Մեղուն ու Աղավնին

Ղազարոս Աղայան

Մեղուն ու Աղավնին

Ղազարոս Աղայան

Ղազարոս Աղայանը ծնվել է 1840 թ․ ապրիլի 4-ին Բոլնիս-Խաչեն(այժմ՝ Վրաստանում) հայաբնակ գյուղում։ Սկզբնական կրթություն ստացել է ծննդավայրում և Շամշուլդա գյուղում՝ քահանա Տեր-Պետրոսի մոտ։ 1853 թ․ ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, սակայն մեկ տարի անց ինքնակամ հեռացել է։ Այնուհետև իր գիտելիքները լրացրել է ինքնակրթությամբ։ Մահացել է 1911 թ․ հունիսի 20-ին Թիֆլիսում

Ղազարոս Աղայանը բազմաժանր գրող է։ Ստեղծագործել է և մեծերի և փոքրերի համար։ Գրել է պոեմներ, մանկական բանաստեղծություններ, հեքիաթներ ու զրույցներ։

Հիշողություն

Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝

Ծիծեռնակը բույն էր շինում,

Ե՛վ շինում էր, և՛ երգում,

Առաջվա բույնն էր հիշում։

Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝

Նա հիշում էր անցած տարին

Առաջվա բույնն էր հիշում։

Իր սնուցած ձագերին,

Մեկ անգամ էր նա բույն շինել

Որոնց ճամփին հափշտակեց

Եվ շատ անգամ կարկատել,

Արյունարբու թշնամին։

Բայց նա կրկին բույն էր շինում,

Բայց այս անգամ վերադարձին

Ե՛վ շինում էր, և՛ երգում,

Բույնն ավերակ էր գտել։

Ամեն մի շյուղ կպցնելիս՝

Այժմ նորից բույն էր շինում,

Ե՛վ շինում էր, և՛ երգում,

Առաջվա բույնն էր հիշում։

Լուսնահաչ

• Հայրի՛կ, ինչո՞ւ մեր Բողարը

Միշտ հաչում է լուսնի վրան․

Մի՞թե պայծառ լուսնյակը

Մեկ վնա՞ս է տալիս նրան։

• Ո՛չ, որդյակ իմ, ոչ թե վնաս

Այլ լույս, միայն լույս է տալիս,

Իսկ շանն՝ իբրև գայլի ցեղի,

Լույսը գիշերը դուր չի գալիս։

Բայց լուսինը խոմ չգիտե՞,

Որ իր վրան հաչողներ կան,-

Նա լուռ ու մունջ՝ բակ բոլորած՝

Շարունակում է իր ճամփան։

Մենք էլ, որդյա՛կ, լուսնի նման

Պետք էլույս տանք մութ աշխարհին,

Եվ համարենք, թե չենք լսում

Մեզ վրա զուր հաչողներին։

Խելոք մանուկներ․ դուք որ մեծանաք, մեծ մարդիկ դառնաք, մեզ խնայեցեք, մեզ պահպանեցեք և ձեր հանդերում, ձեր այգիներում ծառեր տնկեցեք․․․1882թ․

Նորանից մոտիկ մի փոքրիկ լիճ կար։ Մոտեցավ լճին, վեր եկավ ափին, որ քիչ ջուր խմի, ծարավը կոտրի, նոր ուժ ստանա, թռչի տուն գնա։

Հենց որ կռացավ, որ ջուր կում անի, հանկարծ գլորվեց, ընկավ ջրի մեջ

Նա շատ աշխատեց, որ ցամաք դուրս գա, բայց մի փոքր ալիք նորան ներս քաշեց, ափից հեռացրեց։ Այսպես խեղճ մեղուն ցամաքից զրկվեց, ջրի երեսին թևերը փռեց և հույսը կտրած, մնաց մեկնված։

Բարի Աղավնին մոտեցավ լճին և նայեց տեսավ մեր խեղճ Մեղվին՝ հուսահատ փռված ջրի երեսին։

Իսկույն շտապեց, մի տերև կտրեց և բերավ Մեղվի առաջը ձգեց։

Մեղուն բարձրացավ տերևի վրա, խելքը ժողովեց, դես ու դեն նայեց, որ տեսնի ով էր իր ազատողը, մահից փրկողը։ Եվ տեսավ իր մոտ բարի Աղավնուն։ Շատ նայեց նրան, ուզեց խոսել, գովել Աղավնուն, շնորհակալ լինել, բայց մեր բարեսիրտ սիրուն Աղավնին շատ լավ իմացավ մեղվի միտքը

և ոչինչ չուզեց լսել

նրանից, այլ թռավ

գնաց,

որ ուրիշ տեղ էլ

նույն բարիքն անի։

գ)Երախտագիտություն

Հենց այս ժամանակ Մեղուն նկատեց, որ ահա մեկ մարդ՝ հրացանը ձեռքին, մեջքը կռացրած, չար օձի նման սողում է սուս-փուս դեպի Աղավնին։ Մեղուն հասկացավ, որ դա չար մարդ է, անգութ որսորդ է, ուզում է սպանել անմեղ թռչունին, իր բարերերին։ Եվ ճշմարիտ, որ այդ էր մարդու չար նպատակը։

Որսորդը չոքեց, տեղը պնդացրեց և հրացանը երեսին բռնեց։ Հենց մատը դրեց կայծառի ոտքին և ուզեց քաշել, գործը վերջացնել, այդ իսկ րոպեին կայծակի նման Մեղուն վրա հասավ և չար որսորդի ձեռքն այնպես խայթեց, որ նա վեր ցատկեց։ Նրա հրացանը նշանից շեղվեց և իր թնդյունով անմեղ Աղավնուն քնից զարթնեցրեց և տեղից թռցրեց։

Այսպես մեր Մեղուն իր բարերարին վերահաս մահից փրկեց, ազատեց։

Թող արևը միշտ շողա,

Թող կապույտ երկնքում

Միշտ աղավնին թևածի։

Թող ծիտիկը ծլվլա,

Թող առվակը կարկաչի

Իսկ մեր երգը հավերժ հնչի։

Մենք ուզում ենք, մենք ուզում ենք

Անամպ երկինք, անամպ երկինք

Պայծառ արև, պայծառ արև,

Խաղաղություն․․․

Թող մայրերը միշտ ժպտան,

Թող ամբողջ աշխարհում

Խաղաղություն միշտ լինի։

Թող զենքերն անհետանան

Պատերազմն էլ կորչի,

Իսկ մեր երգը հավերժ հնչի։

Մենք ուզում ենք, մենք ուզում ենք

Անամպ երկինք, անամպ երկինք

Պայծառ արև, պայծառ արև,

Խաղաղություն․․․

Հեքիաթի ուսուցողական նպատակը

- Այն սովորեցնում է փորձանքի մեջ լինելով անհույս չմնալ։

• Սովորեցնում է օգնել նեղության մեջ գտնվող յուրաքանչուրին, անկախ նրանից՝ ուժեղ է, թե տկար, մեծ է քեզանից, թե փոքր։
• Սովորեցնում է երախտագիտության զգացում ունենալ, միշտ շնորհակալ լինել։

- Սերմանում է բարություն։