Маалымат кылмыштуулугу.

Класс:11

Сабактын темасы: Маалымат кылмыштуулугу.

Сабактын максаты:

• Билим-берүүчүлүк- окуучулардын маалымат кылмыштуулугу, кылмыштуулуктун түрлөрү, пайда болуу себептери боюнча маалымат алуусуна көмөктөшүү

• Тарбия-берүүчүлүк- окуучулардын жаңы теманы өздөштүрүүгө карата аң-сезимдүү кабыл алуусуна, топто иштей алуу ыкмаларына ээ болуусуна көмөктөшүү

• Өнүктүрүүчүлүк- окуучулардын предметтик маалымдуулугун, ээ болгон билимдерин турмушта колдоно алууга багыттоо.

Сабактын милдети:

Окуучу төмөнкүлөрдү билиши керек:

1. Маалымат кылмыштуулугу деген эмне, анын пайда болуу себептери

2. Маалымат кылмыштуулуктун түрлөрүн

3. Интеллектуалдык чөйрөдөгү информациялык кылмыштардын пайда болуусу

4. Компьютердик кылмыштуулук деген эмне, негизги типтерин жана максатын

5. Маалымат кылмыштуулук менен күрөшүүнүн негизги ыкмаларын

Окуучу төмөнкүлөрдү аткара алышы керек:

1. Маалымат кылмыштуулуктун түрлөрүн айырмалай алат

2. Маалымат кылмыштуулугуна мисал, фактыларды келтире алат

3. Кыргыз Республикасынын Конституциясындагы маалымат коопсуздукка байланышкан беренелерди турмушта пайдаланат

Окуутунун усулу: кичи топттордо иштөө

Сабактын тиби: жаңы билимдерди өздөштүрүү сабагы

Сабактын жабдылышы:

• Программалык жабдылыш: РР программасында даярдалган презентация, видео

• Аппараттык жабдылыш: компьютер, интерактивдүү доска

• Флипчарт, маркер

• Колдонулган адабиттар:

1. Т.Р. Орускулов “Базалык курс”

2. Макарова Н.В. “Информатика И ИКТ” 10 класс Базовый уровень

3. КР Контитуциясынын 16 статья (2п,5п,6п,7п,39п),

4. Интернет материалдары – www. youtube. com

Сабактын жүрүшү

П резентация

Б.а. ар бир топ өзүнөрдүн ээлеген ишиңерге, ордуңарга жараша маалымат кылмыштуулуктун пайда болуу себептерин аныктап көргүлө? Эмне себептен азыркы учурда маалымат кылмыштуулугу өнүгүп жатат?

У бакыт 5 мин Кичи топто, топто талкуулайлык. Кичи топтордун жоопторун угуп, тыянак чыгаралы Демек,

Ошентип, маалымат кылмыштуулуктун

пайда болуусу жана өнүгүүсү үчүн социалдык-

экономикалык база 1) жагынан

коомдун маалымат чөйрөсүнүн

кеңейиши менен, 2) жагынанкоомдун укуктук

базасынын жана укуктук маданиятынын

илимий-техникалык прогресстин бул тармак

тагы онүгүү темпинен артта калышы менен

түзүлөт.

Кичи топторго суроо:

1. Мыйзам менен иштөөчү депутат, адвокат, юристтер Эмне себептенКыргызстанда “каракчылык” кылмыштуулугу абдан кеңири тараган?

2. Банкирлер, экономистер бул кылмыштуулук бизге балким пайдалуу?

3. Фирма, ишкана ээлери бул кылмыштуулуктун оң жана терс жагын айта аласыңарбы?

Окуучулардын жообунан кийинки суроо:

Кичи топторго суроо: Инсандын укуктары кайсы учурда бузулат?Силердин күнүмдүк ишиңерде укуктарыңар бузулабы?Демек,

Бул жоболор азыркы коомдо

өзгөчө мааниге ээ болот. Анткени\

бүгүнкү күндө миллиондогон

биздин замандаштардынишмер-

дүүлүктөрү жана жеке турмушу

маалымат системаларында

жана маалымдар базаларында

өздөрүнүн “электрондук изин”

калтырууда. Телефондук сүйлөшүү-

лөр да, бажы декларациялары да,

кредиттик карточкалар аркылуу

төлөнгөн дүкөндөгү жасалган

соода маалыматтары да

катталат.

С татискалык маалыматтарга таянсак дүйнөдөгү компьютердик ири кылмыштардын 2/3 болүгүнө жакыны өз таламын көздөгөн кылмыштар, 20% чукулу саясий себептерге байланыштуу (шпионаж, терроризм ж.б.), калган бөлүгү- өч алуу үчүн, кээде таанып билүү максатында жасалат. Мындай кылмыштарды жасаган адамдар шарттуу түрдө төмөнкүдөй 3 категорияга бөлүнүшү мүмкүн.

1. Фирмалардын же тейлөө мекемелеринин маалымат техникасы менен иштеп, кызмат абалын кыянаттык менен пайдаланган кызматкерлер.

1. Уюмдардын жооптуу кызмат орундарын ээлегендиктен, эсептөө системаларынын маалымат ресурстарын пайдаланууга кеңири укуктары бар кызматкерлер.

2. Маалымат коммуникация системаларынын иштеп четтетилген колдонуучулары.

Компьютердик кылмыштуулуктун эң кеңири тараган түрлөрү:

1. Ар түрдүү тыңшоочу, жазуучу ж.б. системалардын жардамы аркылуу маалымат уурдоо

2. Автоматташтырылган маалымат системаларынын маалымат ресурстарына кодонуучунун же кошулган терминалдардын жана бул системада кабыл алынган паролдордун жардамы менен түздөн-түз санкциясыз кирүү

Компьютердик кылмыштар 20 кылымдын 70-жылдарында пайда боло баштаган. Анда алдыңкы орунда АКШ турган. Мыйзам боюнча мындай кылмыш үчүн 5 жылдан 10 жылга чейин эркинен ажыратуу каралган.

Кийинки тапшырма:

Маалымат кылмыштуулугу менен күрөшүнүн методдорун сунуш кылгыла. Ар бир кичи топ өзүнөрдүн иштөө сфераңар боюнча талкуулагыла. (Ватман, маркер берүү) 3 мин убакыт.

Демек,