Ներառական կրթություն

ՆԵՐԱՌԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ՝

ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ԲՈԼՈՐԻ

ՀԱՄԱՐ

ՆԵՐԱՌԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ

  Ներառական կրթության գաղափարախոսությունը հիմանդրվել է կրթությունը կարգավորող հիմնարար օրենքով դեռ 1999թ.-ին:

«2005-ին ԱԺ-ն  ընդունեց «Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող անձանց կրթության մասին» օրենքը, որտեղ հստակ ներառական կրթության գաղափարախոսությունը ներառված էր:

2012թ.-ին ՀՀ Կրթության և գիտության նախարարությունը հանդես եկավ մի նախաձեռնությամբ, որի համաձայն այլևս գոյություն չեն ունենալու ՆԴ (Ներառական դպրոց) և ոչ ՆԴ-ներ, այլ խոսքը գնալու է համընդհանուր ներառականության մասին՝ այսինքն ՀՀ-ում գործող բոլոր հանրակրթական դպրոցներն ինքնըստինքյան պետք է դառնան ներառական:

Համընդհանուր ներառականության անցնելու անհրաժեշտությունը ՀՀ - ում հաստատվեց ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից 2014 թ . դեկտեմբերի 1- ին « Հանրակրթության մասին » ՀՀ օրենքում կատարած փոփոխություններով , որոնց համաձայն՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 1- ը Հայաստանի բոլոր հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում նախատեսվում է ներդնել համընդհանուր ներառական կրթության համակարգ :

Ի ՞ նչ է ներառական կրթությունը

Այն կրթության կազմակերպման գործընթաց է: « Ներառում » հասկացությունը ՀՀ - ում հիմնականում շրջանառության մեջ դրվեց ներառական կրթության մասին օրենքն ընդունելուց հետո : Այս դեպքում խոսքը կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների մասին էր , որոնք մինչ այդ դպրոցական կրթություն էին ստանում հատուկ հաստատություններում : Օրենքը ենթադրում էր հանրակրթական հաստատություններում համապատասխան պայմանների ստեղծում , որը թույլ կտար ներառական կրթության կարիք ունեցող երեխաներին սովորել իրենց հասակակիցների հետ: Այն բացառում է ամեն տեսակ խտրականություն երեխաների նկատմամբ: Ներառական կրթությունը ենթադրում է, որ աշակերտներն իրենց ողջ բազմազանությամբ ու յուրատեսակությամբ սովորում են կողք-կողքի, նույն դպրոցում և դասարանում։

ԿԱՊԿՈՒ

Կ րթության   ա ռանձնահատուկ   պ այմանների   կ արիք   ու նեցող

Ներառական կրթության խնդիրները

Ինչքան էլ ներառական կրթությունը հիանալի գաղափարախոսություն է, որը բացառում է ամեն տեսակ խտրականություն երեխաների նկատմամբ և ապահովում է հավասար վերաբերմունք բոլոր մարդկանց հանդեպ, սակայն մեր հանրապետությունում այն իրականացվում է մի շարք բացթողումներով.

• Շենքային պայմաններ՝ անգամ այն դպրոցներում, որտեղ արդեն իսկ իրականացվում է ներառական կրթություն, շենքային պայմանները հարմարեցված չեն երեխաների առանձնահատկություննեին:
• Աշակերտների քանակը: 4-5 աշակերտ 1-ին դասարանում, որոնց մոտ առկա է ադապտացիայի խնդիր, խոչընդոտ են առաջացնում դասապրոցեսը կազմակերպելու և մյուս աշակերտների ուշադրությունը կենտրոնացնելու ուղղությամբ:
• Ուղեկցող մասնագետներ: Ուսուցիչը նման պայմաններում միայնակ չի կարող աշխատել: Այլ մասնագետների, ծնողի ներկայության կարիք է զգացվում: Եվ որքան էլ նրանք աշխատեն շշուկով, աղմուկ է լինում դասարանում:

4. Ներառվող երեխայի մտավոր զարգացման մակարդակը: Ներառումը համընդհանուր գործընթաց է, ուստի դպրոցում կարող են հայտնվել զարգացման տարբեր աստիճանի խանգարումներով երեխաներ: Ոմանք ներառականն դպրոցում ապահովում են միայն իրենց ֆիզիկական ներկայությունը: Նրանք ծրագիրը չեն հասցնում և պահանջում են անհատական մոտեցում: Ստացվում է անհատական պարապմունք դասարանում ,և ոչ թե ներառում:

5. Ինքնասպասարկման հմտություններ: Հաճախ կարող ենք դպրոցում տեսնել երեխաների, ում մոտ զարգացած չեն ինքնասպասարկման հմտությունները:

6. Ծնողների անադեկվատ պահանջներ: Շատ դեպքերում ծնողները երեխաներից պահանջում են շատ ավելին, քան թույլ են տալիս երեխայի հնարավորությունները:Նրանք իրենց երեխաներին տեսնելով նորմալ զարգացում ունեցող հասակակիցների կողքին,ենթադրում են ,որ իրենց երեխան էլ պետք է նույնքան յուրացնի: Հաճախ ուրախանում են իրենց երեխայի փոքրիկ հաջողությամբ և դրա համար ակնկալում գերազանց գնահատական, որը սակայն գնահատման ընդհանուր չափանիշներով գերազանց չէ:

7. ԿԱՊԿՈւ երեխաները ունեն որոշակի արտոնություններ, որն արդեն իսկ խտրականություն է մյուս երեխաների նկատմամբ:

Բազմամասնագիտական թիմ

Ըստ ներառական կրթության ոլորտը կարգավորող իրավական ակտերի՝ ԿԱՊԿՈՒ երեխաների հետ աշխատելու համար դպրոցները պետք է ունենան հատուկ բազմամասնագիտական թիմ ( ընդհանուր կրթության մանկավարժ , հատուկ կրթության մանկավարժ հոգեբան , լոգոպեդ և թիմի համակարգողը ):

Բազմամասնագիտական թիմը բազմաթիվ ոլորտներ ներկայացնող մասնագետներից և երեխայի ընտանիքի անդամներից բաղկացած խումբ է , որը հետապնդում է մեկ ընդհանուր նպատակ՝ ապահովել կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխայի հաջողությունը հանրակրթական դասարանում։ Թիմը կազմված է մասնագետներից , ընտանիքի անդամներից , իսկ հարկ եղած դեպքում թիմին միանում է նաև երեխան:

Դպրոցում մուտքը ներառական կրթություն բազմամասնագիտական թիմի անդամների միջև պետք է հստակեցվի մասնագիտական դերերի բաշխմամբ, միևնույն ժամանակ պետք է մասնագետները իրենց համագործակցությամբ լրացնեն միմյանց աշխատանքը: ԲՄԹ-ն (Բազմամասնագիտական թիմ)՝ մի կողմ թողնելով անձնական, մասնագիտական մոտեցումը, պետք է որդեգրի հետևյալը՝ ԿԱՊԿՈՒ երեխային զարգացնել, աջակցել, շտկել և հասկանալ: Ուսուցիչը պետք է տեղեկացված լինի երեխայի կարիքի մասին և համապատասխան օժանդակություն ցուցաբերի, հակառակ պարագայում տեղի կունենա անդառնալի իրավիճակ:

ԱՈՒՊ

Անհատական ուսուցման պլան

Անհատական ուսուցման պլանը՝ ( ԱՈւՊ ) - ը , ուղեցույց է կամ միջոց ուսուցիչների , դաստիարակների , երեխաների հետ աշխատող մասնագետների , ծնողների համար : Այն օգնում է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողների անհատական ուսուցումը հանրակրթական դպրոցներում արդյունավետ կազմակերպելուն և նրա կրթական հատուկ կարիքները բավարարելուն :

Սովորողների ԱՈւՊ - ը կազմակերպվում է դիտարկման և գնահատման արդյունքների հիման վրա : ԱՈւՊ - ը կազմում է հետևյալ բազմամասնագիտական խումբը .

. ուսուցիչ ,

. հատուկ մանկավարժ ,

. սոցիալական աշխատող ,

. ծնող ,

. այլ մասնագետներ ( հոգեբան , սուրդոմանկավարժ և այլն ):

ԱՈւՊ - ը կրթական գործընթացի պլանավորումն է : Այն պետք է ունենա հստակ ձևակերպված վերջնանպատակ , տարեկան նպատակ , կարճաժամկետ խնդիրներ ( վերջնանպատակին և տարեկան նպատակին հասնելու համար ) և տարեկան ծրագիր : ԱՈւՊ - ում անպայման պետք է նշվի , թե ո՞ր ծրագրերից է օգտվել խումբը նպատակները և կարճաժամկետ խնդիրները ձևակերպելու համար :

ԱՈւՊ - ները կազմվում են պետության կողմից հաստատված հատուկ կրթության առարկայական չափորոշիչներով և ծրագրերով , որոնք առանձնացված են ըստ թեթև , չափավոր , ծանր մտավոր հետամնացության : ԱՈւՊ - ը գրվում է որոշակի ժամանակահատվածի համար : ԱՈւՊ - ը կազմող թիմը պետք է հավաքվի 6, իսկ անհրաժեշտության դեպքում 3 ամիսը մեկ անգամ , որպեսզի վերանայի նպատակներն ու խնդիրները , քննարկի երեխայի ուսումնական առաջընթացը :

Երեխայի մեծանալու հետ փոփոխվում են նրա ուսումնական կարիքները : ԱՈւՊ - ը պետք է փոխվի ըստ անհրաժեշտության :

Յուրաքանչյուր օրվա ավարտին աջակցության խումբը ԱՈՒՊ - ի համապատասխան բաժիններում գրառում է իրականացված աշխատանքները : Հանրակրթական ուսումնական հաստատության տնօրենի ` ուսումնական աշխատանքի գծով տեղակալը առնվազն ամիսը մեկ անգամ հրավիրում է տվյալ սովորողի ուսուցիչների և աջակցության խմբի անդամների ժողով՝ ամփոփելու տվյալ ամսվա ընթացքում սովորողի ԱՈՒՊ - ով նախատեսված աշխատանքների , այդ թվում ` աջակցող ծառայությունների արդյունքները :

Անհրաժեշտության դեպքում ժողովին կարող են հրավիրվել սովորողի ծնողն ու տ արածքային կենտրոնի մասնագետները :

Ամբողջ աշխարհում ներառումը այլևս ապրելակերպ է, մարդկանց համատեղ ապրելու, աշխատելու և սովորելու կենսակերպ: Յուրաքանչյուր երեխա պետք է իրեն հարմարվետ և կարևորված զգա հանրակրթության պայմաններում, և պետությունը պետք է յուրաքանչյուր երեխայի մասին հոգ տանի անկախ նրանից երեխան առանձհատուկ պայամանների կարիք ունի թե չունի

Բ Ա Յ Ց…

Հայաստանում գործում է ոչ թե ներառական , այլ ինտեգրված կրթություն : Այսինքն , ԿԱՊԿՈՒ երեխան ինտեգրվում է դպրոց , կրթություն է ստանում բոլորի հետ միասին , սակայն նրա նկատմամբ կիրառվում է տարբերակված մոտեցում :

Ինտեգրում

Ներառում

Ինտեգրում