Математика+Балалар ауруы

L=43 +0.5  (n – 6)

m=m 6ай – 300  (66 – һ)

Бинарлы сабақ

Сабақтың құрылымы:

«Психологиялық дайындық»

• Адам өзінің өскенін қалай біледі?

• Адам бойының өлшем бірлігі қандай?

• Сонымен қатар, балада қандай өзгерістерді байқаймыз?

• Салмақтың өлшем бірлігін айтыңыздар

Сабақтың тақырыбы

Баланың физикалық дамуы. Гипотрофия дәрежесін анықтау

Сабақтың мақсаты:

Баланың физикалық дамуын, антропометриялық көрсеткіштерді өлшеу тәсілдері мен оларды тіркеу. Қалыпты жағдайдағы антропометриялық көрсеткіштерді математикалық пропорция әдісіне негізделген формулалармен (К. Воронцев формулалары) есептеу, қалыпты жағдайдан ауытқу

кезеңдерінде гипотрофияның болу себептерін айқындап, гипотрофия дәрежесін (процентке негізделген есептеулер) анықтау

«Балалар ауруы»

Балалардың физикалық дамуы

Физикалық даму дегеніміз бала ағзасының морфологиялық және функциональдық белгілерінің жиынтығы.

Балалардың дамуын бағалаудың қарапайымы және көрнектісі антропометриялық көрсеткіштер .

Негізгі антропометриялық көрсеткіштер:

• Дене салмағы;
• Дене ұзындығы;
• Бас айналымы;
• Көкірек торы айналымы;

«Балалар ауруы»

Физикалық дамуы

Балалардың дене бітімінің өсуі, оны бағалау.

Мезгілі жетіп туған баланың дене салмағы орта есепен қыз балаларда 3300 гр, ұл балаларда 3500 гр, дене ұзындығы 50- 52 см, басының айналымы 34- 35 см, көкірек тор айналымы 33- 35 см болады. Дене салмағы 3500 – 4000гр балалар ірі 4200 гр артық салмақ болса « алып балалар » деп саналады. Дене салмағы мен бойының ұзындығы ата- анасының жасына, денсаулығына, жаратылысына, баланың жынысына және әлеуметтік- тұрмыстық факторларға байланысты болады.

Дене салмағы . Дене салмағы айнымалы шама болып табылады. Ол баланың констуционалды ерекшеліктеріне, жүйкелік-эндокринді ауытқуларға байланысты әртүрлі болады. Сондықтан, дене салмағын есептеу кезінде 1 жасқа дейінгі балалар 2 кезеңге (0-6 ай, 7-12) ай бөлініп қарастырылады.

+«Балалар ауруы»

«Математика»

Сонымен қатар, математикалық формулалармен есептеледі. И.В. Воронцевтің эмпирикалық формулалары арқылы есептеуге болады:

6 айға дейін: m=m 6ай – 800  (6 – n),

6 айдан кейін: m=m 6ай +800  (n – 6),

мұндағы m 6ай =8000, n – баланың аймен есептелген жасы.

И.В. Воронцев бойынша 1 жастан кейінгі баланың салмақ көрсеткіші төмендегі формулалармен есептеледі:

10 жасқа дейін: m=m 1 жас – 2  ( n – 1),

10 жастан кейін: m= n  3+ k

мұндағы n – баланың жасы, k – бала жасының соңғы саны.

Дене ұзындығы . Дене ұзындығы әр айға сәйкес тұрақты шама болып саналады. 1 жастағы баланың бойының орташа ұзындығы 100 см деп есептеледі. Дене ұзындығын төмендегі формулалармен есептейміз:

6 айға дейін: һ=һ 6ай – 2,5  (6 – n) ,

6 айдан кейін: һ=һ 6ай +1,5  (n – 6),

мұндағы һ 6ай =66 см, n – баланың аймен есептелген жасы.

1 жастан кейін баланың дене ұзындығы төмендегі формуламен анықталады:

4 жасқа дейін: һ=һ 1 жас – 8  (4 – n),

4 жастан кейін: һ=һ 1 жас +6  (n – 4),

мұндағы һ 1 жас =100 см, n – баланың жылмен есептелген жасы және

8 жасқа дейін: һ=һ 8 жас – 8  (8 – n),

8 жастан кейін: һ=һ 8 жас +5  (n – 8),

мұндағы һ 8 жас =130 см, n – баланың жылмен есептелген жасы.

«Математика»

+«Балалар ауруы»

+«Балалар ауруы»

«Математика»

1 жасқа дейінгі баланың дене ұзындығына сәйкес салмақты анықтау:

6 ай – 66 см - 8200

6 айға дейін: m=m 6ай – 300  (66 – һ),

6 айдан кейін: m=m 6ай +250  ( һ – 66).

1 жастан кейінгі баланың дене ұзындығына сәйкес салмақты анықтау:

125 см – 25 кг, және әр 5см-ге – 3 кг-нан қосылады

• Бас айналымы. И.В. Воронцевтің эмпирикалық формулалары бойынша:

6 ай – 43 см

6 айға дейін: L=43 – 1.5  (6 – n),

6 айдан кейін: L=43 +0.5  (n – 6).

• Көкірек торы айналымы .

6 ай – 45 см

6 айға дейін: L=45 – 2  (6 – n),

6 айдан кейін: L=45 +0.5  (n – 6).

«Балалар ауруы»

Дене салмағы

Күні жетіліп жаңа туған нәрестенің төменгі дене салмағы 2500 гр, орташа – 3500 ± 2000 гр .

Бірінші жылы баланың ай сайын салмақ қосуы

«Балалар ауруы»

Дене ұзындығы

Күні жетіліп туған нәрестенің төменгі дене ұзындығы 45 см, орташа – 50см ± 5см .

Бірінші жылы дене ұзындығына қосуы

Центильдік кестелер коридорлары

Әр түрлі жастағы

әр жынысты балалардың

белгілі бір пайызының

(центилінің)

сандық шекара

белгілерін көрсетеді

Гипотрофия

Гипотрофияның себептері:

Алиментарлық фактор

Баланың күтімінің нашар болуы.

Тұқым қуалаушылық

Инфекциялық фактор

Гипотрофия 3 дәрежеге бөлінеді.

Гипотрофияның I дәрежесі: салмағының мөлшерден кемдігі 10-20%,

Гипотрофияның II дәрежесіне өтеді: баланың салмағы мөлшерден 20-30% кем,

III дәрежедегі гипотрофия: салмағының кемдігі 30% артық

Үлгі есеп

Баланың туылғандағы салмағы 3 кг. 4 айда 4 кг болды. Баланың болу керек салмағын және гипотрофия дәрежесін анықта.

Бер: m=3 кг = 3000 г

m 4ай = 4 кг =4000г

Т/к: m ф - ? G - ?

Шешуі: m=m 6ай – 800  (6 – n),

m 6ай =8000

m бк =8000 – 800  (6 – 4) =8000 – 800  2 = 8000 – 1600 = 6400 г

6400 г – 100%

4000 г – x%

x = (4000  100)/6400 = 62,5 %

G = 100% – 62,5 % = 37,5 %

Экспресс-тест

(дұрыс жауап лезде беріледі, тышқанмен шерткенде жасыл түске боялады)

Сұрақ №1 Баланың физикалық дамуын бағалау кезінде қандай көрсеткіштер ескеріледі?

Тамақтану

Температурасы

индексі

арқылы

Агпар

шкаласымен

Функционалдық

Морфологиялық

және физиологиялық

және функционалдық

Сұрақ №2 Морфологиялық көрсеткіштерге нелер кіреді?

дене ұзындығы

Дене қызуы

дене ұзындығы

дене массасы,

дене массасы,

мен дене салмағы,

кеуде аумағы

кеуде торы

кеуде торы

бас аумағы

бас аумағы

бас аумағы

көрсеткіштер

көрсеткіштер

көрсеткіштер

Дене көлемі

дене ұзындығы,

кеуде торы

бас аумағы

көрсеткіштер

Дене қызуы

дене ұзындығы,

кеуде торы

бас аумағы

көрсеткіштер

Сұрақ №3 Функционалдық көрсеткіштерге нелер кіреді?

жүрек сыйымдылығы, қол сүйектерінің бұлшық еттерінің күші

өкпе сыйымдылығы, қол сүйектерінің бұлшық еттерінің күші

өкпе, қол сүйектерінің бұлшық еттерінің күші

Марфологиялық

және функционалдық

Жүрек, тыныс алу, кеуде бұлшық еттерінің күші

Сұрақ №4 Антропометрия дегеніміз не?

Тамақтану

Температурасы

арқылы өлшенетін

Индексі, ұзындық,

дене қызуының

бой өлшемдері

көрсеткіштері

Агпар

шкаласымен баланың

жағдайын бағалау

көрсеткіші

Балалардың

дамуын

бағалаудың

қарапайым

және көрнекті

көрсеткіші

Марфологиялық

және

функционалдық

Сұрақ №5 Центильдік кестелер коридорлары дегеніміз не?

Температурасы

арқылы өлшенетін

дене қызуының

көрсеткіштерін

жинақтау

Әр түрлі жастағы

әр жынысты балалардың

белгілі бір пайызының

(центилінің)

сандық шекара

белгілерін көрсетеді

Агпар

шкаласымен баланың

жағдайын бағалау

көрсеткішін

анықтау коридоры

Әр түрлі жастағы

Әр түрлі жастағы

әр жынысты балалардың

әр жынысты балалардың

белгілі бір пайызының

белгілі бір пайызының

көрсеткіштерін көрсетеді

ауру белгілерін көрсетеді

Сұрақ №6 Бірінші жылының І кварталында бала қанша салмақ қосады?

Бірінші жылының

І кварталында

бала 3200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

Бірінші жылының

І кварталында

І кварталында

бала 2200 гр

бала 200 гр

салмақ қосады

салмақ қосады

Бірінші жылының

Бірінші жылының

І кварталында

І кварталында

бала 1200 гр

бала 2600 гр

салмақ қосады

салмақ қосады

Сұрақ №7 Бірінші жылының ІІ кварталында бала қанша салмақ қосады?

Бірінші жылының

ІІ кварталында

бала 3200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІ кварталында

бала 1200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІ кварталында

бала 200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІ кварталында

бала 2100 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІ кварталында

бала 2600 гр

салмақ қосады

Сұрақ №8 Бірінші жылының ІІІ кварталында бала қанша салмақ қосады?

Бірінші жылының

Бірінші жылының

ІІІ кварталында

ІІІ кварталында

бала 1650 гр

бала 3200 гр

салмақ қосады

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІІ кварталында

бала 1200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІІ кварталында

бала 200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІІІ кварталында

бала 2600 гр

салмақ қосады

Сұрақ №9 Бірінші жылының ІҮ кварталында бала қанша салмақ қосады?

Бірінші жылының

ІҮ кварталында

бала 2600 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІҮ кварталында

бала 3200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІҮ кварталында

бала 3300 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІҮ кварталында

бала 1200 гр

салмақ қосады

Бірінші жылының

ІҮ кварталында

бала 200 гр

салмақ қосады

Рефлексия

“ Аялы алақан”

нақты

Жан-жақты түсіндім

түсіндім

түсіндім,

сұрақтарым бар

Назарларыңызға рахмет!!!