____________ _______________________________________ _________________
Дерснинъ макъсады: _________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Талебелер не бильмек керек: _________________________________________________________________
Дерснинъ типи: _____________________________________________________________________________
Корьгезме васталар:___________________________________________________________
Иш шекиллери:_______________________________________________________________________________
ДЕРСНИНЪ КЕТИШАТЫ
1. Тешкилий къысым. Селямлашув.
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
МУРЕККЕП ДЖУМЛЕЛЕР
умумийлештирюв дерси
Вазифе 1. Ашагъыдаки суаллерге джевап беринъиз. (1б.).
1. Насыл джумлелерге муреккеп джумле дерлер?
2. Багъ мунасебетлерине коре, муреккеп джумлелер насыл чешитлерге болюнелер?
3. Багъ васталарына коре, муреккеп джумлелер насыл чешитлерге болюнелер?
4. Тизме муреккеп джумлелер маналарына коре насыл чешитлерге болюнелер?
5. Табили муреккеп джумлелер маналарына коре насыл чешитлерге болюнелер?
Вазифе 2. Ашагъыда берильген тизме муреккеп джумлелерни, уйгъун кельген багълайыджы ве ялгъамалар къошып, керилеме табили муреккеп джумлелерге чевиринъиз.(1б.)
Иш орьнеги:
Баарь келъди, лякин авушыджы къушлар аля даа учып кельмедилер.
Баарь кельсе де, авушыджы къушлар аля даа учып кельмедилер.
2. Ягъмур токътады, амма тереклерден тамчылар тюше эди.
3. Къаранлыкъ тюшти, лякин ишчилер ишлерини девам этелер.
4. Этраф беяз къарнен къаплангъан, лякин энди баарь къокъусы бар.
Вазифе 3.Муреккеп джумлелерни окъунъыз. Токътав ишаретлерини къойып, синтактик талиль этинъиз, багълайыджыларны бельгиленъиз. Джумленинъ схемасыны косьтеринъиз. (2 б.)
Бир бакъсанъыз олар ерге тиейим тиймейим деп уча бир даа бакъсанъыз дагълар устюнде пейда олалар._______________________________________________________________________________________
Эгер къоркъузмакъ истесенъ яхшы биль меним эллерим ойле пек назлы эллер дегиль кекирдегинъни бир сыкъсам билесинъми къардашым. ____________________________________________________________
Гедже ягъмур ягъмагъан лякин этрафтаки отлар терек япракълары сылангъан атта топракъ да дымлангъан.
_____________________________________________________________________________________________
Оларнынъ эвинде не ашамагъа аш тапылыр не ичмеге сув.___________________________________________
Вазифе 4. Джумлелерни кочюрип язынъыз, багълайыджысыз тизме муреккеп джумлелернинъ чешитлерини бельгиленъиз, хусусиетлерини изаланъыз.(1 б.).
Джемилевнинъ къоллары къалтырады, сесинде сертлик дуюлды. Козьлерини ачкъанда, кунеш къонгъан, къаранлыкъ тюшкен эди. Яш оджалар Мемет Нузетнен достлашалар, олар онынъ иш услюбини огренелер. Айрапетов башыны юкъары котерди, онынъ назары Сервернинъ козьлеринен чатышты. Чокъ ишлер япылды, зорлукълар аля бугунь битмеди. Надире башта онынъ не дегенини анъламагъан киби козьлерини бир къач кере юмып ачты, сонъ чырайы агъарды. Шерфе аптенинъ козьлери атешленди, чересине бирден шенълик орьтюльди. Якъуб онынънен джиддий лакъырды этмеге истеди, Нияр бир шей анъламагъа истемеди.
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Вазифе 1. Ашагъыдаки суаллерге джевап беринъиз. (1б.).
1. Насыл джумлелерге муреккеп джумле дерлер?
2. Багъ мунасебетлерине коре, муреккеп джумлелер насыл чешитлерге болюнелер?
3. Багъ васталарына коре, муреккеп джумлелер насыл чешитлерге болюнелер?
4. Тизме муреккеп джумлелер маналарына коре насыл чешитлерге болюнелер?
5. Табили муреккеп джумлелер маналарына коре насыл чешитлерге болюнелер?
Вазифе 2. Ашагъыда берильген тизме муреккеп джумлелерни, уйгъун кельген багълайыджы ве ялгъамалар къошып, керилеме табили муреккеп джумлелерге чевиринъиз.(1б.)
Иш орьнеги:
Баарь келъди, лякин авушыджы къушлар аля даа учып кельмедилер.
Баарь кельсе де, авушыджы къушлар аля даа учып кельмедилер.
2. Ягъмур токътады, амма тереклерден тамчылар тюше эди.
3. Къаранлыкъ тюшти, лякин ишчилер ишлерини девам этелер.
4. Этраф беяз къарнен къаплангъан, лякин энди баарь къокъусы бар.
Вазифе 3.Муреккеп джумлелерни окъунъыз. Токътав ишаретлерини къойып, синтактик талиль этинъиз, багълайыджыларны бельгиленъиз. Джумленинъ схемасыны косьтеринъиз. (2 б.)
Бир бакъсанъыз олар ерге тиейим тиймейим деп уча бир даа бакъсанъыз дагълар устюнде пейда олалар._______________________________________________________________________________________
Эгер къоркъузмакъ истесенъ яхшы биль меним эллерим ойле пек назлы эллер дегиль кекирдегинъни бир сыкъсам билесинъми къардашым. ____________________________________________________________
Гедже ягъмур ягъмагъан лякин этрафтаки отлар терек япракълары сылангъан атта топракъ да дымлангъан.
_____________________________________________________________________________________________
Оларнынъ эвинде не ашамагъа аш тапылыр не ичмеге сув.___________________________________________
Вазифе 4. Джумлелерни кочюрип язынъыз, багълайыджысыз тизме муреккеп джумлелернинъ чешитлерини бельгиленъиз, хусусиетлерини изаланъыз.(1 б.).
Джемилевнинъ къоллары къалтырады, сесинде сертлик дуюлды. Козьлерини ачкъанда, кунеш къонгъан, къаранлыкъ тюшкен эди. Яш оджалар Мемет Нузетнен достлашалар, олар онынъ иш услюбини огренелер. Айрапетов башыны юкъары котерди, онынъ назары Сервернинъ козьлеринен чатышты. Чокъ ишлер япылды, зорлукълар аля бугунь битмеди. Надире башта онынъ не дегенини анъламагъан киби козьлерини бир къач кере юмып ачты, сонъ чырайы агъарды. Шерфе аптенинъ козьлери атешленди, чересине бирден шенълик орьтюльди. Якъуб онынънен джиддий лакъырды этмеге истеди, Нияр бир шей анъламагъа истемеди.
8 344
6 412 
