Мамлекет тушунугу

Сабактын темасы: Мамлекет тушунугу

Сабактын максаты: 1) Билим беруучулук:

Алгачкы адамдар мамлекет пайда болоорун мурда кандай шарттарда жашагандыгын, мамлекет куруунун мамлекет эмне себептен куруу керектигин биле алышат.

2) Онуктуруучулук:

Топ менен иштоо, маанилилуулорун тандай билуу, таанып билуучулор жондомун онуктурушот.

3) Тарбия беруучулук:

Окуучулардын оз Ата-Мекенин коргоо сезимдерин ойготуп,чечкундуулукко,патриотттулукка тарбияланышат.

Сабактын жабдылышы: ватман,маркер,глобус,суроттор.

Сабактын журушу:

Убакыт:20-25 минута

Уюштуруу: Саламдашуу,толуктоо.

Мугалим: Саламатсынарбы балдар.Мен сабагымды улуу жазууучу Ч.Айтматовдун «Адамга эн кыйыны- кун сайын адам болууу». Бул улуу созду менин сабагымдагы урааным деп айтсам жанылышпайм.

Биз бугун силер менен адам жана коом тануу сабагымды отоор алдында, бул эки актай эки баракты силерге берем. Силер тустуу калемдер менен боеп чыгабыз, кана балдар боеп буттукбу. Барагыбызды жогору которобуз. Бул баракта сырдуу соз катылган. Кана балдар эмне деген соз катылган экен, эми балдар силерди эки топко болуп алалы.

АДАМ ЖАРАН

Эс акылдуу биологиялык жандык бир мамлекетке таандык укук жана

мыйзамдарга баш ийген адам.

Адам-Жер шаарындагы байырлаган биологиялык жандык (глобус).

Топтон топ башчыларын шайлап алайын. Бул ватманда силердин атынар жазылган. Мен силерди быйтыкчалар менген баалайм. Кана балдар ойдо турабыз, эки топ биринерге биринер жагымдуу маанай тартуулагыла.

Демек адам жашоодо жакшылыктарга, бактылуулуктарга жетуу учун аракет кылышыбыз керек экен.

Жаны тема: Мамлекет тушунугу

Байыркы мезгилде уруучулук коомдо адамдар туугандык белгилери менен биригишкен. Уруучулук коомдордун башкаруу органдары аксакалдар кенеши,башчы,жол башчы, диний жетекчилер эсептелинишкен. Акырындап башкаруучулар катмары мулктук абалы боюнча айырмаланып, бай-кедейлер пайда болгон. Мамлекетке болсо мамлекет отурукташкан калктын аймактыкуюушулусууна негизделип бийликти белгилуу бир аймакта жургузушкон.Ошентип мамлекет уч элементтен: калкы, аймагы жана бийликтен турат.

Египетте биздин заманга чейинки 4мин жылдыкта таптардын пайда болушу менен эн алгачкы мамлекет келип чыккан. Эксплуатацияналуучу кулдар менен дыйкандардын устунон кул элоочулордун устомдугун кармап туруучу куч мамлекет аталган.

Ал эми, орто кылымдын башында 500-жылы франктарда эзуучулорду баш ийдирип турган куч, мамлекет пайда болгон. Таптардын пайда болушу менен франктардын мамлекети тузулгон. Мамлекеттин келип чыгуу себеби, бул коомдо баш аламандыка жол бербоо жана саясий бийликке белгилуу бир олчомдо курал болуп беруу эсептелинет.

Италиялык философ Никкало Макиавелли 16-кылымда батыш маданиятына азыркы мамлекет тушунугун биринчи болуп киргизген. Макиавелли мамлекетти оз алдынча тузулуш керек деп айткан жана аны элдин эркиндигин укуктарын корглой билген жондомдуу, акылдуу жетекчилер башкарууга тийиш деп эсептеген.

Мамлекет деп-суверендуулукко ээ болгон, баардыг учун бирдеймилдетту мыйзам чыг8арган, башкаручу жана мажбурлоочу атайын аппараты бар, калктан салык жыйнай алган бийликтин бирдиктуу саясый уюмун айтабыз.

Азыркы мезгилде элдин ан сезиминин осушунун жана коомдун онугушунун натыйжасында жер жузундо демократиялык принципти колдогон укуктук мамлекеттер басымдуулук кылат.

Укуктук мамлекет деп-мамлекеттик бийликти так болуштуруу принцибинде негизделген адам укуктарын жана эркиндиктерин гарантиялаган, мыйзам жана сот алдында баардык адамдын бирдейлигин, мыйзамдын артыкчылык укугун устомдук камсыз кылган демократиялык мамлекетти айтабыз.

Мамлекеттин функциялары-бул коомчулукту башкаруу боюнча мамлекеттин ишмердуулуктун ар кандай турлору болуп эсептелинет.Алар ички жан тышкы болуп болунот.

Ички функциялар-элдик бийликти камсыз кылуу, экономикалык,социалдык мамилелерди жонго салуу,калктын кунумдук турмушу учун шарт тузуу, салык жыйноо,айлана чойрону коргоо, жарандардын укуктарын эжана эркиндиктерин коргоо. Коомдук тартипти сактоо.

Тышкы функцциялар-мамлекеттик чек араны коргоо, башка мамлекеттер менен кызматташтык мамилелерин тузуу, эл аралык аренада мамлекттин кызыкчылыгын коргоо,тынч жашоого шарт тузуу.

Кун-жылуулуктун,энергиянын булагы.

Тундук- кочмон элдердин жага улуттук маданиятынын символу. Тундуктун торт болугу тогороктун бурчун, анын тегерек чамгарагы буткул ааламда туболуктуулукту чексиздикти билдирет.

Япония-ММК соз эркиндиги корррупцияга аралашкан чиновниктерди газетага чыгарып коррупционерлерди уяткарышат. Ошол эле жеткиликтуу.Сот эркиндиги бар эч ким аралашпайт.

Европа олколорундо Эстония,Латвия,Литва олколорундо сот эркиндиги болгондуктан коррупцияны жое алды.