Маданият жана цивилизация

Тема:

Маданият жана цивилизация

Суроолор:

• Маданият жана цивилизации түшүнүгү. Маданияттын типологиясы .
• Адамзаттын цивилизациядагы тарыхы .
• Жаратылыш-техника-адам системасы

• Азыркы цивилизациянын глобалдык проблемалары (өз алдыңарча)

Глобалдык проблемалар:

• Согуш жана тынчтык проблемасы
• Экологиялык
• Демографиялык проблема
• Энергетикалык

проблема

Ж.б.:

• Эл аралык терроризм
• Наркомания
• СПИД

Маданият

• Латын сөзүнөн которгондо тарбия,тарбиялануу дегенди түшундүрөт.
• (грек.) — топуракты иштетүү, тарбия, билим, ардактоо (сыйлоо).

Цивилизация

• латынча civitas – «шаар, граждандык коом, мамлекет» деген түшүнүктөн тамыр алган. Алгач «цивилизация» термини француз тилинде XVIII кылымдын экинчи жарымында колдонула баштаган.

Цивилизация концепциясы

• 1. Цивилизация – адамзат тарыхынын варварчылыктан

кийинки баскычы. Ал таптардын, мамлекеттердин түзүлүшү, шаарлардын пайда болушу (урбанизация), жазуунун колдонулушу менен шартталат.

. Цивилизация – маданиятка маанилеш

• 2. Экөө тең коомдун өсүпөнүгүшүн, адам жараткан баалуулук, идеал, нормаларды, социалдык болмуштун жолун-ыгын туюндурат.
• Цивилизация – коомдук турмуштун өзгөчө жагы, деңгээли. Ага «техникалык камсыздык», жашоо-турмуштун көңүлдөгүдөй шарты («комфорт»), «каалаганың» табылганы мүнөздүү.

Цивилизация – адамзаттын биримдигин,

• 4. көп кырлуу маданияттын бүтүндүгүн, жалпы адамзатка орток баалуулуктардын тутумун билдирет.
• Цивилизация – ар кандай маданияттын аяккы, «карыган», «соолуп бара жаткан» этабы, убагы

Маданияттын үч белгиси

• Маданият бул адамзат жараткандын бардыгы.
• Коомдук тарабынан жасалган байлыктын бардыгы.
• Маданият бул- коом жана эмгек.

Цивилизация

• адамзат тагдырынын биримдигин, тарыхый процесстин бүтүндүгүн, адам акыл-эси жеткен ийгиликтерди, анын техникалыктехнологиялык күч-кубатын, көздөгөн максатын, алган багытын мүнөздөйт.

Цивилизация

• рухий материалдык биримдиги коомдун арыхый жетишкендиктери

И. Кант:

• «Маданият менен цивилизациянын айырмачылыктарын биринчи болуп көрсөтүп, аларга аныктама берип, ушул проблеманы чечүү үчүн зор салымын кошкон немис элинин атактуу философу, Иммануил Кант болуп эсептелинет.

И.Г. Гердер

• Мурда, Кантка чейин адам тарабынан жаралган бардык нерселерди маданият деп аташып, аны жаратылыш менен салыштырышчу. Мисалы, И.Г. Гердер бул маселени так ошол көз караш менен койчу. Бирок ошол эле кезде адам тарабынан жаралган кээ бир нерселери кынтыгы менен, көрксүз болуп кээ бир жасалган иштери болсо жаман гана эмес, коркунучтуу экени маалым болчу

Кийин жаңы көз караштар

• Маданиятты кынтыксыз иштеген система катары жана кесиптик өнөр, чеберчилик катары карап башташты. Бирок алар бир нерсени эсепке алышкан эмес: чеберчилик менен айрымдар адамдарды да өлтүрүшү мүмкүн. Албетте андай көрүнүштү маданият деп атаганга болбойт. Бул маселени гениалдык жөнөкөйлүк менен Кант чечкен. Маданияттын өзөгү гумандуулукта, адамгерчиликте деп маданияттын адамдарга зыян тийгизбегендиги жөнүндө айткан. Адамгерчиликсиз чыныгы маданиятты элестеткенге болбойт.

Маданияттын типологиясы

• Материалдык жана руханий
• Материалдык субъектилер

: массалык, жаштардын, улуттардын, класстык ж.б.

географиялык жайгашы :

батыш жана чыгыш маданияты.

Николай Данилевский (1822-1885).

• «Россия жана Европа» (1871) 
• маданий-тарыхтык типологиясынын теориясы

маданияттын тарыхый типтери:

• египет, кытай, ассирия-вавилон-финикий, индия, иран, еврейский, грек, рим, жаңысемит, же аравия, германо-роман. Өзүнчө мексика жана перу типтери.

Өнүгүүнүн үч этабы :

• уруулук, же этнографиялык ( 1000ж);
• мамлекеттик ( 400 жыл);
• цивилизациялык (50 — 100 жыл),

Освальд Шпенглер (1880-1936)

• «Локалдык цивилизациянын» концепциясы
• «Европанын батышы» (Т. 1 — 1918, Т. 2 -1922).
• «Коом жана техника» (1931)

Маданияттын типтери:

• египеттин, индиягнын, вавилондун, кытай, аполондун (греко-рим), магиялык (византия-араб), фаусттук (батыш европа), майя.

Маданияттын жаңы — орус-сибирь.

Святогор

Николай Рерих,1938 г.

• Тарыхый процесстер маданияттын өнүгүшүнө алып келет

Техника

• techne – искусство, устаттык,билгичтик.-өндүрүш роцесстерин ишке ашыруу жана коомдун өндүрүштүк эмес керектөөлөрүн тейлөө үчүн курулган каражаттардын тобу

Хосе Ортега-и-Гассет (1883 — 1955)

• «Дегуманизация искусства» (1925).
• «Восстание масс» (1929).
• « Размышления о технике » (1965).

Техника деген эмне?

• Биринчи тезис – адам жашагысы келет.
• Жашоо – керектөөлөрдү камсыз кылуу– демек ишмердүүлүк - «Биринчи» кадам: жылынуу, тамактануу, басуу, чуркоо ж.б.

2.Мүмкүнчүлүк болбогон мезгилде «экинчи» иш аракет: от жагуу, үй куруу, жерди иштетүү, аңчылык ж.б..

3.Мындай иш аракет жалпы структурадан түзүлөт.Буларга кээ бир ойлоп табуулар адам жаратылышта жок нерсени өз керектөөсү үчүн ойлоп табуусу.

Техника

• Өндүрүш процесстерин ишке ашыруу жана коомдун өндүрүштук эмес керектөөлөрунтейлөө үчүн куралган каражаттардын тобу

Экинчи тезис

• Ыңгайлуу жана жакшы жашоого умтулуу
• Техника жана бакубаттуулук – синоними. Жашоонун идеясы, бакубаттуулуктун белгисинин өзгөрүп туруусу

• Техника – күчтү сактоонун күчү.
• Суроо : сакталган күч жана коротулган күч кайда коротулат?

Мартин Хайдеггер (1889 —1976) немец ойчулу

• « Технике жөнүндө суроолор » (1953) ,
• « Разговор на проселочной дороге » (Сб).

• Техника – дүйнөнүн конструкциялоо өзгөчөлүгү.
• Техника – искусство, чыгармачылык,
• чеберчилик.
• Техника коркунучу- адам техника натыйжасынан жоголуу эмес, мүнөзүнүн алмашы .

Mауриц Корнелис Эшер

(1898-1972) художник.

Относительность (1953)

(салыштырмалуулук)

Николай Бердяев (1874-1948)

• « Человек и машина » (1933).
• «Царство Духа и царство Кесаря» (1951)

Техногендик цивилизация:

• кудайга ишенүү техникага ишенүүгө;
• органикалык жашоонун уюштурулган жашоого өтүшу
• Машинаны автоматка алмаштыруу.

СУРОО:

• Азыркы адамды Ортега-и-Гассет « онтологиялык кентаврга » салыштырган. Аргументтерди атагыла « Ооба ».