ՆԱԽԱԿՐԹԱՐԱՆԻ ԵՌԱՄՍՅԱԿԻ ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆ
ՀՀ ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶԻ ԶՈՐԱԿԻ ՄՈՆԹԵ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ԱՆՎԱՆ ՄԻՋՆԱԿԱՐԳ ԴՊՐՈՑ (ՊՈԱԿ)
ԴՊՐՈՑԻ ՏՆՕՐԵՆ`__________Տ.ԲԱԲԱԽԱՆՅԱՆ
ԴԱՍՏԻԱՐԱԿ` ՍԻԼՎԱ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Վաղ գրաճանաչություն
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Պատկերացում ձևավորել պատմության և նախադասության մասին:
Սովորեցնել նախադասությունը` տրոհել բառերի, բառերը բաժանել վանկերի:
Գաղափար տալ հնչյունի մասին, սովորեցնել հնչերանգով առանձնացնել հնչյունը:
Որոշել հնչյունների քանակը:
Սովորեցնել կատարել երեք և չորս հնչյուն ունեցող, հնչյունային տարբեր կառուցվածքի բառերի հնչյունային վերլուծություն, այսինքն` սահմանել վերլուծվող բառերի, հնչյունների հաջորդականությունը, անվանել առանձնացված հնչյուններ` բառի մեջ իրենց հնչեղության համապատասխան:
Գաղափար տալ ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունների մասին:
Սովորեցնել ճիշտ օգտագործել «հնչյուն» , «տառ», «բառ» , «ձայնավոր հնչյուն» , «բաղաձայն հնչյուն» եզրույթները:
Անվանել բառեր տրված հնչյուններով, «ա», «ի», հնչյուն-տառերի ծանոթացում:
Արդյունքները:
Վաղ գրաճանաչության պարապմունքները կազմակերպվել են վերը նշված կրթական ծրագրի պահանջներին համապատասխան, որի արդյունքում երեխաները զինվեցին գրաճանաչության տարրական գիտելիքներով: Երեխաները կարողանում են կապակցված ու ամբողջական ձևով պատմել նկարը, տեսածը և լսածը, կարողանում են խոսքից կամ պատմությունից նախադասություն առանձնացնել, նախադասությունը բառերի վերլուծել, բառերը բաժանել վանկերի, վանկերը հնչյունների վերլուծել և այդ հնչյունների շարքից անհրաժեշտ հնչյունն առանձնացնել: Գիտեն ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունների տարբերությունը, ճանաչում են «ա», «ի», «ու» հնչյուն-տառերը և կարողանում են բառեր կազմել որոնք սկսում են այդ հնչյուններով:
Խոսքի զարգացում
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
5 – 6 տարեկան երեխաների խոսքի զարգացման ծրագիրը նպատակաուղղված է իրականացնելու երեխայակենտրոն կրթություն (դաստիարակություն և ուսուցում) պարապմունքներում, խաղերում, ազատ գործունեության պամաններում, առօրյաում` շրջապատին, հեքիաթներին, մանկական գրականությանը, ժողովրդական տոններին ծանոթացնելու ընթացքում: Ծրագիրը նախատեսում է երեխաներին ծանոթացնել` խոսքի հիմնական միավորներին (հնչյուն, բառ, նախադասություն): Մանկական հեքիաթների և պատմվածքների ունկնդրումը, ոտանավորների յուրացումը,ասացվածքների ընկալումը, արդյունավետ հաղորդակցումը ենթադրում են մանկապարտեզային կյանքում ստեղծել շփման հատուկ նախագծված իրավիճակներ, որտեղ կիրականացվի խոսքային հաղորդակցումը, կլուծվի հաղորդակցմանը երեխայի ազատ մասնակցության խնդիրը:
Երեխաներին պատմելու և ընթերցելու համար – Ղազարոս Աղայան - «Մեղուն ու աղավնին», Հովհաննես Թումանյան - «Ծիտը», «Սուտասանը», «Անհաղթ աքլորը», «Տերն ու ծառան», «Անբան Հուռին», «Ձախորդ Փանոս», «Անխելք մարդը», Խաչատուր Աբովյան - «Վատ ընկերը»:
Արտահայտիչ արտասանություն - «Հայր մեր», «Աղոթք երեխաներին», Ղազարոս Աղայան «Ամիսներ և չորս եղանակ», «Մանուշակ», Ներսես Շնորհալի «Մեղու», Սուրեն Մուրադյան «Մեծ եմ, թե փոքր»:
Ստեղծագործական պատմում – Փառանձեմ Պողոսյան - « Կիսատ պատմություն», պատմվածքի շարունակություն: « Ոսկե աշուն», « Տոնական հրավառություն» թեմաներով պատմվածքների հորինում:
Արդյունքները
Երեխաների բառապաշարը հարստացել է նոր բառերով և կարողանում են կապակցված խոսքի միջոցով շարադրել իրենց մտքերը, զարգացել է ստեղծագործական երևակայությունը, հեքիաթների շնորհիվ երեխաները ձեռք բերեցին բարոյական որակներ` ընկերասիրություն, բարություն, հոգատարություն և այլ մարդկային արժեքներ:
Տարրական մաթեմատիկա
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր, հոկտեմբեր, նոյեմբեր)
Մինչթվային հասկացությունների ամրապնդում-մեծ-փոքր, լայն-նեղ, շատ-մեկ, շատ-քիչ, հաստ-բարակ, բարձր-ցածր, տակ-վրա, շուտ-ուշ:
Մեծություն-սովորեցնել պայմանական չափերի օգնությամբ որոշել առարկայի մեծությունը` երկարությունը, լայնությունը, բարձրությունը, ինչպես նաև հեղուկ և ծորուն մարմինների ծավալը:
Երկրաչափական ձևեր և մարմիններ-սովորեցնել տարբերել և անվանել ձվածիրը (օվալը) և շրջանը: Վարժեցնել երկրաչափական ձևերը տարբերելու և անվանելու մեջ (քառակուսի, շրջան, եռանկյուն, ուղղանկյուն, խորանարդ, գլան, կոն):
Կողմնորոշում տարածության մեջ-ամրապնդել և խորացնել տարածական պատկերացումները (ձախից, աջից, վերևում, ներքևում, առջևից, ետևից, հեռու, մոտիկ):
Կողմնորոշում ժամանակի մեջ-ամրապնդել և խորացնել ժամանակի պատկերացումները` ցերեկ, գիշեր, առավոտ, կեսօր, այսօր, վաղը, երեկ:
Արդյունքները
Մաթեմատիկայի ուսուցումը մանկապարտեզում երեխաների իմացական ընդունակությունների սիստեմատիկ, մտավոր զարգացմանը նպաստող գործընթաց է, որի ժամանակ երեխաներին հաղորդվում է գիտելիքների որոշակի համակարգ: Մանկապարտեզում հաղորդվում են ծավալով փոքր և տվյալ տարիքի համար մատչելի գիտելիքներ:
Երեխաները կարողանում են առարկաները դասավորել աճող կամ նվազող կարգով` ըստ մեծության, երկարության, հաստության, լայնության, բարձրության, հավասարության: Խաղերի և զբոսանքների ժամանակ երեխաները ցույց են տալիս ամենաերկար, ամենակարճ, ամենահաստ, ամենաբարակ առարկաները և իրերը: Ճանաչում, տարբերում և անվանում են երկրաչափական պատկերները` շրջան, ձվածիր, եռանկյուն, քառակուսի, ուղղանկյուն, մարմինները` գունդ, խորանարդ, գլան, կոն: Գիտեն, որ այդ մարմինները կարող են լինել տարբեր չափսերի (մեծ շրջան, փոքր շրջան և այլն) և ունեն որոշակի առանձնահատկությունները (եռանկյուն ունի երեք կողմ, երեք անկյուն, երեք գագաթ): Բացի պարապմունքներից օրվա ընթացքում կազմակերպվում են զանազան դիտակտիկ խաղեր, խաղ վարժություններ, մտավարժանքներ, օրինաչափությունների որոնում, որը ավելի է ամրապնդում պարևապմունքի ընթացքում ստացված գիտելիքները: Մաթեմատիկայի յուրաքանչյուր պարապմունքի ժամանակ օգտագործել եմ զանազան մեթոդներ`
Բառային (բացատրում, պատմում, հարցեր):
Դիտողական (առարկայի, նկարի ցուցադրում, երկրաչափական պատկերներ և մարմիններ):
Պրակտիկ (աշխատանք անհատական նյութերով):
Խաղային (դիտակտիկ, զարգացնող, զվարճալի, մրցակցային):
Գրաֆիկական առաջադրանքներ:
Նկարչություն
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Սովորեցնել նկարել բնօրինակից, ինչպես նաև պատկերացմամբ ծաղիկներ, մրգեր, բանջարեղեն, խաղալիք: Արտահայտչորեն տալ ձևի գծանկարը , հարաբերական մեծությունը և առարկայի դիրքը : Հիմնվելով գույների իմացության վրա` կարմիր, կապույտ, դեղին, կանաչ, սև, սպիտակ և դրանց երանգները, կարող ենք ընտրել գունային գամմա պատկերը հաղորդելու համար:
Սովորեցնել բնությունից արված դիտումների հիման վրա վերարտադրել : Վերարտադրել մեծերի աշխատանքը, հասարակական իրադարձությունները, օգտագործելով պատկերավոր արտահայտչականության միջոցներ` ձև, կոլորիտ, կոմպոզիցիա:
Սովորեցնել կազմել դեկորատիվ նախշեր` օգտագործելով սպիտակ և գունավոր ֆոներ: Մշակել մատիտը հավասարաչափ գծիկներ քաշելու կարողությունը` – ուղիղ, թեք, հորիզոնական, ալիքաձև: Վրձինը լավ հագեցնել ներկով: Սկզբնական շրջանում աշխատել բաց գույներով:
Երեխաների մոտ գունազգացությունը ամրապնդելու նպատակով կազմակերպել «խաղ գույներով»` ունենալով սպիտակ թուղթ, ջրաներկ, գուաշ կամ գունավոր մատիտներ:
Արդյունքները
Երեխաների գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստեց նկարչության պարապմունքները: Երեխաները կարողանում են ճիշտ բռնել և ճիշտ
օգտագործել մատիտը, վրձինը, լսում են հրահանգները և կատարում են պահանջված աշխատանքը բավականին հաջողված: Կարողանում են նկարել մրգեր, բանջարեղեններ: Գիտեն բոլոր գույները և ըստ դրանց էլ կարողանում են պատկերին հաղորդել ճիշտ գունային գամմա: Բոլոր երեխաները հաճույքով մասնակցում են պարապմունքներին:
Պարապմունքների ժամանակ օգտվել եմ դիտման և զրույցի մեթոդներից:
ԾԵՓ
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Սովորեցնել` ծեփել բնօրինակից պատկերացմամբ ծանոթ առարկաներ, տալով բնորոշ կողմեր` բանջարեղեն, միրգ, հատապտուղ, ծաղիկներ: ՈՒնենալ պլաստիլին , կավ, կերտաձող` նախշեր կատարելու համար: Տալ պատկերվածի արտահայտչականությունը, բնորոշ արտահայտչական շարժումներ կառուցողական և քանդակագործական ձևերով :Սովորեցնել երեխաներին դեկորատիվ հարթաքանդակ կատարել:
Արդյունքները
Ն/դ տարիքի երեխաների դաստիարակության ծրագրում ըստ տարիքային խմբի տրված է ծեփի պարապմունքներ: Ծեփի պարապմունքների հիմնական նպատակն է երեխաների մատների մանր մոտորիկայի զարգացումը:
Երեխաները կարողանում են օգտագործել պլաստիլինը ըստ պահանջի, մատների նուրբ շարժումներով կարողանում են ստանալ տարբեր իրեր, գիտեն ինչպիսի շարժումներով կարելի է գունդ պատրաստել, բթամատով և ցուցամատով տափակեցնել խմորը, պատրաստել տերև և այլն:
Պարապմունքների ժամանակ պատրաստել ենք կրիա, սունկ, ծաղիկ, ձնեմարդ, տերևներ և այլ գեղեցիկ իրեր:
Այս պարապմունքների ժամանակ կիրառել եմ ուսուցման տարբեր մեթոդներ, հատկապես ցուցադրման և բացատրման մեթոդները, որը երեխաների մոտ առարկայի ճիշտ պատկերն է:
Ծեփակերտումը զարգացնում է երեխաների ստեղծագործական ունակությունները և աշխատանքային կարողությունները:
ԱՊԼԻԿԱՑԻԱ
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Սովորեցնել կատարել և փակցնել կլոր ու օվալաձև առարկաների պատկերներ սունկ, աշնանային տերևներ, հավի ճտեր և այլն: Կազմել պատկերներ առանձին մասերից Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշը, ծաղիկներ, տերևներ, աշնան գորգ,ունենալ գունավոր թղթեր և բութ ծայրերով մկրատներ:
Սովորեցնել` թուղթը ծալելու միջոցով պատրաստել նավակ ,ինքնաթիռ,զամբյուղ: Սովորեցնել` պատրաստված խաղալիքները նախշազարդել իրենց ցանկությամբ: Սեղանային թատրոնների համար ստվարաթղթից կտրել տարբեր ստվերապատկերներ և գունազարդել:
ԿԱՌՈՒՑՈՂԱԿԱՆ նյութերով կառուցել շինությունների նմուշներ, դաստիարակի տված օրինակով , առանձնացնելով հիմնական մասերը, ,սահմանել այդ մասերի , տարածական տեղադրությունը մեկը մյուսի նկատմամբ:
Թ ՂԹԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
Պատրաստել էջանիշ, տուփ, հովհար, զամբյուղ, նավակ, ծաղիկ աղաման, գորգ, թռուցիկ-նետ, գլխարկ, ալբոմ:
ԱՇԽԱՏԱՆՔ ԲՆԱԿԱՆ ՆՅՈՒԹԵՐՈՎ
Ծանոթացում դեկորատիվ բույսերին, նրանց անվանումներին,գույնի,ձևի հետ:Դեկորատիվ բույսերից կազմել ծաղկեփունջ:
Արդյունքները
Ապլիկացիա ենք կատարել գունավոր թղթերով և բնական նյութերով: Աշխատանքների ընթացքում զարգացավ երեխաների երևակայությունը, արագ կողմնորոշվելու կարողությունը և այլ կարևոր հատկանիշներ: Երեխաները կարողանում են տարանջատել գեղեցիկը տգեղից և մատնացույց են անում իրենց շրջապատող բոլոր գեղեցիկ իրերը:
Միասին ստեղծել ենք մի փոքրիկ աշնանային անտառ, օգտագործելով ծառի ճյուղեր, գոյնզգույն տերևներ, պլաստիլինից պատրաստված կենդանիներ, որի արդյունքում երեխաները ստացան գիտելիքներ տարվա եղանակների և բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունների մասին:
Էկոլոգիա
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Կենդանի, անկենդան բնություն:
Կենդանի օրգանիզմների յուրահատկությունները, նրանց բազմազանությունը, տարածումը:
Կենդանի օրգանիզմների արտաքին տեսքի և վարքի հարմարումը գոյության պայմաններին:
Բնակավայրի բազմազանությունը (ջրային, երկկենցաղ, օդային, ցամաքային)
Բնությունը իմ շուրջը:
Ինչպես պետք է պահել բնության մեջ:
Ինչպես օգտագործել պաշարները:
Բնության մեջ գործող կապը:
Արդյունքները
Երեխաները դիտումների, էքսկուրսիաների, զբոսանքների ժամանակ տեսնում են իրենց շրջապատող բնությունը և որոշակի գիտելիքներ ստանում: Գիտեն նաև կենդանի և անկենդան բնության, ջրի, արևի և բնության այլ երևույթների կարևորության մասին:
Երաժշտություն
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Մեր Հայրենիք – Հայաստանի Հանրապետության օրհներգ – խոսք` Մ. Նալբանդյանի, երաժշտություն` Բ. Կանաչյանի:
Դդումի բողոքը – խոսք` Լ. Սարգսյանի:
Տարեդարձի երգ – խոսք` Ռ. Զոհրաբյանի:
Եղնիկն ու նապաստակը – խոսք` Ս. Մուրադյան
Նապաստակը ծիծաղի սենյակում – խոսք` Ս. Մուրադյան
Տոնածառի երգ – խոսք` Հ. Խրիմյան
Արդյունքները
Երեխաները կարողանում են ճիշտ նոտաներով երգել բոլոր երգերը: Հիշում են երգերի բովանդակությունը և կարողանում են երգի բառերի բովանդակությամբ հետաքրքիր բեմադրություններ մտածել: Հերոսներին ընտրում են երեխաները իմ օգնությամբ:
Ֆիզկուլտուրա
1-ին եռամսյակ (սեպտեմբեր , հոկտեմբեր , նոյեմբեր)
Քայլք – քայլել դահլիճի հրապարակի տարածքով, ամբողջ խմբով:
Շրջանցել հատակին դրված առարկաները, բուլավաները: Քայլքի ընթացքում վերցնել մարզափայտիկներն արկղից և դասավորել ավելի հեռու դրված արկղի մեջ:
Վազք – միմյանց ետևից դահլիճի անկյուններով, եզրերով: Վազք ցրված, օգտվել ամբողջ տարածությունից:
«Արագ վերցրու՛- արագ դի՛ր»: Ցրված վազքից հետո դաստիարակի ազդանշանով կազմել միաշարք, օղակներ: Շարժախաղ դաստիարակի ընտրությամբ:
Հավասարակշռություն - քայլքից, վազքից հետո ազդանշանով կանգնել և կատարել որոշ առաջադրանքներ: «Կատարի՛ր ֆիգուրա» (պատկեր): Շարժախաղեր` «Բռնոցի», «Մկան թակարդ», «Զույգերով վազք»:
Ցատկեր – թռչկոտել տեղում: Հեռացատկ տեղից 50-60սմ:
Շարժախաղ – «Կարթ»:
Նետումներ – նետել գնդակը վերև, գետնին, բռնել զույգ ձեռքով, նետել աջ և ձախ ձեռքերով: «Բռնի՛ր գնդակը»: Բռնել գնդակը 5-8 անգամ,առանց գցելու:
Սողանցում – մագլցում – սողանցել 60-50մ պարանի տակից
Մագլցել մարզապատի վրա:
Շարումներ – շարվել տողանով, շարվել օղակներով:
«Ու՞մ օղակը գեղեցիկ և արագ կշարվի»:
Արդյունքները
Չնայած երեխաների արագ զարգացմանը, նրանց ոսկրային համակարգը դեռ լավ զարգացած չէ, դրա զարգացմանը նպաստում է ֆիզիկական դաստիարակությունը: Երեխաները կատարում են հիմնական քայլ, իմ ազդանշանով կարողանում են ցրված քայլից կազմել ուղիղ գիծ կամ շրջան: Կատարում են հեռացատկ, գնդակով նետումներ:
Ֆիզկուլտուրայի պարապմունքները անցեն կացվում խաղային մեթոդով:
Ծնողական ժողովներ
Ընտանիք – մանկապարտեղ, ծնող – դաստիարակ փոխադարձ կապը, տալիս է մեզ հնարավորություն ճանաչելու և ճիշտ դաստիարակելու մեր երեխաներին:
Ծնողների հետ տարվող աշխատանքները նախադպրոցական հաստատության մանկավարժների գործունեության համակարգի անբաժանելի մասն է: Այն արդյունավետ է, եթե գիտականորեն հիմնավորած, համակարգված և օրգանապես միահյուսված է դաստիարակի ընդհանուր մանկավարժական գործունեությանը: Ծնողների հետ մանկավարժի աշխատանքն իրականացվում է հետևյալ ձևով` տարաբնույթ միջոցառումներ, մանկավարժական զրույցներ և թեմատիկ խորհրդատվություններ , գիտական – ծնողական համաժողովներ:
Ծնողների հետ ստեղծվել են ծնողական անկյուն` որտեղ փակցված է ծնողների համար խորհուրդներ: Բոլոր ծնողները ակտիվորեն մասնակցում են կազմակերպված միջոցառումներին: Ունենք ծնողկոմիտեի 4 անդամներ:
Դասացուցակ
Երկուշաբթի Երեքշաբթի
Գրաճանաչություն Մաթեմատիկա
Երաժշտություն Ֆիզկուլտուրա
Նկարչություն Խոսքի զարգացում
Չորեքշաբթի
Գրաճանաչություն
Երաժշտություն
Նկարչություն
Հինգշաբթի Ուրբաթ
Մաթեմատիկա Խոսքի զարգացում
Ֆիզկուլտուրա Ծեփակերտում
Էկոլոգիա Ապլիկացիա
20