Математика ачык саат

7

Тема:

§43,44 Механикалык энергиянын бир түрдөн

экинчи түргө айланышы. Энергиянын сакталуу закону

Энергиянын турмуш-тиричиликте пайдаланылышы

Бүгүнкү сабакта:

• потенциалдык жана кинетикалык энергиялар менен байланыштуу түшүнүктөрдү кайталайбыз;
• механикалык энергиянын айлануу, сакталуу закону жөнүндө түшүнүк алабыз
• механикалык энергиянын айлануу, сакталуу закондоруна мисалдарды иштейсиңер.

Энергиялардын айланышы

Нерсенин потенциалдык энергиясы кинетикалык энергияга, тескерисинче нерсенин кинетикалык энергиясы потенциалдык энергияга айланып турат

Максвелл маятниги

Жип

Диск

Жумуру ок (горизонталь таякча)

Энергиялардын айланышы

Чоюлган жиптин потенциалдык энергиясы

Жаанын огунун атылышында

=

Учуп бара жаткан жебенин кинетикалык энергиясы

Энергиялардын айланышы

Нерсенин потенциалдык жана кинетикалык энергияларынын суммасы толук механикалык энергия деп аталат.

Энергиянын сакталуу жана айлануу закону

Нерсенин толук механикалык энергиясы жоголбойт жана жоктон пайда болбойт, ал бир түрдөн экинчи түргө өтүп турат

Юлиус Роберт МАЙЕР (1814 - 1878)

Гельмогольц Герман Людвиг

(1821 - 1894)

Джеймс Прескотт Джоуль (1818 - 1889)

М. В. Ломоносов

(1711 – 1765)

Кысылган газдын потенциалдык энергиясы

Ичинен күйүүчү кыймылдаткыч

Пневматикалык түзүлүш

Кен казуу өнөр жайларында, жол курууда, катуу жерлерди талкалап тешүүдө

Транспорт

каражаттарында

Жыйрылган пружинанын потенциалдык энергиясы

Механикалык кол сааттарда

Атуучу оюнчуктарда

Бурап кыймылга келүүчү оюнчук машиналарда

Шамалдын кинетикалык энергиясы

Шамал кыймылдаткычтарында

Жел тегирменинде

Суунун кинетикалык энергиясы

Суу тегирменинде

Гидроэлектр станциясында

Мисал

Массасы 100 г болгон шар жантык тегиздик боюнча 50 см/с ылдамдык менен кыймылдап кетип бара жатат. Мындай кыймылы менен ал 2,5 см бийиктикке чейин көтөрүлө алабы?

Чыгаруу:

Берилди:

Формула :

=0,0125 Дж

= 100 г 0,1кг

= 50 см/c =0,5 м/с

h = 2,5 см=0,025 м

= 0,1кг=

=0,0245Дж

g= 9,8 м/

= mgh

= ?

= ?

Көтөрүлө албайт

Жообу:

Мисал

Массасы 100 г болгон болот шары 1,3 м/с ылдамдык менен кыймылдап келе жаткандагы кинетикалык энергиясы менен, ошол эле шардын 6,3 м бийиктикте тургандагы потенциалдык энергияларын салыштыргыла.

Чыгаруу:

Берилди:

Формула :

= 100 г 0,1кг

=

=

= 1,3 м/с

h = 6,3 м

=0,0845 Дж

g= 9,8 м/

= mgh

= 0,1кг=

=6,174 Дж

= ?

= ?

Жообу: