Мамсыраты Дæбе «Хъæндил»

Темæ: «Нæлгоймаг - хæдзары астæуккаг цæджындз» (Мамсыраты Дæбе. Радзырд «Хъæндил»-мæ гæсгæ).

Урочы нысан:1.Радзырдæн анализ скæнын.

2.Адæймаджы хорз миниуджытæн аргъ кæныныл скъоладзауты ахуыр кæнын.

3.Ахуыр кæнын хи хъуыдытæ æдæрсгæ дзурыныл.

«Йæ зивæджы - йæ мæлæт».

Урочы цыд:

1.Организацион хай

-Уæ бон хорз. Бирæ рæсугъд хъарм бонтæ уыл кæнæд. Ацы урокмæ цæттæ кæнгæйæ сæмбæлдтæн æрдзы æрфыстимæ (Зæрдыл æрлæууын кæнын, цы у æрдзы æрфыст):

1) «Бон уыд хъарм. Зæрдæ уæлæрвты фыр цинæй тахти. Дидинджытыл майрæмы карк æмæ æндæр хъæндилтимæ йæхи рæвдыдта».

Слайд.( Дзырдуаты фæрцы бацамонын Майрæмы карк ) Куыд уæм кæсы, цæмæ гæсгæ æрбахастон нæ абоны урокмæ ацы скъуыддзаг? ( Дзуапп: Ис дзы хъæндилты кой, цы радзырд нын уыд хæдзармæ, уый дæр хуыйны «Хъæндил»)

2) Фыццаг урочы мах базонгæ стæм Мамсыраты Дæбейы радзырд «Хъæндил»-имæ. Радзырды мидисыл дзурыны размæ сбæрæг кæнæм хæдзармæ куыст – Фыццаг къордæн(3-4 скъоладзауы) хæслæвæрд уыд, бацæттæ кæнын чысыл хъусынгæнинаг хъæндилты тыххæй. Байхъусæм сæм.

3)Ныр та ма тексты ссарут сæйраг герой-Хъæндилы æрфыст (иу сабийæ хъæрæй кæсы).

Дыууæ хъæндилæй уæ зæрдæмæ тынгдæр кæцы цæуы æмæ цæмæн?

4)Радзурут-ма хи ныхæстæй, цавæр уыд Хъæндилы бинойнаг та?

Чи сæ уыд хæдзардарæг? Æмбæлгæ та кæмæн кодта?

Уæдæ ма зæгъут, фыццаджыдæр, цавæр хъæндзинад ис сæйраг героймæ (Нæлгоймаджы миниуджытæй йæм ницы ис).

5)Куы райгуырд уæд ыл Хъæндил-ном сæвæрдтой?

6)Чи уыд Чермен?

Слайд.Чермены хабæрттæ нын нæ зæрдыл æрлæууын кæндзæн дыккаг къорд.

Уæдæ ахæм кадджын номæй Хъæндил-номмæ куыд æрхауд?

Слайд. Аулæфты рæстæг

(Фæйнæгыл крассворд)

Фыццаг дамгъæтæ иухуызæн, ныффыссын номдартæ 2 дамгъæйæ 5 дамгъæмæ).

2. Чиныгимæ куыст (Скъоладзаутæ кæсынц радзырд ролтæм гæсгæ)

Раздахæм нæ æргом урочы темæмæ «Нæлгоймаг - хæдзары астæуккаг цæджындз».

1.Сымахмæ гæсгæ, цавæр нæлгоймаг ис схонæн «хæдзары астæуккаг цæджындз»? (Дзырдуаты : хæдзары бындар, амалгæнæг – дзырдты нысаниуæгыл æрдзурын).

Хъæндилмæ ацы миниуджытæй исты хæццæ кæны?

2.Ацы хæдзары та чи у астæуккаг цæджындз? Хæдзар кæй æнцой лæууы?

Слайд.3.Кусаг адæм æмæ Хъæндилы хуызæттыл фыссынц уацмыстæ канд ирон æвзагыл нæ, фæлæ уырыссаг æвзагыл дæр (мультфильмæй скъуыддзаг «Стрекоза и муравей» «Вовочка в тридевятом царстве»))

Чи у Хъæндилы хуызæн?

Слайд.Ирон æмбисæндтæй уæ зæрдыл ницы æрлæууыд? (Нæл гæдыйы цард кæны)

Уæдæ Дæбейы радзырд хуымæтæг нæу, фæлæ у юмористон,фыссæг дзы сныв кодта адæймаджы ном худинаггæнæг аивадон фæлгонц.

3.

Хатдзæгтæ:

Зæгъут-ма мын, уæдæ нæ урочы сæйраг темæ цæй тыххæй у?

Нæлгоймаг - хæдзары астæуккаг цæджындз

-Цавæр хъуамæ уа хæдзары нæлгоймаг? Хъуамæ, æцæгæйдæр, нæлгоймаг уа бинонты мæсыг, хæдзары астæуккаг цæджындз.

Фæллой у царды фæрæз. (Дзырдуаты: Фæрæз –средство, способ, возможность)

Куыст лæгаразæг у. (Æмбисæндты мидис райхалын, ныффыссын сæ тетрæдты).

4..Хæдзармæ куыст. «Ирон лæджы фæзминаг миниуджытæ»

Тестытæ бацæттæ кæнын радзырдмæ гæсгæ.

5. Цы фæцыд нæ урочы уæ зæрдæмæ? Цы нæ фæцыд?

6. Бæрæггæнæнтæ.

Уæ хæдзæртты кæддæриддæр фидар цæджындз уæд! Бузныг!