Мәліметтер типтерінің жіктелуі

Ф.219

№3. Сабақтың технологиялық картасы (жоспары)

1 бөлім. С++ тілінде бағдарламалау негіздері

Курс тақырыбы: №1.2. Мәліметтер типтері. Амалдар.

Айнымалылыр. Тұрақтылар

Сабақтың тақырыбы: №3. Мәліметтер типтерінің жіктелуі

Сабақтың типі: Аралас

Сабақтың түрі: Дәріс

Пәнаралық байланыс

Сабақтың жабдықталуы

Сабақ мазмұны

Оқытушы __________ Г.К.Мукушова

Дәріс №3

Пән: Объектілі-бағдарланған бағдарламалау негіздері

1 бөлім. С++ тілінде бағдарламалау негіздері

Курс тақырыбы: №1.2. Мәліметтер типтері. Амалдар.

Айнымалылыр. Тұрақтылар

Сабақтың тақырыбы: Мәліметтер типтерінің жіктелуі

1. Айнымалылар туралы ұғым

2. Айнымалылар типтерінің жіктелуі

Егер біз программаға берілгендерді енгізетін болсақ, біз оларды жадтың белгілі бір жерінде сақтап қоюымыз керек. Программа құрылған кезде оларға жадтан белгілі бір орын бөлінеді. Берілгендер айнымалылар немесе тұрақты шамалар болуы мүмкін. Тұрақтыларға белгілі бір мән бергеннен кейін, оларды өзгертуге келмейді.

Айнымалылар қолданылмастан бұрын, алдымен жариялануы керек. Оларды жариялау үшін жандарына типтері жазылады.

Айнымалылардың типтері былай жіктеледі:

Си тілінде берілгендердің 4 арифметикалық (сандық) типі бар. Олардың ішінде екеуі бүтін санды: int және char; екеуі қалқыма (заттық): float және double. Бұдан басқа, программаларда осы типтердің модификаторлары да қолданылады. Өлшемнің екі модификаторы бар: short (қысқа) және long (ұзын).

Және белгінің екі модификаторы болады: signed (белгісі бар) және unsigned (белгісі жоқ). Белгілік модификаторлар тек бүтін типтерге ғана қолданылады.

Си тілінде айнымалыларды жазу реті мынадай:

Тип_аты айнымалылар_тізімі;

Көрсеткіш – бұл айнымалы, яғни оның мәндері ЭЕМ-нің оперативті жадының мәні болады. Көрсеткіш – бұл программалық объект орын алған жад өрісіндегі адрес. Жад – бұл биттер жиынтығы: 8 бит – бұл биттер тобы, 2 байт сөз құрайды; 4 байт – ұзын сөз; 16 байт – параграф болып табылады.

Айталық, программада әр түрлі типтегі 3 айнымалы берілсін:

int a=5;

char c=’G’;

float r=1.2E8

Бұл шамалар компьютер жадында былай орналасады:

Берілгендер классификациясы

С тілінде екі категориялы берілгендер қолданылады: берілгендердің қарапайым (скалярлық) және күрделі (құрамды) типтері. Негізгі (базалық) типтерге бүтін, нақты және символдық типтер жатады. Өз кезегінде, бүтін типті берілгендер қысқа (short), ұзын (long) және таңбасыз (unsigned) болуы мүмкін. Берілгендердің базалық типтерінің өлшемдері мен мүмкін боларлық диапазондарын келтірейік (1-ші кесте):

Берілгендердің күрделі типі массивтерге, құрылымдарға (struct), бірігулерге (немесе құрамаларға) (union), санауларға (enum) бөлінеді.

Тәжірибелік тапсырма

Берілгені: a, b, c – үшбұрыш қабырғалары. Үшбұрыштың S ауданын Герон формуласы бойынша есептеу.

Шешуі: Герон формуласы былай есептеледі:

,

мұндағы р – үшбұрыштың жарты периметрі. Ол мына формуламен есептеледі:

Енді осы есепте программа тілінде шығарайық:

#include

#include

void main ()

{ a, b, c, p, s;

printf (“\na=”); scanf (“%f”, &a);

printf (“\nb=”); scanf (“%f”, &b);

printf (“\nc=”); scanf (“%f”, &c);

p=(a+b+c)/2;

s=sqrt(p*(p-a)*(p-b)*(p-c));

printf (“\nПлощадь треугольника=%f”, s);

}

Программа main деген стандартты аты бар бір басты функциядан тұрады. void сөзі осы функцияның қайтып келетін нәтижесі болмайды дегенді білдіреді, ал бос жақшалар оның аргументінің жоқтығын білдіреді. Фигуралық жақшаның ішіндегінің барлығын функция денесі деп атайды. Ондағы бірінші жол – пайдаланылатын айнымалыларды жариялайды. Олардың барлығы float қалқыма типінікі. Айнымалыларды жариялау нүктелі үтірмен аяқталатынына көңіл бөлу керек.

2-мысал.

Тәуліктің k секундын сағатқа және минутқа айналдыру керек.

1 сағ = 3600 с

1 мин = 60 с

k=13257 с = 3*3600+40*60+57

яғни Н=3, M=40

Экранға мынадай сөзді шығару керек: «Бұл ... сағат...минут». Көпнүктенің орнына Н және М мәндерін қою.

#include

void main ()

{long k;

Int h, m;

printf (“Уақытты секундпен енгізіңіз:”);

scanf(“%d”, &k);

h=k/3600;

m=(k%3600)/60;

printf (“Бұл %d сағат %d минут.\n”, h,m);

}

Оқытушы __________ Г.К.Мукушова