« Номдар » (кæронбæттæн урок номдарæй)

Этапы нысан

Ахуыргæнæджы архайд

Ахуырдзауты архайд

Технологитæ

Компетенцитæ (арæхстдзинæдтæ)

1. Оргмомент(2 мин)

Скъоладзауты сразæнгард кæнын урок райдайынмæ

- Уæ бон хорз! Раттæм ма салам нæ уазджытæн, уæ кæрæдзийæн!

1. Уæ кæрæдзийæн-ма раарфæ кæнут, кæддæра цавæр арфæйы ныхæстæ зонут.

Сывæлæттæ дæттынц кæрæдзийæн салам. Сæхи урочы райдианмæ бацæттæ кæнынц.

Хъазты технологи

Коммуникативон: ныхасмæ хъусын, æмбарын æй

Цæттæдзинад ахуырадмæ, урочы кусынмæ

2. Урочы нысан æмæ хæстæ сбæрæг кæнын (10 мин)

Мотивацион уавæр сæвзæрын кæнын урочы темæ сбæрæг кæнынæн

- Ардæм цæугæйæ диссаджы рæсугъд нывтæ ссардтон, фæлæ мын сæ дымгæ аскъæфта æмæ сæ фæдихтæ кодта. Аххуыс-ма мын кæнут сæ сæмбырд кæнынмæ. Сæмбырд кæнын пазлтæ. Цы уынæм нывты? Цавæр ныв дзы у уæлдай?

Цæмæ гæсгæ йæ сбæрæг кодтат?

- Уæдæ абон нæ ныхас цæимæ баст уыдзæн?

- Уæдæ-ма нывтæм гæсгæ уæхæдæг сбæрæг кæнут, цавæр ныхасы хайы кой кæндзыстæм абон нæ урочы?

Дзуапп дæттынц фæрстытæн, фыссынц тетрæдты æмæ фæйнæгыл

(2 нывы æвдисынц предметтæ, 1 – архайд)

(Урочы грамматикон темæ: Номдар

Урочы ныхасы темæ: Мæ Ирыстон)

Проблемон уавæр саразын

Хъазты технологи

Коммуникативон: ныхасмæ хъусын, æмбарын æй; хи хъуыдытæ æргом кæнын ныхасы нысан æмæ уавæрмæ гæсгæ.

 Регулятивон: хи архæйдтыты фæтк хибарæй сбæлвырд кæнын; хъæугæ информаци ссарын æмæ рахицæн кæнын.

Базонæн:

æвзаджы æмбарынæдтæ зæрдыл æрлæууын кæнын

Цæттæ кæнын ахуырдзауты ныхасы архайынмæ, ныхас кæнын, хатдзæгтæ кæнын зонын

Урочы нысан æмæ хæстæ сбæрæг кæнын, кæцытыл дзуапп лæвæрд æрцæудзæн урочы дæргъы

- Фæйнæгыл фыст дзырдтæм гæсгæ-ма уæ исчи, сбæрæг кæнæд нæ урочы нысантæ…

Экраныл урочы нысантæ…

Урочы нысантæ: Сфæлхатын æмæ бафидар кæнын номдарæй рацыд æрмæг.

Бакусын ныхасы рæзтыл.

Бацамонын вазыгджын номдарты арæзт.

Кæй зæгъын æй хъæуы, ацы нысантыл кусгæйæ, мах ныхасы рæзтыл дæр бакусдзыстæм, аргъæуттæ дæр нæ зæрдыл æрлæууын кæндзыстæм, дзырдуатон куыст дæр бакæндзыстæм

Нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм, цы зонæм номдары тыххæй (нывтæм гæсгæ)

Цы у номдар?

Номдары нымæцтæ

Нывтæм гæсгæ саразын хъуыдыйад лæвæрд дзырдтæй

Фыссынц нымæц, темæ, эпиграф

Бæрæг кæнынц урочы хæстæ

(æвдисы предмет)

(Сывæллæттæ зæрдиагæй хъусынц ахуыргæнæгмæ)

Проблемон ситуации

Критикон хъуыдыкæнынад

Хи хъуыды дзурыны хъомад. Иумæйаг куысты архайыны хъомад. Коммуникативон арæхстдзинад.

Æрмæгыл кусгæйæ , цы уыдзæн скъоладзаутæн цæлхдур, уый сбæрæг кæнын

Критикон хъуыдыкæнынад

Логикон хъуыдыкæнынады рæзт

3. Ног æрмæг. Хæслæвæрдтæ æрмæгмæ.(7 мин)

Номдарты синтаксисон роль

- Равзарын хъуыдыйад.

Дзырд «ахуыргæнæг» -æн йæ формæ куыд ивд æрцыд

Куыд хонæм номдарты кæрæтты ивынад фæрстытæм гæсгæ?

Цал хауæны ис ирон æвзаджы?

- Алкæй раз дæр сыфтыл – дзырдтæ, ссарын дзы номдар æмæ йæ атасындзæг кæнын, фæбæрæг кæнын хауæнтæ.

--- Кæрæдзимæ раттут уæ куыстытæ, алчидæр сбæрæг кæнæд йæ сыхаджы куыст.

1. Бакæсæм иннæ нывмæ, чи у?

Куыд арæзт у ацы дзырд?

Балц ₊ он – цц

Нæ «бæлццонимæ» ма иу бæлццоны куы баиу уа, уæд сæ куыд ис схонын?

- Нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм номдарты дзырдарæзт.

Саразын номдартæ

1-аг рæнхъ 2-аг рæнхъ

Карк + дон Лæг + дзинад

Хъус + ой хæдзар+ ад

Æм + кус + æг æм +бал + ад

Саразын хъуыдыйад æппæт номдартæй дæр спайда кæнгæйæ.

Хатдзæг: Номдар хъуыдыйады арæхдæр вæййы сæйрат кæнæ æххæстгæнæн.

(йæ кæрон, фарстмæ гæсгæ)

(тасындзæг)

Хъуыдыйæдтæ æвзарынц. Фыссынц, хъусынц, рæдыдтæ раст кæнынц. Къордты куыстæн дæттынц аргъ.

(бæлццон-путешественник)

Æмбæлццонтæ

Разæфтуантæ æмæ фæсæфтуанты фæрцы

Критикон хъуыдыкæнынад.

Логикон хъуыдыкæнынад.

Къордгай куыст . Хибарæй куыст. Кæрæдзийы куыстæн аргъ кæнын. Рæдыдтæ бæрæг кæнын æмæ раст кæнын. Ныхасы рæзтыл кусын.

Æвзагон æмæ лингвистикон арæхстдзинæдтæ. Зонын теории, практикон æгъдауæй дзы пайда кæнын.

Æвзагон æмæ лингвистикон арæхстдзинæдтæ. Зонын теории, практикон æгъдауæй дзы пайда кæнын. Номдартæ агурын, хæслæвæрдтæ æххæст кæнын.

4.(3 мин.)

Грамматикон физминуткæ

Хъазт. Карточкæтыл фыст дзырдты хæйттæ рæнхъыл кæрæдзимæ дæттынц (хъуамæ дзы вазыгджын номдартæ рауайа), йæ дзырд цы рæнхъ амбырд кæны, уый йæ фæйнæгыл афыссы

Чындз + æмбал Кино + ныв Уæрдон + вæндаг Дон + был Чындз + æхсæв Хи + сæрфæн

Улæфынц.

Хъазт- ерыс.

5. Номдарæй рацыд æрмæгæй зонындзинæдты систематизаци.(7 мин)

Номдарæй рацыд æрмæг æмиуад æмæ систематизации скæнын

- Иу хатт-ма нæ зæрдыл æрлæууын кæнæм, цæуыл уыд нæ ныхас?

Фæйнæгыл цы уынут? Æрхъуыды – ма кæнут нывтæм фарст (цавæр бæстæты тырысатæ ис нывы?)

Америкæйы - номдар Республикæ – номдар Уæрæсейы – номдар

Иугонд – миногон Цæгат – миногон Федераци – номдар

Штаттæ – номдар Ирыстон – номдар

Алани – номдар

Бацамонын цыбыргонд вазыгджын номдарты растфыссынад (АИШ, РЦИ-А, УФ)

Зæгъæм, исчи уæ бафарста: «Уæ бæстæ, уæ адæм иннæ цæрæнбынæттæй хицæн кæны?»

Цы дзуапп ын раттиккат?

----- Ныффыссын дзырдуат:

Æгъдау

Æфсарм

Æрдз

Уынаффæ

Экологон-рухстауæн

Наукон-иртасæн

Уагдон

Фæзуат

Архайдтæ зæрдыл лæууын кæнынц. Архайды фæстиуджытæн аргъ дæттынц. Æрмæг систематизации кæнынц.

(тырысатæ).

Дыууæ скъоладзауы фæйнæгыл архайынц

Иннæтæ та кусынц къордгай

(бацамонын дзырдты мидис, æрдзурын сæ растфыссынадыл)

Къордтæй куыст. Индивидуалон куыст. Кæрæдзийы куыстæн аргъ кæнын. Рæдыдтæ бæрæг кæнын æмæ раст кæнын.

Чиныджы æрмæгимæ куыст

Алыхуызон хъуыдытæ нымайын æмæ афтæмæй æмгуыст кæнын. Иумæйаг уынаффæмæ æрцæуын. Хи бæрнондзинад æмбарын иумæйаг хъуыддаджы

Зонындзинæдты актуализаци.

Æрмæг бафидар кæныныл куыст

Ирыстоны æрдз у тынг диссаг! Бакæсæм текст. Къордгай куыст , инд. хæслæвæрдтæ. Ссарын æмæ рафыссын вазыгджын номдартæ, фæбæрæг кæнын сæ растфыссынад(къордæй иу архайы фæйнæгыл)

- Ахъуыды-ма кæнут, алы къорд дæр, æмæ зæгъут, тексты сæйраг сагъæс цæуыл у?

- Кусынц текстимæ.. Тетрæдтæ баивынц, кæрæдзийæн бæрæггæнæнтæ æвæрынц.

(Спайда кæнын текстæй )

Æрдз нæ дарæг у, æмæ йæ хъæуы хъахъхъæнын!

Хибарæй куыст (индивидуалон куыст). Кæрæдзийы куыстæн аргъ кæнын. Рæдыдтæ бæрæг кæнын æмæ раст кæнын.

Текстæй хъæугæ æрмæг исын. Бæлвырд кæнын. Зындзинæдтæ хибарæй аиуварс кæнын. Искæй куысты рæдыдтæ сбæлвырд кæнын, аргъ скæнын.

6. Урочы фæстиуджытæн аргъ скæнын.(4 мин)

Рефлекси

- Цы хæссут урокæй? Ногæй цы базыдтат урочы ?

- Уыдонæй мæ царды хъæудзæн…

Æргом кæны, цæлхдур иуварс кæнгæйæ сæм зындæр цы фæкаст, урочы сын цымыдисагдæр цы уыд

Сæ куыстæн, сæ æмбæлтты куыстæн аргъ кæнынц, сæ размæ ног нысантæ æвæрынц

Ахуырдзауты дзургæ дзуæппытæ

Ахуырадон архайды анализ. Удгоймагон арæхстдзинæдтæ. Коммуникативон арæхстдзинæдтæ.

Бæрæггæнæнтæ

Æвæры бæрæггæнæнтæ, цыбыр анализ ахуырдзауы куыстæн кæнгæйæ

Бæрæг кæнынц къордты куыстæн аргъ

Рефлекси

Хи бæрнондзинад æмбарын иумæйаг хъуыддаджы

7. Хæдзармæ куыст(1 мин)

Хæдзармæ куыст

Дæтты хæдзармæ куыст, æмбарын кæны хæслæвæрдтæ Ныффыссын сочинении-миниатюрæмæ ацы темæйыл ныффыссын хицæн хъуыдыйæдтæ. Номдарты дзырдарæзт фæбæрæг кæнын.

Чиныджы æрмæгмæ кæсынц

Чиныгимæ куыст

Регулятивон арæхстдзинæдтæ

Кæронбæттæн

– Кæд æрмæг хорз бамбæрстат, уæд фæйнæгыл мидбылхудт аныхасут.

Кæд темæ бынтон хорз нæ бамбæрстат– æнкъард цæсгом.

Кæд урокæй ницæмæй разы стут – цæссыг..

Æмæ цы ног ныв саразат, уымæ гæсгæ та æз скæндзынæн мæхицæн хатдзæгтæ мæ куыстæн…