Ньютондун үчүнчү закону

НЬЮТОНДУН ҮЧҮНЧҮ ЗАКОНУ

Ар бир аракет карама-каршы аракетти жаратат!

Бир нерсенин экинчисине болгон аракети бир жактуу болушу мүмкүн эмес, эки нерсе тең бири-бирине таасир этет, б.а. өз ара аракеттенет.

Ньютондун үчүнчү законунун түзүлүшү:

Эки нерсенин бири-бирине таасир эткен күчтөрү чоңдугу боюнча бирдей жана багыты боюнча карама-каршы

F 1 = -F 2

F 1 – биринчи нерсенин экинчисине тийгизген таасири

F 2 – экинчи нерсенин биринчисине тийгизген таасири Минус белгиси күч векторлорунун ар кандай багыттарга багытталгандыгын көрсөтөт

Бир түз сызыкты бойлото багытталган эки күчтү кошуу:

Араба түртүү: Эки бала бир арабаны бир багытка түртүп жатат дейли. Биринчи бала 10 Ньютон күч менен, экинчи бала 5 Ньютон күч менен түртсө, арабага жалпы 15 Ньютон күч келтирилет. Бул күчтөр бир багытка багытталгандыктан, кошулат.

Футбол ойноп жатканда, топко сокку урганда, бутка жана топко бир түз сызыкта, бирок карама-каршы багытта күч келтирилет. Эгерде сокку күчү 20 Ньютон болсо, топко да 20 Ньютон күч келтирилет, бирок багыты тескери.

2. Тең аракет этүүчү күч:

• Жерде туруу:  Биз жерде турганда, биздин салмагыбыз жерге күч келтирет. Ошол эле учурда, жер бизге тең жана карама-каршы күч келтирет. Бул күчтөр тең салмактуу болгондуктан, биз жерге кирип кетпейбиз же абага көтөрүлбөйбүз.
• Сууда сүзүү:  Сууда сүзгөндө, биз сууну артка түртөбүз, ал эми суу бизди алдыга түртөт. Бул тең аракет этүүчү күчтүн мисалы.

3. Ньютондун үчүнчү закону:

• Секирүү: Жерден секиргенде, биз жерди ылдый түртөбүз, ал эми жер бизди өйдө түртөт. Бул Ньютондун үчүнчү законунун мисалы. Биздин түрткөн күчүбүз канчалык чоң болсо, жердин бизди түрткөн күчү да ошончолук чоң болот, жана биз ошончолук бийик секиребиз.
• Калак менен кайык айдоо: Калак менен сууну артка түрткөндө, суу кайыкты алдыга түртөт. Бул дагы Ньютондун үчүнчү законунун мисалы.

Массасы 300 г шар 0,6 Н күч менен дубалга тийди. Дубалдан кайра секиргенден кийинки ылдамдануу канчалык чоң?

Берилди: