Մեթոդ, մեթոդ, մեթոդ

Սահմանումների բազմազանության և առատության մեջ, այնուամենայնիվ, նկատելի են որոշակի ընդհանրություններ: Այսպես օրինակ, համարյա բոլոր սահմանումներում մեթոդը բնութագրվում է որպես նպատակին հասնելու միջոց, գործիք կամ ուսուցչի և աշակերտի համատեղ գործունեություն և այլն: Եթե փորձենք ընդհանրացնել և մեկ անգամ ևս բնութագրել մեթոդը, ապա կարող ենք ասել, որ այն ուսուցչի և աշակերտի համագործակցությունն է ուսումնական միջավայրում, նրանց համատեղ գործունեությունն է՝ միտված ուսումնական նպատակների իրականացմանը:

Ուսումնական գործընթացի հաջող իրականացման համար ուսուցչին անհրաժեշտ է տարբեր մեթոդների իմացություն: Սակայն սոսկ իմացությունը բավական չէ արդյունավետ ուսուցում իրականացնելու համար: Այստեղ չափազանց կարևոր է ուսուցման նպատակներից ու կանխատեսված արդյունքներից բխող մեթոդների ճիշտ ընտրության և կիրառության կարողություն:

Մեթոդների ճիշտ ընտրության և կիրառության կարողությունն իր հերթին պայմանավորված է մի շարք գործոններով.

• Սովորողը պետք է հստակ իմանա՝ ինչ է անում և ինչու

• Սովորողը պետք է մշտապես տեղյակ լինի՝ ինչ է իրենից ակնկալվում

• Սովորողը պետք է վստահ լինի, որ ուսուցիչը աջակցելու և օգնելու է

• Ուսուցիչը պետք է կարողանա համադրել բազմազան մեթոդները նույնքան բազմազան արդյունքների հետ:

Այսպիսով, ուսուցչի մասնագիտական կարողությունների կարևոր մասն են կազմում բազմազան մեթոդների իմացությունը, դրանք կիրառելու, համադրելու հմտությունը: Ուսուցչի մեթոդական ձեռնահասությունը /կոմպետենցիա/ ուսուցման գործընթացի արդյունավետությունը ապահովող կարևոր ուղիներից մեկն է:

Խնդիրներ

Մեթոդների ընտրությունը և կիրառությունը ինքնանպատակ լինել չի կարող: Այն կապված է բազմաթիվ խնդիրների և նպատակների հետ, որոնք իրական լուծում կարող են ստանալ միայն հատուկ պլանավորված և կազմակերպված ուսումնական գործընթացի միջոցով: Ուսուցման գործընթացի կազմակորպումը պետք է իր մեջ ներառի ուսուցման բազմազան մեթոդներ: Դրանց մի մասը հաջողությամբ կիրառվել են դարեր շարունակ, սակայն հասարակության զարգացումները պահանջում են ուսուցման գործընթացում նոր մեթոդների կիրառման անհրաժեշտություն:

Պայմանականորեն ուսուցման մեթոդներն այսօր երկու խումբ են կազմում՝ ավանդական և նոր կամ ժամանակակից մեթոդներ:

Ավանդական են համարվում բացատրական, զննական այն մեթոդները, որոնց հիմքում ընկած է պատրաստի տեղեկատվություն /գիտելիքի/ պարզ փոխանցումը սովորողին և վերջինիս կողմից դրա պարզ վերարտադրումը:

Պասիվ մեթոդ

Ժամանակակից մեթոդների հիմքում ընկած է սովորողի ինքնուրույն ուսումնական գործունեությունը, գիտելիքի ձեռքբերման գործընթացում նրա անմիջական, ակտիվ մասնակցությունը:

Ակտիվ մեթոդ

Ինտերակտիվ մեթոդ

Ուսուցման ընթացքում ակտիվ միջավայր ապահովող մեթոդներն ընդունված է անվանել ինտերակտիվ կամ փոխներգործության մեթոդներ: Դրանց առանձնահատկություններն են.

• աշակերտը նյութը սովորում է ինչ-որ բան կատարելով, մասնակցելով որոշակի գործընթացի

• աշակերտը ապավինում է ոչ այնքան իր հիշողությանը, որքան ինքնուրույն, ստեղծագործական, քննադատական մտածողությանը

• աշակերտի համար հնարավորություն է ստեղծվում ինչպես անհատական, այնպես էլ խմբային աշխատանքի համար

• աշակերտը ձեռք է բերում համագործակցային կարողություններ, սոցիալական փոխազդեցության, հաղորդակցական կարողություններ

• նյութի յուրացման ընթացքում աշակերտը հնարավորություն է ստանում ի մի բերել, ամփոփել, ակտիվացնել և կիրառել սովորածը

• ստեղծվում է ինքնակրթության միջավայր:

Օրինակ.

Մեթոդներ, որոնք հարմար են կիրառել դասի խթանման փուլում.

• Գուշակություն

• Մեջբերումներ

• Մտագրոհ

• Խմբավորում

• Նախնական կազմակերպիչ

• Խոսքային մեթոդ-պատմել, բանավեճ

• Ուղղորդված ընթերցանություն

• Կանխատեսումներ զույգերով

• Զարմանք, անսպասելիություն

• Զննական մեթոդ

• Գիտեմ, ուզում եմ իմանալ, սովորեցի /Գուս/

• Գործնական մեթոդ

• Պրիզմա

• Մտածիր /զույգ կազմիր/ մտքեր փոխանակիր

• Հինգրոպեանոց ազատ շարադրանք

• Խառնված հերթականություն

• Խորանարդում

• Բանալի բառեր

• Ձնակույտ կամ պոպկորն

Մեթոդներ, որոնք հարմար են կիրառել դասի իմաստի ընկալման փուլում

• Գիտելիքի կազմակերպիչներ

• Կենտրոններով աշխատանք

• Հարցադրումներ

• Զննական մեթոդ

• Խոսքային մեթոդ-պատմել, զրույց, դասախոսություն, բանավեճ

• Գիտեմ, ուզում եմ իմանալ, սովորեցի /Գուս/

• T-աձև աղյուսակ

• Գաղափարների քարտեզ

• Գործնական մեթոդ

• Վեննի դիագրամ

• Փոխգործուն նշանների համակարգ

• Փոխադարձ ուսուցում

• Համագործակցային ուսումնառության խմբեր

• Հետազոտության ուղենիշեր

• Խորանարդում

• Խճանկար

• Զբոսանք պատկերասրահում

• Կրկնակի գրառումներով օրագիր

• Հեղինակի հարցում

• Երեք բանալի և մեկ կողպեք

• Կարուսել

Մեթոդներ, որոնք հարմար են կիրառել դասի կշռադատման՝ ամփոփման, փուլում

• Ընթերցողից պատասխան ակնկալող հարցեր

• Կրկնակի գրառումներով օրագրի քննարկում

• Ընդհանուր հարցման քննարկում

• Գիտեմ, ուզում եմ իմանալ, սովորեցի /Գուս/

• Գործնական մեթոդ

• Քառաբաժան մեթոդ կամ Ֆրայերի մոդել

• Գիտելիքի դոմինո

• Երկու բան

• Մտքերի հոսք

• Վարդ, փուշ, բողբոջ

• Տաս տարի անց

• Հարցեր

• Սկսել, դադարեցնել, պահել

• Դասի զեկուցող

• Ինձնից առաջ հարցրու երեք հոգու

• Մետաիմացության թերթիկ

• Ես, դու, մենք

• Լուսակիր

• Կիսատ նախադասություն

• Խոսքային մեթոդ-պատմել, զրույց, բանավեճ

• Խաթարված հերթականություն

• Խորանարդում

• 2 աստղիկ- 1 դրոշակ

• Շրջայց պատկերասրահում

• Ամփոփիչ նամակներ

• Հնգյայ

• Վեննի դիագրամ

• Գրավոր կամ բանավոր շրջանագծի մեթոդ

• Ակրոստիքոսի մեթոդ

• Կենսագրական բանաստեղծություն

• Անկյուններ

• Միավորային գնահատման իրականացում Quizizz առցանց գործիքի միջոցով

5