում է պատվիրատուն` կանխիկ կամ բանկային փոխանցման միջոցով:¹

Մասնագետի կրթությունը չի վերջանում բուհում, այն ձևավորվում և լրացվում է նոր բովանդակությամբ իր ամբողջ մասնագիտական գործունեության ընթացքում: Մասնագիտական կրթության յուրաքանչյուր մակարդակի շրջանակներում լրացուցիչ կրթության հիմնական խնդիրն է մասնագետի որակավորման անընդհատ բարձրացումը՝ կապված պետական կրթական ստանդարտների մշտական կատարելագործման հետ:

Ժամանակակից պայմաններում աշխատակիցների կրթության բովանդակային կողմի և մասնագիտական հմտությունների պահանջների փոփոխությունը հանդիսանում է յուրաքանչյուր կազմակերպության հաջողության անբաժանելի մասը: Ընկերության, կազմակերպության զարգացման արդյունավետության և նրա զարգացման շրջանագծի նշանակության՝ աշխատակիցների ինֆորմացիոն ներուժի առկայությամբ, փոխկապակցվածության գիտակցումը կարող է լինել միայն անընդհատ գիտելիքների թարմացման պայմաներում:

Ժամանակակից տեխնոլոգիաների մեր նպատակասլաց դարում կարևոր է տարբեր գիտությունների, մասնագիտությունների սիստեմատիկ ուսումնասիրությունը, որոնք կարելի է ստանալ լրացուցիչ մասնագիտական կրթության համակարգում: ²

Լրացուցիչ կրթական ծրագրերին են պատկանում տարբեր ուղղությունների կրթական ծրագրերը, որոնք իրականանում են մասնագիտական կրթության ուսումնական հիմնարկներում իրենց կրթական աստիճանը որոշող հիմնական կրթական ծրագրերի սահմաններից դուրս:

Լրացուցիչ կրթությունը իրականանում է լրացուցիչ մասնագիտական կրթական ծրագրերի իրականացման ուղով՝ 250 ժամից ավել մասնագիտական պատրաստության ծրագրեր՝ մասնագիտական պատրաստվածության դիպլոմի վկայությամբ, որակավորման բարձրացման ծրագրեր 16-ից 250 ժամ ծավալով՝ որակավորման բարձրացման համապատասխան հավաստագրով:

Լրացուցիչ կրթությունը անընդհատ կրթության մի մասն է՝«ամբողջ կյանքի» կրթություն: Կրթության այս տեսակը ուղղված է անձի բազմակողմանի պահանջմունքերի կատարելագործմանը, ինչպիսիք՝ են ինտելեկտուալ, հոգևոր-բարոյական, մասնագիտական: ³

Ռուսաստանում այս ոլորտում առաջատար է Մոսկվայի ՊԵտական տեխնոլոգիայի և կառավարման համալսարանը: Այն հանդիսանում է բոլոնյան գործընթացի ակտիվ մասնակից: Համալսարանում կատարվում է նպատակաուղղված աշխատանք՝ ընդլայնելու միջզգային կապերը: Համալսարանի գործունեության կոորդինացումը մասնագիտական պատրաստման և աստիճանի բարձրացման ոլորտում կատարում են՝ Միջազգային կապերի բաժինը և Լրացուցիչ կրթության բաժինը: ⁴

Հետբուհական կրթությունը ուղղված է համալսարանական կրթության որակի բարձրացմանը, համալսարանի մշակութային առաքելության հետևողական իրականացմանն ու ընդլայնմանը, ինչպես նաև բուհ-հասարակություն, բուհ-համայնք անմիջական կապի հաստատմանը:

Լրացուցիչ կրթության ոլորտում կարևորվում է հատկապես 3 խնդիր` դասախոսների որակավորման բարձրացում, մասնագետների վերապատրաստում, կրթական բազմաբնույթ ծառայություններ:

Հետբուհական լրացուցիչ կրթության վարչության գործունեության հիմնական նպատակը կրթության շարունակականության ապահովումն է:

Հետբուհական լրացուցիչ կրթությունը կազմակերպվում է երեք ծրագրով` որակավորման բարձրացում, վերապատրաստում և ստաժավորում: Ծրագրերն իրականացվում են համալսարանական բոլոր մասնագիտություններով` և՛ խմբային, և՛ անհատական ուսուցմամբ: Ուսուցումը` վճարովի է, պայմանագրային:

Հայաստանում լրացուցիչ և շարունակական կրթության համակարգի ընդհանուր նկարագիրը

– մասնագիտական կոմպետենցիաների զարգացման ծրագիր

– աշխատակարողությունների ընդլայնման ծրագիր

– մասնագիտական զարգացման և վերապատրաստման ծրագիր

Հարատև կրթություն. Հիմնական նպատակներն ու խնդիրները

• Հարատև կրթություն՝

– գիտելիքը համալրելու և կոմպետենցիաները զարգացնելու հասարակական ընդլայնվող պահանջարկ

– աշխատաշուկայի պահանջների արագ փոփոխում, հետևաբար՝ մշտական

վերապատրաստման կարիքներ

– կրթության ոլորտում անձնական պահանջմունքների բավարարում

Լրացուցիչ և շարունակական կրթության համակարգ

• Լրացուցիչ և շարունակական կրթություն՝

– ընդհանրական կոմպետենցիաների լայն պահանջարկ

• համամարդկային արժեքներ,

• միջանձնային ունակություններ,

• միջմշակութային հաղորդակցության հմտություններ

• գործիքային կոմպետենցիաներ

• Ճկունություն

– տարաժամկետ դասընթացներ

– անհատական հետագծերի կառուցում

• Բաց կրթական միջավայր

– կենտրոնում սովորողն է

– նպատակային ուսումնառություն

Կարելի է տալ լրացուցիչ և շարունակական կրթության համակարգի հետևյալ նկարագիրը՝

• բուն մասնագիտական կոմպետենցիաների զարգացման ծրագիր

• աշխատակարողությունների ընդլայնման ծրագիր

• մասնագիտական զարգացման և վերապատրաստման ծրագիր

• բուհական ընդունելության նախապատրաստման փաթեթ,

• հանրային, մասնավոր և պետական հատվածներին առաջարկվող գործնական մասնագիտացված փաթեթներ,

• արտասահմանյան քաղաքացիներին առաջարկվող հայերենի դասընթացներ,

• միջազգային հավաստագրերի պահանջներին համապատասխանող

քննությունների նախապատրաստական փաթեթներ,

• հիմնական կրթական ծրագրով նախատեսված լրացուցիչ մասնագիտական որակների փաթեթներ

Աշխատակարողությունների ընդլայնման ծրագիր

• հասարակագիտական բնույթի խտացված դասընթացային փաթեթներ

(սոցիոլոգիա/տնտեսագիտություն/քաղաքագիտություն, քաղաքականություն/փիլիսոփայություն/տնտեսագիտություն և այլն)

• առանձին ընդհանրական (հումանիտար) և գործնական (գործիքային) կոմպետենցիաներ զարգացնող դասընթացներ (CV, նախագծերի

ներկայացում, գործարար պլանների մշակում և այլն)

• հիմնական կրթական ծրագրի կատարմանն օժանդակող դասընթացներ (ակադեմիական գրելաոճ, վերլուծական ունակությունների

վարժեցում և այլն)

Մասնագիտական զարգացման և վերապատրաստման ծրագիր

• Մեկ շրջափուլ՝ 60 կրեդիտ,

• Շրջափուլի առավելագույն ժամկետ՝ 5 ուս.տարի,

• Անհատական հետագծերի կառուցում:

Վերապատրաստման սխեման

• Երեք մեգամոդուլ՝

– Առարկայական կարողությունների զարգացում,

– Դասավանդման հմտությունների զարգացում,

– Հետազոտական կարողությունների զարգացում : ⁵

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Կրթության նպատակն է անձի և քաղաքացու մտավոր, հոգևոր, ֆիզիկական և սոցիալական զարգացումը: Կրթական մակարդակը կարևոր է նաև ամեն մի մարդու կյանքում, նրա հասարակական դիրքի և նվաճումների համար:

Լրացուցիչ կրթությունը մի նոր հնարավորություն է ամենքի համար ստանալ լրաքցուցիչ մասնագիտական կրթության անկախ տարիքային շրջափուլերից: Յուրաքանչյուր քաղաքացի կարող է օգտվել այդ հնարավորությունից, որը նրան տալիս է պետությունը:

Ճիշտ է, լրացուցիչ կրթության հայեցակարգը այնքան էլ երկար պատմություն չունի. այն սկսել է 90-ական թվականների վերջերից, սակայն այն օրեցօր ավելի ու ավելի արդիական է դառնում:

Մարդ միշտ էլ ունի կրթության կարիք և իհարկե լրացուցիչ կրթության պակաս, որը լրացնելու օգնության են գալիս մի շարք ժամանակակից տեսություններ, ինչպիսիք են՝ Կ. Կռոսի Մեծահասակների ուսուցման տեսությունը, Մակհոլն Նոուլզի Անդրոգոգիկան, Ռոջերսի փորձնական կրթությունը և այլն:

Մեր երկրում աստիճանաբար ավելի է ամրապնդվում լրացուցիչ կրթության հայեցակարգը, և մարդկանց ցանկությունը և վստահությունը այդ համակարգւ հանդեպ ավելի է մեծանում:

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ

1. www.edu.am/.../4237arm-paymanagir1.1.pdf

2. https://ru.wikipedia.org/wiki/

3. http://www.instructionaldesign.org/theories/adult-learning.html

4. http://mgutm.ru/second-education/

5. tempus.am/Events/Oct.%2018_Brusov/SK_PPT.pd

1^ www.edu.am/.../4237arm-paymanagir1.1.pdf

2^ https://ru.wikipedia.org/wiki/

3^ http://www.instructionaldesign.org/theories/adult-learning.html

4^ http://mgutm.ru/second-education/

5^ tempus.am/Events/Oct.%2018_Brusov/SK_PPT.pd