Шығыс Қазақстан облысы білім басқармасының
«Рымбек Байсейітов атындағы Семей қаржы-экономикалық колледжі» КМҚК
Қолданбалы бағдарламалар пакеті
Дәріс №4 MS Office құрылымы мен құрамы қарастыру
MS Office құрылымы және компоненттердің мақсаты.
Microsoft Office – бұл кеңсе қызметін автоматтандырудың бағдарламалық құралдарының жиынтығы. Пакетке көптеген қосымшалар кіреді, олардың әрқайсысы белгілі бір функцияларды орындауға арналған және оларды өздігінен және басқаларына тәуелсіз пайдалануға болады. Кеңсе қосымшаларының бүкіл жиынтығын негізгі және қосымша деп бөлуге болады.
MS Office құрамына кіретін қосымшалар жиынтығы нұсқаға байланысты әр түрлі болуы мүмкін. Бұл сізге осы пакеттің ағымдағы міндеттеріне сәйкес келетін дистрибуциясын таңдауға мүмкіндік береді.
Microsoft Office негізгі компоненттері
Microsoft Office құрамына кіретін негізгі компоненттердің тізімі мен мақсаты 1-кестеде.
1-кесте-Microsoft Office негізгі компоненттері.
Қосымшаның атауы
Microsoft Word
Қосымшаның функционалды мақсаты
Мәтіндік процессор
Microsoft Excel
Microsoft PowerPoint
Кестелік процессор
Презентацияларды дайындау жүйесі
Outlook
Жеке ақпаратты басқару жүйесі
Microsoft Access
Деректер базасын басқару жүйесі
Microsoft Binder
Байланыстырғыш басқару жүйесі
Microsoft FrontPage
Web-тораптарды басқару жүйесі
Microsoft PhotoDraw
Microsoft Publisher
Графикалық редактор
Жұмыс үстелі баспа жүйесі
Microsoft Project
Microsoft Team Manager
Жобаларды басқару жүйесі
Персоналды басқару жүйесі
MS Office қосымша компоненттері
Негізгі компоненттерден басқа, Microsoft Office тобына негізгі компоненттермен бірге орнатылатын (немесе орнатылмайтын) көптеген көмекші қосымшалар кіреді. Оларды негізгі қолданбалардан пайдалануға немесе өздігінен шақыруға болады. 2-кестеде кейбір көмекші қосымшалар көрсетілген.
Негізгі және көмекші қосымшалардан басқа, әртүрлі кеңейтімдерді (қондырмаларды) орнатуға және пайдалануға болады. Оларды үш топқа бөлуге болады:
1. Microsoft Office пакетінің құрамдас бөлігі болып табылатын, бірақ ресми түрде пакеттің бөлігі болып табылмайтын Microsoft жасаған тәуелсіз қосымшалар. Мысалдар-Microsoft Project және Microsoft Team Manager қосымшалары.
2. Microsoft корпорациясы әзірлеген және қосымша мүмкіндіктер болып табылатын Microsoft Office компоненттеріне арналған қондырмалар. Әдетте, қондырмалар дайын бағдарламалар түрінде емес, арнайы типтегі құжаттар түрінде жасалады: шаблондар, жұмыс кітаптары, динамикалық орналасу кітапханалары (DLL) және т. б.
3. Microsoft Office пайдаланушылары үшін жасалған үшінші фирмалардың қосымшалары. Бұл сыныпқа үшінші тарап фирмаларының өнімдері де, пайдаланушылардың жеке әзірлемелері де кіреді. Бұған мәтінді тану құралдары (OCR), мәтінді автоматты түрде аудару, үлкен көлемдегі құжаттарды басқару құралдары кіреді (аталған тапсырмалар MS Office пакетінде орындалмайды немесе нашар дамыған).
2-кесте-кейбір Microsoft Office көмекші қосымшалары
Қосымшалардың атауы
Microsoft Query
Қосымшаның функционалды мақсаты
Microsoft Organization Chart
Сыртқы мәліметтер базасына сұрау аудармашысы
Ағын сұлбаларын салу бағдарламасы
Microsoft WordArt
Кесте мәтіндерді құру бағдарламасы
Microsoft Equation
Математикалық формулалардың редакторы
Microsoft Map
Географиялық карталарда деректерді көрсету бағдарламасы
Microsoft Graph
Microsoft Photo Editor
Диаграмма бағдарламасы
Графикалық редактор
Microsoft Draw
Сурет салу құралы
Microsoft Find Fast
Құжаттарды индекстеу қызметі
Microsoft Extended Finder
Файлдық жүйе және электрондық пошта қалталарындағы құжаттарды іздеу құралы
Microsoft Script Editor
Сценарий редакторы
Microsoft ClipArt
Суреттер мен клиптер жинағы
Панель Microsoft Office
Office қосымшаларына жылдам қатынау құралы
Негізгі компоненттердің тізімі шартты болып табылады, өйткені пакеттің құрамы келесі факторларға байланысты:
1. Орнатылған пакет жиынтығы (немесе редакция). Пакет бірнеше редакторларда қол жетімді және әр түрлі редакторлардағы қосымшалардың құрамы әр түрлі.
2. Орнату көзі. Орнату ықшам дискіден немесе желілік серверден жасалуы мүмкін. Компьютерге орнатылған файлдар жиынтығы айтарлықтай ерекшеленеді.
3. Операциялық жүйе. Microsoft Office әртүрлі ОЖ-де жұмыс істей алады: MS Windows және Mac OS. Бұл операциялық жүйелерде әртүрлі нұсқалар мен модификациялар болуы мүмкін, бұл орнатылған компоненттердің құрамына да әсер етеді.
4. Алдыңғы нұсқаларды орнату кезінде компьютерде болуы. Ескі нұсқалардың кейбір компоненттері автоматты түрде Microsoft Office жаңартылған нұсқасына қосылады (егер олар компьютерде орнатылған болса).
5. Орнату кезінде берілген параметрлер. Таңдамалы (яғни, пайдаланушының таңдауы бойынша) орнату деп аталатын жағдайда пакеттің құрамына әсер ететін бірнеше ондаған тәуелсіз параметрлерді көрсетуге болады.
Пакеттің құрамындағы әртүрлі қосымшалардың көптігіне қарамастан, олардың барлығы біртұтас тұтастықты құрайды. MS Office Қосымшаларының әрқайсысы келесі ерекшеліктермен сипатталады:
деректер бойынша үйлесімділік;
бірыңғай интерфейс;
бірыңғай бағдарламалау құралдары
Microsoft Office құжаттары
Microsoft Office-тегі ең жоғары құрылымдық деңгейдің деректер бірлігі құжат деп аталады.
Құжаттар олардағы ақпараттың қай түріне байланысты түрлері бойынша жіктеледі. Әдетте, әртүрлі типтегі құжаттарды әртүрлі Microsoft Office қосымшалары өңдейді. Microsoft Office бағдарламалары жұмыс істейтін құжаттардың негізгі түрлері 3-кестеде келтірілген.
3-кесте-Microsoft Office құжаттарының негізгі түрлері
Атауы
Құжат
Кеңейтілімі
.doc
Жұмыс кітабы
Қосымша
Қысқаша сипаттамасы
Word
.xls
Мәліметтер қоры
Word құжаттарының негізгі түрі. Құрамында пішімделген мәтін, яғни қаріптер, шегіністер, интервалдар және т.б. туралы қосымша ақпарат, сонымен қатар суреттер, кестелер және басқа элементтер.
.mdb
Презентация
Excel
Access
Excel құжаттарының негізгі түрі. Онда әртүрлі типтегі мәліметтер бар: формулалар, диаграммалар және макростар.
.ppt
Жариялау
.pub
Access құжаттарының негізгі түрі. Онда Дерекқордың өзі, яғни кестелер жиынтығы, сонымен қатар тиісті сұраулар, макростар, Модульдер, формалар мен есептер бар.
PowerPoint
Жоба жоспары
PowerPoint құжаттарының негізгі түрі. Слайдтар жиынтығынан, сөйлеушінің жазбаларынан, үлестірмелерден және басқа да ақпараттан тұратын презентацияны қамтиды.
Publisher
.mpp
Publisher құжаттарының негізгі түрі. Word сияқты, форматталған мәтін, суреттер, кестелер және т. б.
Project
Project құжаттарының негізгі түрі. Онда жобаның күнтізбелік жоспары, тапсырмалардың сипаттамасы, ресурстар және олардың өзара байланысы бар.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, келесі қорытынды жасауға болады: MS Office жиынтығының құрамына кіретін қосымшалар қолданбалы мәселелерді шешуде тығыз өзара әрекеттесе алады; олар бірыңғай ақпараттық орта жасайды және объектілерді бөлісуге мүмкіндік береді. Microsoft Office құжаттары объектілердің жеке мысалдары болып табылады. Сондықтан Microsoft Office-бұл құжатқа бағытталған пакет (орта).