Muarrifii mutobiqshavi

ВАЗОРАТИ МАОРИФ ВА ИЛМИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

МАРКАЗИ ҶУМҲУРИЯВИИ ТАЪЛИМИЮ МЕТОДӢ

Барномаи

давраи мутобиқшавии хонандагони синфи якум ба муҳити муассисаи таълимӣ ва журнали бақайдгирии давомоти хонандагон

Душанбе 2025

БА АНДЕШАИ ШУМО ЗАРУРАТИ

ҚАБУЛИ БАРНОМА ДАР ЧИСТ?

?

Барномаи давраи мутобиқшавии синфхонандагонии якум ба муҳити муассисаи таълимӣ ва журнали бақайдгирии давомоти хонандагон

ИБРОЗИ АҚИДА

Барнома бо қарори

мушовараи Вазорати маориф ва илми Љумхурии Тољикистон

аз 27.07.2020, №11/18 тасдик, шудааст.

Барномаи давраи мутобиқшавии хонандагонии синфи якум ба муҳити муассисаи таълимӣ ва журнали бақайдгирии давомоти хонандагон

Барномаи давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Бо муваффаќият фаро гирифтани навъњои фаъолият

Ҳифзи саломатї

Мутобиќшавии хонандагон ба муњити муассисаи таълимї чист? Ин раванди одат кардани хонандагон ба муњит ва шароити нав мебошад. То чї андоза ба муњит ва шароити нав мутобиќ гаштани хонандагон ба њалли нуктањои зерин марбут аст:

Муносибат ба муассисаи таълимї ва гирифтани дониш

Мављудияти шароити мусоид дар муњити нав

Маќсад ва вазифањои омўзиши давраи мутобиќшавии хоиандагоии синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Мақсади асосии омўзиши давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї иборат аст аз:

№

Мақсад

1

Тафсилот

Мутобиқшавӣ ба муҳити таълимӣ

2

Инкишофи қобилияти аз хоб барвақт хестан

Хонандагон аз ҷиҳати равонӣ ва ҷисмонӣ ба муҳити муассисаи таълимӣ мутобиқ шаванд.

3

Қобилияти пагоҳӣ барвақт аз хоб хестану бо омодагии пурра дар вақти муайян ба муассиса омадан ошкор ва инкишоф дода шавад.

Ривоҷи шавқ ба донишандӯзӣ

4

Омӯзиши қоидаҳои нишасти дуруст

5

Майл, хоҳиш, азм ва иродаи донишандӯзии хонандагон ташаккул ёбад ва шавқу ҳаваси маърифатии онҳо ривоҷ ёбад.

Хонандагон тарзи дуруст нишастан дар паси миз ва рӯйи курсиро омӯзанд.

Омӯзиши қоидаҳои муносибат (хушмуомилагӣ)

6

Рафъи одатҳои кӯдакона

Ба хонандагон муҳиммияти калимаҳои «салом», «марҳамат», «ташаккур», «раҳмат», «мебахшед» ва ботамкин будан омӯзонида шавад.

7

Ба хонандагон барои даст кашидан аз одатҳои кӯдакона ва инҷиқӣ кумак карда шавад.

Омӯзиши қоидаҳои рафтор

Қоидаҳои рафтор дар муассисаи таҳсилоти умумӣ, тартибу интизом дар дарс ва танаффус омӯзонда шавад.

КОРИ АМАЛӢ

Дар раванди мутобиқшавӣ дар муассисаҳои таълимӣ кӯдакон бо кадом мушкилотҳо дучор мешаванд?

Шунавандагон ба гурӯҳҳо тақсим шуда, оиди масъала фикру ақидаҳои худро дарҷ мекунанд

10 дақиқа кори амалӣ

5 дақиқа муҳокима

Мушкилоти мутобиќшавї

њаяљоннокї ё изтиробнокии зиёд;

эњсосоти баланд;

танбалї;

рўњафтодагї;

аз мактабравї саркашї кардан;

пайдошавии эњсоси воњима ва тарс;

инкишофи сусти ќаду баст;

лоѓаршавї;

хасташавї;

камќувватї;

зуд-зуд пайдошавии дарди сар.

Мушкилоти мутобиќшавї

• Бо назардошти ин Барномаи давраи мутобиќшавии хонандагони синфи як бояд гузариши бомаром аз фаъолияти бозї ба таълимро таъмин намояд.
• Ягона роњи њалли мушкилот дар давраи мутобиќшавї мављудияти хоњиши чизи навро донистани хонандагон ва дарки маќоми бонуфузи нави онњо, яъне маќоми хонанда мањсуб мегардад. Ин хоњишро дар дарсњои давраи мутобиќшавї ба хонандагони синфи як парваридан лозим аст.

Моњияти мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї тибќи стандарт

№

1

Мақсад / Маҳорат

Мавқеи нави хонанда будани худро дарк кардан

2

Тавсиф

Расм

Кӯдак бояд фаҳмад, ки ба муҳити таълим ворид шудааст ва масъулият дорад

Худбаҳодиҳии мусбат

3

🎒

Иқдоми мусбат нисбат ба худ ва қобилиятҳояш

Боварӣ ба имкониятҳои худ

4

5

🌟

Эътимод ба тавоноии шахсӣ ва пешравии инфиродӣ

Шавқмандӣ ба таълим

Фаъолияти муназзам ва мақсаднок

Эҳсоси ҳавас ва шавқ ба омӯзиш

💪

6

📚

Амалҳои пайваста, бо нақша ва мувофиқи мақсад

Иштирок дар фаъолиятҳои асосии муқарраркардаи стандарти давлатӣ

7

📅

Қобилияти дарсгирӣ ва фаъолият дар чорчӯби талаботи таълимӣ

Омодагӣ ба худинкишофдиҳӣ

8

Сифатҳои шахсӣ барои таҳсили бомуваффақият ва муносибати хуб бо дигарон

🏫

Майл ва тавоноӣ барои омӯзиш ва рушд ба таври мустақил

9

10

Малакаҳои ҳамкорӣ

🔄

Масъулият, сабр, эҳтиром ва эҳсоси ҳамдардӣ

😊🤝

Қобилияти кор дар гурӯҳ, тақсимоти вазифа ва ёрӣ ба якдигар

Маҳорат дар дарки эҳсосоти худ ва дигарон

👥

Фаҳмидани эҳсосоти шахсӣ ва одамони дигар, яъне ҳамдардӣ ва худидоракунӣ

💖 🧠

Зарурати тањияи Барнома

• омўзиши сатњи мутобиќшавии иљтимої ва психологї дар муассисаи таълимї;
• омўзиши сатњи мутобиќшавии иљтимої ва психологї дар муассисаи таълимї;

ташкили рељаи њаёти мактабї;

Дар Барнома, ки раванди давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї амалї карда мешавад, самтњои зеринро фаро мегирад:

• гузаронидани корњои фањмондадињии бењдошти саломатї;
• гузаронидани корњои фањмондадињии бењдошти саломатї;

ташкили фаъолияти таълимї-маърифатї;

• фароњам овардани муњити фаннї. ташкили фаъолияти берун аз дарс;
• фароњам овардани муњити фаннї.
• ташкили фаъолияти берун аз дарс;

њамкории байни иштирокчиёни раванди таълим;

Зарурати тањияи Барнома

омўзгори синфи як;

роњбарияти муассисаи таълимӣ;

Иштирокчиёни раванди татбиќи Барномаи давраи мутобиќшавии хонандагони синфи як ба муњити муассисаи таълимї:

корманди тиббї;

психолог

падару модари хонандагони синфи якум.

Намунаи мавзуъњое, ки аз рўйи онњо бо хонандагон машғулиятњои мутобиќшавї гузаронида мешаваид:

№

Мавзуъ / Мақсад

1

Гуруҳи мазмунӣ

Шиносоӣ бо муҳити муассисаи таълимӣ

2

Оғози сол / мутобиқшавӣ

Мушаххас донистани ҷойи нишаст ва ҳамнишини худ

3

4

Қоидаҳои дуруст нишастан дар паси миз

Оғози сол / ташкили синф

Одоби синф

Шиносоӣ бо муқаддасоти миллӣ (Парчам, Нишон, Суруди миллӣ)

5

Маорифи ватандӯстӣ

Саҳархезӣ ва машқҳои пагоҳирӯзӣ

6

Саломатӣ ва реҷаи рӯз

Риояи реҷаи рӯз

7

Саломатӣ ва танзими вақт

8

Бехдошт, гигиенаи шахсӣ ва таомхӯрӣ

Саломатӣ ва худпарасторӣ

Сарулибоси мактабӣ

9

Намуди зоҳирӣ ва интизом

Риояи қоидаҳои ҳаракат дар роҳ

10

11

Амнияти шахсӣ

Ба муассисаи таълимӣ сари вақт омадан

12

Омода кардани синф ба дарс

Интизом ва масъулият

Ташкили муҳити таълимӣ

Ҷузвдони мактабӣ ва муносибати дуруст бо он

13

Ташкил ва масъулият

Тартиб ва интизом дар дарс

14

Одоби таълим

Танаффус ва рафтори дуруст дар он

15

Тартиб ва ахлоқ

Истифодабарии дурусти асбобҳои хатнависӣ

16

17

Малакаҳои таълимӣ

Навбатдори синф ва вазифаҳои ӯ

Масъулият ва ҳамкорӣ

Дар хона чӣ тавр дарс тайёр кардан

18

Худомӯзӣ ва ташкили вақт

Рафтори дуруст дар ошхона

19

Одоби ҷамъиятӣ

Кори манъшуда дар дарс

20

21

Эҳтиёт аз асбобҳои барқӣ

Қоидаҳои рафтор

Амнияти шахсӣ

Қоидаҳои рафтор дар толори варзиш

22

Амният ва тартиб

Диққат ба аломатҳои шартӣ дар мактаб

23

Амният ва маърифат

Китобхона ва қоидаҳои рафтор дар он

24

25

Саёҳат ба китобхона

Маърифат ва эҳтиром

Шавқмандсозӣ ба китоб

Фаъолони синф ва вазифаҳои онҳо

26

Роҳбарӣ ва масъулият

Қоидаҳои талабагӣ

27

Интизом ва фарҳанги муассиса

Интихоби роҳҳои ҳаллии қобили қабул барои масъалаҳо

28

29

Коркарди рафтори якхелаи қобили қабул

Тафаккури танқидӣ

Ахлоқ ва маданияти муошират

Ҷустуҷӯи роҳҳои ҳалли мусолиҳатомези ихтилофот

30

Ҳалли низоъ ва ҳамкорӣ

Омӯзиши роҳҳои рафъи шиддати психологӣ ва ҷисмонӣ

31

Эмоционалӣ ва психологӣ

Дарси ҷамъбастӣ

Ҷамъбаст ва арзёбӣ

Њамоњангсозии фаъолияти омўзгорон дар давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Шакли фаъолият

Мавзуъ

Машварати назди директор

Мутобиќшавии хонандагони синфи як ба муњити муассисаи таълимї

Мутасаддиён

Шурои педагогї

Муњлат

Муовини директор оид ба таълим дар синфҳои ибтидоӣ

Дарси муосир дар синфњои ибтидої бо назардошти ташаккули идораи фаъолияти хонандагон

Омўзгорони

синфњои ибтидої

Дар ин давра дар њамкорї бо падару модар ба масъалаимутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї диќќати махсус дода, оид ба ин раванд дар маљлиси падару модар оид ба мутобиќшавии њар як хонанда ахборот дода мешавад.

Рељаи намунавии рўз (Реҷаи рӯз яке аз омилҳои муҳим дар мутобиқшавӣ ба муҳити муассисаи таълимӣ маҳсуб ёфта, истифодаи самараноки он кафили мутобиқшавии хонанда ба шумор меравад)

№

Намуди фаъолият

1

Ваќт

Ќабули кўдакон ва суњбат бо падару модар

2

Машѓулияти 1

07 30 – 08 00

3

08 00 – 08 30

Танаффус

4

Машѓулияти 2

5

08 30 – 08 45

08 45 – 09 15

Танаффус

6

Машѓулияти 3

09 15 – 09 30

7

09 30 – 10 00

Суњбат бо падару модар ва гусел ба хона

10 00 – 10 30

Ќабули кўдакон ва суњбат бо падару модар

Њангоми ќабул гардидани хонандагон ба муассисаи тањсилоти умумї зарур аст, ки бо онњо ва падару модари онњо суњбат гузаронида шавад. Пеш аз он ки бо хонанда суњбат карда мешавад, ба ў имконият додан лозим аст, ки бо шароити нав шинос гардад, худро озод њис намояд. Њангоми суњбат падар ё модаре, ки бо фарзандашон омадаанд, бояд аз ў дуртар нишинанд.

Агар бача шармгин ё тарсончак бошад, бењтар аст падар ё модар дар пањлуи ў нишаста, ўро ором кунад (баъзан њолатњое мешаванд, ки омўзгор дар суњбат иштирок доштани падар ё модарро зарур медонад. Дар ин сурат ба онњо бисёр бо эњтиром ва њалимона муомила кардан лозим аст). Суњбате, ки бо хонандагон гузаронида мешаванд, бояд мураккаб набошад.

Фаъолияти таълимї

Фаъолияти таълимии кўдакон аз тарафи омўзгор дар раванди машѓулиятњо ва берун аз онњо ташкил карда мешавад. Машѓулиятњо ба тариќи фањмондадињї, суњбат, саволу љавоб, саёњат дар муњити муассиса, амалї ва бозї гузаронида мешаванд. Мувофиќи талаботи барномаи мазкур машѓулиятњо барои 10 рўз муќаррар гардида, дар як рўз 3 машѓулият, љамъ 30 машѓулият пешбинї шудааст.

Машѓулиятњо мутобиќи рељаи рўз, ки аз тарафи роњбари муассиса тасдиќ гардидааст, бо назардошти имконияти омўзгор гузаронида мешаванд.

КОРИ АМАЛӢ

БА ГУРӮҲҲО ТАҚСИМ ШУДА, ДАР ЯКҶОЯГӢ НАҚШАИ ЯКСОАТАИ ДАРСРО ТАҲИЯ НАМОЕД

15 дақиқа барои таҳияи нақша

5 дақиқа барои муҳокима

Намунаи наќшаи як соати машѓулият

Мавзўъ: «Сарулибоси мактабӣ»

Салоњиятњо: а) хонандагон ќоидањои гўш карданро риоя мекунанд;

6) ќоидањои сухангўйї (одоби муомила)-ро риоя менамоянд.

Маќсади машѓулият: Хонандагон бояд:

• донанд, ки тибќи муќаррарот ба муассисаи тањсилоти умумї тозаю озода ва танњо бо либоси мактабї њозир шудан лозим аст;
• либоси мактабиро аз либоси маъмулї фарќ карда тавонанд.

Маводи таълим: дастурњои «Интизом дар мактаб», «Мактаб - махзани дониш», «Либосњои тавсиявии хонандагони мактабњои тањсилоти умумї», расморои «Ман ба мактаб меравам», «Плакатњо барои синфњои ибтидої».

Равиши машѓулият

1.Лањзаи ташкилї:

• ба љо овардани одоби муомила;
• баќайдгирии давомоти хонандагон;
• омода намудани синф ба машѓулият (3 даќиќа).

2.Баёни мавзўи нав: «Сарулибоси мактабї» (12 даќиќа).

3.Лањзаи дамгирї (3 даќика).

4.Мустањкамкунии мавзўи нав: саволу љавоб оид ба мавзўи нав.

Кори амалї:рангу бор намудани расми 8 (аз расморои «Ман ба мактаб меравам») (10 даќиќа).

5.Арзёбї: Омўзгор дар раванди дарс фаъолияти таълимии хонандагонро мушоњида намуда, дараљаи ба маќсад ноил гаштани онњоро муайян мекунад. Расмњои рангкардаи кўдаконро аз назар гузаронида, фаъолияти хонандагонро шифоњї, яъне бо чанд сухани хуб бањогузорї намуда, рўњияи онњоро болида мегардонад (2 даќиќа).

6.Танаффус: Сайругашт ва бозињо дар њавои тозаи сањни муассисаи таълимї (15 даќиќа).

Намунаи фармоиши директор

МАКТАБ-ФАРДОИ ДУРАХШОН

ЉАДВАЛИ машѓулиятњои давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Соати машѓулиятњо

Рузњои њафта

Душанбе

I

Сешанбе

II

Чоршанбе

аз с.________д.

III

аз с.________д.

Панљшанбе

Љумъа

аз с.________д.

то с.________д.

то с.________д.

то с.________д.

ЖУРНАЛИ БАҚАЙДГИРИИ ДАВОМОТ

Тарзи баќайдгирии давомоти хонандагои ҳангоми машѓулиятњои давраи мутобиќшавй ба муњити муассисаи таълимї

р/т

Моњ

ва таърихи рўз

1

Насаб, ном ва номи падари хонанда

2

3

4

5

6

7

8

9

•

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

Ќайди санаи гузаронидани машѓулиятњои давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Руз, моњ,

Мавзуи машѓулият

Маълумоти умумӣ дар бораи хонандагон

р/т

Насаб, ном ва номи падари хонанда

1

2

Љинс

Руз, моњ, соди таваллуд

3

Миллат

4

5

6

7

8

9

10

Ба давраи мутобиќшави фарогирифташуда

Насаб ва номи падару модар (шахсони онњоро ивазкунанда)

Љойи кор, вазифа ва раќами телефони падару модар

Суроғаи истиқомат

Мулоњизањо дар бораи истифодаи журнали давраи мутобиќшавии хонандагони синфи якум ба муњити муассисаи таълимї

Рўз, моњ ва сол

Насаб, ном ва вазифаи санљишгар

Мулоњизањо ва пешнињоди санљишгар

Ќайди муњлат ва иљрои супориш

Барои ќайдњо

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ТАШАККУР БА ДИҚҚАТАТОН!!!