Мероприятие "Нартские игры".

Мадзал «Нæртон хъæзтытæ»

7-æм кълæсты ахуыргæнинæгты æхсæн.

Хъазты хæстæ:

1) Нарты кадджытыл афæлгæст саразын;

2) сывæллæтты ахуыр кæнын хъуыдытæ раст дзурын, хибарæй хатдзæгтæ кæнын;

3) сабиты зæрдæты гуырын кæнын хæлардзинад, лæгдзинад, хъабатырдзинад æмæ уарзондзинады æнкъарæнтæ;цымыдис кæнын скъоладзауты ирон адæмы рагфыдæлты историмæ, æгъдæуттæм æмæ традицитæм.

Хъуысы ирон музыкæ, командæтæ хицæнтæй бадынц залы.

1-аг амонæг: Зынаргъ æмбæлттæ! Алы боны æгас нæм цæут!

2-аг амонæг: Хистæрæй, кæстæрæй! Дунейы фарн уыл узæлæд æмæ уе ᾿ппæты дæр нæ бæрæгбоны хорзæх уæд!

1-аг амонæг: Нæ зынаргъ, хæлæрттæ! Абон сымах равдисдзыстут уæ зонындзинæдтæ æмæ уæ арæхстдзинад!

2-аг амонæг: Абоны хъазты архайынц 7 къласы камандæтæ.

1-аг амонæг. Нæ хъазтæн аргъ кæндзысты жюрийы уæнгтæ:

Нæ хъазт арæзт у цæугæ кубок рамбулыныл.

2-аг амонæг. Рахизæм уæдæ нæ хъазтмæ. Камандæтимæ зонгæ кæнын. Алы камандæ дæр дзуры девиз, ныхмæллæуæг камандæйæн арфæтæ.

1-аг амонæг: Абон мах аразæм хъазт, зондæвзарæн æмæ тыхæвзарæн хъазт. Цымæ уæ чи хуыздæр зоны адæмон  сфæлдыстад, чи у арæхстджындæр, æрхъуыдыджындæр? Уый сбæрæг уыдзæн абон.

2-аг амонæг: уæдæ райдыдтам нæ хъазт. Лæмбынæг хъусæм æмæ дзуапп дæттæм. Цæттæ стут?! Райдыдтам!

1-аг ерыс. Темӕ «Нарты дуне». Хæс: фæрстытæн дзуапп раттын.

1. Цавӕр мыггӕгтӕ уыд Нартӕм? Ранымай сын сӕ миниуджытӕ.

2. Куыд хуынд Нарты тыхæвзарæн фæз ( Зилахар).

3. Нарты кадджыты «Нарты фыдбылыз» кæй хуыдтой? (Сырдон).

4. Нæ рагфыдæлты уынаффæгæнæн бынат цы хуынд? (Ныхас).

5. Цавӕр символтӕ уыд Нартӕм ӕмӕ цы нысан кодтой?(Кард – хӕст, фӕндыр – аивад).

6. Нарты бӕсты ӕппӕты тыхджындӕр, рӕстдзӕвиндӕр, хуыздӕр кафӕг чи уыд?(Сослан).

1-аг амонæг: Уыйадыл нæ фыццаг хай фæци.

2-аг амонæг:  Рахизӕм 2-аг хаймӕ.

2-аг ерыс. «Раздзогты ерыс». Игра «Вытолкни плечом» - «Уæхскæй къуырын». 

В круге находятся два игрока так, чтобы их плечи касались друг друга. Руки заложены за спину. По команде игроки поднимают левую ногу, сгибая ее в коленном суставе. Подскакивая на одной ноге, начинают выталкивать плечом друг друга за пределы круга. Тот, кто вытолкнет своего партнера из круга, становится победителем.

Правила игры.

1.Начинать игру только по сигналу.

2. Выталкивать только толчком плеча.

3. Руки нужно держать строго за спиной. Толкать руками, головой, ногой или стоя на двух ногах запрещается.

4. Запрещается наклонять корпус ниже пояса, выставлять голову вперед и приседать на корточки.

5.Сменять ноги во время схватки запрещается, сменивший ногу считается побежденным.

6. Игрок наступивший на линию круга, также считается побежденным.

3-аг ерыс: «Аив дзырды дæсны». Конкурс на лучшее чтение стихотворения на осетинском языке.

4-æм ерыс «Армæй хæцын». «Армреслинг».

По одному человеку с каждой команды

5-æм ерыс «Тулæнтæй хъазт» - «Игра в кувырки».

Описание игры. Из положения в упоре сидя ,наклонив корпус вперед и прижав голову к коленям ,игрок, оттолкнувшись ногами катится кувырками через голову. У основания игрок быстро встает и твердым шагом проходит по прямой до установленного предмета и касается его рукой. Тот, кому удается после кувырков пройти не шатаясь по прямой, становится победителем.

6-æм ерыс «Уыци-уыцитæ». Алы камандæмæ дæр радыгай лæвæрд цæуы 3 фарстайы.

1-аг амонæг: Адæмы цыргъзонддзинад æвдисынц уыци-уыцитæ. Сымах та сæ куыд зонут?

1. Тагъд кæны цары ахстон сбийыныл, баныхасыныл. Цавæр цъиу у уый? (зæрватыкк)

2. Нæ бæрзонд царыл

Æвзист тæбæгъ.

Æхсæв нæм дары

Цырагъ дзæбæх. (мæй)

3. Æрхауы – агæпп кæны, ныццæв æй – не скæуы. (пурти)

4. Уырызмæгыл фондзыссæдз хæдоны. (къабуска)

5. Бон дæр цæуы æхсæв дæр;

Быдыры дæр, хохы дæр,

Æппын йæ цыдæй не `нцайы. (дон)

6. Даргъ – йæ хъустæ,

даргъ – йæ рихи.

къуыпп – йæ рустæ,

къуырд йæ къæдзил. (тæрхъус)

7. Бæласæн йæ быны къуыбылой фæзыны,

Къуыбылой æгас у, йæ судзинтæй тас у. (уызын)

8. Сбадт налаты ном мæныл,

Иууыл дæн сырх-сырхид.

Цъус мыл андзæвыд дæ был –

Акæлдзæн дæ сур хих. (цывзы)

9. У йæ бацæуæн хæдзарæн,

Кæртæн, уатæн æмæ царæн

Куы æхгæд вæййы, куы – гом.

Базон-ма йын ды йæ ном. (дуар)

10. Ис дыууæ стыр хъусы сæрæн,

Джунгли, Африкæ – йæ цæрæн,

Сырддоны йын фенæн ис:

Даргъ фындзыл фæкæнæм дис! (пыл)

11. Æнæ фæрæт, æнæ дзæбугæй скæны хæдзар. (цъиу)

12. Иу лæгæн 12 фырты. (афæдз)

7-æм ерыс. «Бæндæнæй хъазт» - «Перетягивание каната».

Две команды становятся друг против друга, взявшись за длинную веревку и по сигналу начинают тянуть веревку на себя. Побеждает та команда, которая перетянет своих «противников» до установленной отметки.

8-æм ерыс «Къæбæлæй исын» – «Перетягивание палкой».

Двое играющих садятся на пол лицом друг к другу так, чтобы их выставленные вперед ноги плотно упирались ступнями друг в друга. Играющие наклоняют свой корпус и вытягивают руки вперед. Обхватив кистями обеих рук, небольшую размером 80 см палку, они по команде стараются перетянуть партнера на свою сторону. Тот, кому это удается, становится победителем.

9-æм ерыс. Хæс: пантомимæйæ равдисдзыстут фæйнæ æмбисонды. Камандæтæ та сæ хъуамæ базоной.

Цæваг галæн йæ сыкъа сæтты.

Кæй уæрдоны бадыс, уый зарæг кæн.

Куыстæн йæ сæр – сындз, йæ кæрон – сой.

10-æм ерыс Игра «Чехарда» (кæрæдзийы сæрты гæпгæнынтæй хъазт)

Игра в чехарду является народной. Среди детских игр осетин игра в чехарду была широко распространена как в горных аулах, так и в плоскостных селах.

В игре принимают участие две команды с равным количеством игроков. По команде судьи первые игроки выбегают вперед на 3 шага, но не больше, и становятся там спиной к прыгунам, наклонив туловище вперед и спрятав голову. Одну ногу они выставляют вперед, сгибая ее в колене и опираясь на нее руками. Следующий игрок с разбега прыгает через стоящего игрока, касаясь руками его спины. Перепрыгнув через партнера, он пробегает 3 шага и тоже становится так же, как и тот, через которого он только что перепрыгнул. Следующие игроки прыгают по очереди через своих партнеров и т.д. Так игра с прыжками продолжается до конца дистанции, и та команда, которая быстрее, не нарушая правил , достигнет финиша, становится победительницей.

Правила игры:

1. Игра начинается строго по сигналу судьи.

2. Запрещается делать больше 3 шагов.

3. Стоящие не должны двигаться и изменять позу.

4. При прыжке обязательно надо коснуться спины стоящего.

5. Прыгать только в положении ноги врозь и отталкиваться

двумя руками.

Жюрийы уæнгтæ аргъ кæнынц хъазтæн.

1-аг амонæг: Нæ хъазт кæронмæ æрхæццæ.

2-аг амонæг:  «Кад æмæ лæджыхъæд зæххыл сты, æргуыбыр сæм кæн æмæ сæ сис»,- зæгъы ирон æмбисонд.    Фæдзæхсы нын  фæллой уарзын,  ахуырмæ, зонды бæрзæндтæм тырнын.

1-аг амонæг:  Кадыл нымад у,  нæ кæстæртæ,  намысджын æмæ цытджын мыггагæй уæвын.  Фæлæ уæ зæрдыл бадарут – уæлдай ахадгæдæр уаид, алчидæр йæ мыггаг æмæ йæ адæмы йæхæдæг кадджындæр куы кæнид, уый.

Азтæ тагъд тæхынц æмæ аргъ кæнут рæстæгæн. Цы бон аивгъуыдта, уый хуыздæр у абоны бонæй. Уый уæ зæрдыл дарут æмæ уæ ныййарджыты, уæ ахуыргæнджыты, уæ Райгуырæн бæстæйы фæндиагæй тырнут стъалытæм, ахуыры бæрзæндтæм.

2-аг амонæг: Ныхасы бар дæттæм жюрийæн! (командæтæ хорзæхгонд цæуынц )