Месопатамия. Эки дарыя аралыгы

Байыркы Месопотамиянын маданияты

Географиялык чойросу

• Ефрат жана Тигр дарыяларынын арасында
• Азыркы Ирак мамлекетинин териториясына кирет
• Ирригациялык (жасалма сугат)дыйканчылык кылышкан
• Коптогон колдор жана шор баскан жерлер да болгон
• Кол онорчулук да жакшы онуккон .

Женуучулор дайыма шаарларды кыйраткан. Шаар-мамлекеттер бири-бири менен атандашып согушуп турушкан. " width="640"

О згочолуктору

• Дайыма башкаруучулар алмашып турушкан

Б.з.ч. III мин жыл – Шумер, Аккад

Б.з.ч. II мин жыл – Вавилон

Б.з.ч. I мин жыл – Ассирия,

Жаны вавилондук бийлик

• Согуштар - Женуучулор дайыма шаарларды кыйраткан.
• Шаар-мамлекеттер бири-бири менен атандашып согушуп турушкан.

Вавилондун дини

• Оздорун жаратылыштын бир болугу катары эсептешкен.
• Жаныбарлардын ээлерине,сууга.айга жана жылдызга сыйынышкан.
• Адамдын денеси топурактан,каны-суудан,дем алуусу-шамалдан,козу-кундон жаралган.
• Кудайлар адамга окшош болушкан.

Эн жогорку кудай – Бел-Мадрук болгон.

Адамды курмандыкка чалышкан.

Шамаш

• Кун Кудайы

Рельеф со стелы Хаммураппи

Иштар

Суйуунун, тушумдуулуктун жана таш боор катуу жоокердин кудайы деп эсептешкен.

• Кандайдыр бир убактарда ага эртен мененки жылдыздын кудайы катары сыйынышкан. Венера жылдызы

Гильгамеш

• Шумердеги Урук шаарындагы башкаруучу болгон ( б.з.ч.28ж. )

• 3 к.аягында-2к.башындааккад(ассиро-вавилондук)тилде «Гильгамеш»аттуу эпикалык поэмасы жазылган

• Анда Гильгамешдер менен жапайы элдер Энкиддин достугу жонундо жазылган, капаланган Гильгамеш озунун досунун олумунон кийин олбостуктун сырын издеген жана анын коп кылым жашаган ата-тегине баргандыгы жонундо жазылган.

Гильгамеш со львом

Илими

• Жазуусу (клинопись) б.а.шынаа жазуусу
• Мектептери (« Уйдогу табличкалар »)
• Эн байыркы библиотека (Ашшурбанипала)

Эн байыркы жазуу мыйзамдар жыйнагы(Хаммурапинин закондору) )

• Математика илими онуккон:
• Узундук,аянт,убакыт,олчоо,сан
• Астрономия илими онуккон:

Кун жана ай календары болгон

1 2 ай болгон бир жылда

7 кун бир жумада

Бир сааты 60мин.,60мин.60 секундка болушкон

Архитектурасы

• 100дон ашык чеп-сарайлар салынган
• 2минден кобу (Суйуу кудайы) Иштарга арналган храмдар
• Храмдык зиккурат-мунаралар салынган.

Зиккурат

• Зиккурат храмдык-мунаралар кудайларга сыйынуучу жай
• Коп канаттуу ( 3 тон 7 ге чейин ) бышкан кирпичтен салынган устундо кудайларга сыйынуучу жери менен.

Зиккурат

• « Тепкич »

• Эн устунку канат астрономиялык изилдоолор учун курулган.Б.а.аба ырайын аныктап байкоо учун
• «Эн белгилуусу Вавилон мунарасы »

Акталган

кирпич

Чайыр менен сырдалган

Питер Брейгель «Вавилон мунарасы »

Вавилон мунарасынын курулушу

Вавилон

Этеман храмы «Вавилон мунарасы »

• Бел-Мардук – Вавилондун колдоочусу болгон. 7 кабатта жашаган

• Ар бир кабат озуно тиешелуу онго ээ болгон :

• Зиккуратка карапайым элди киргизген эмес.
• Жрецтер кечинде жылдыздарга байкоо жургузуп турушкан.

Архитектура

• Чеп-дубалдар ( Мамлекеттик жана аскердик )

• В авилондо дубалдардын бийиктиги-30м,туурасы донголоктор отууго ылайыкташкан.

• Дубалдар эки катар тургузулган

Архитектура

• Хан сарайлар – карапайым адамдар шаарда жургон кездери

« Асма бакча» Семирамида ханышага арналган » - «2 чи керемет »

• Навуходоносордун буйругу менен озунун жаш жубайы Амитиске арнап салдырган.
• Мунара 4 кабаттан турган.
• Ак-кулгун ондогу тепкичтери болгон.
• Бактарга суу куюу системасы татаал болгон.

Скульптура

• Топурактан жасалган ( ар кандай амулеттер кесилип жасалган )

Шумер, Аккад

Адорант

• Жрецтердин сыйынып жаткандагы мрамор статуеткасы
• Коздорундо баалуу таш чогорулгон чон коздору болгон.

Шумер

Рельефы

Рельефы

Рельефтер

• Падышаны мактоо
• Кучтуулуктун жан ташбоордуктун
• Буттарында жана колдорунда кучтуу чон булчундары мн
• Мергенчилик,согушусу.

Ассирия

Шеду

• Адам баштуу канаты бар букалар.
• Алардын сакалдары тармал жана уч буртуу формада болгон. Падышанын колдоочусу болгон.
• 5 бутту жана коркунучтуу кабагы буркоо болгон.

Ассирия

Бул суроттогу адамдарды кандай тушуносунор?

Египет

Месопотамия