Өбүгэлэрбит айылҕаны харыстыыр ньымалара.

   Ɵбүгэлэрбит айылҕаны харыстыыр ньымалара.

        Саха - айылҕа оҕото. Ɵбүгэлэрбит аар айылҕаларын ийэбит диэн ааттыыллар, харахтарын харатын курдук харыстыыллара. Сиргэ уокка дойдуга тапталларын, харыстабылларын, үтүѳ үгэстэрин ыччаттарыгар  иҥэрэн хаалларан иһэллэрэ.

      Оҕо кыра сааһыттан тѳрѳппүттэрин батыһа сылдьан куруук айылҕаҕа сылдьара. Окко оҕус сиэтэрэ, бугул түгэҕэ харбыыра, ньирэй үүрэн, ынах хомуйан чугастааҕы алаастарынан сүүрэрэ, куобахха туһахтаан куруҥ тыаны кэрийэрэ. Ол сылдьан мастар үрдулэринэн саһарҕа сандаара тыгарын, күн күлүмнүү ойорун, аар тайҕа суугунун, сүүрүк мѳлбѳйѳ устарын, чыычаах чуопчаарар тойугун долгуйа истэллэрэ, сэргии кѳрѳллѳрѳ.

      Ол санаалара иитиэхтэнэн айылҕа харыстабылыгар  сыһыаннаах үтүѳ үгэстэр үйэтийбиттэр.

     Айылҕаҕа үтүѳ сыһыан тэлгэһэттэн саҕаланар.Урут сахалар үс сиринэн көһө сылдьан олороллоро: кыстыкка,сайылыкка, отордуур сиргэ.Маннык олорууга биир сиргэ бөх-сах мунньуллубат, дьиэ-уот салгылыыр, ыарыы тарҕаммат. Олорор сирдэрин алаастарын тулатын харыстаан сүѳһүгэ- сылгыга тэбистэрбэт наадатыттан  эргиччи күрүѳлээн кэбиһэллэрэ.Бѳҕү- сыыһы тэлгэһэҕэ муспат этилэр.

     Ойуур – саха киһитин ампаардаах аһа. Маһы -оту саха курдук таптыыр, харыстыыр, үҥэр танара оҥостор омук суоҕа буолуо. Сир дойду иччитэ Аан Алахчын хотун хатыҥ маска уйаланар. Ойуур тыа иччитэ Баай Байанай, от мас иччилэрэ Эрэкэ-дьэрэкэ оҕолор диэн барытын тыыннааҕымсытан кѳрѳрѳ. Соҕотох үүммүт баараҕай маһы ытыктыыллара, бэлэх туһах биэрэллэрэ. Ɵрүс , күѳл кытыытыгар үүнэр маһы харыстыыллара, кэрдибэттэрэ. Маһа кэрдилиннэҕинэ, ууту уолан хаалар диэн оҕолору ѳйдѳтѳллѳрѳ.

    Уута суох- олох суох. Ыраас ууну харыстыырга элбэх үлэни ыыталлара. Ойбоннонор сирдэрин күн аайы ыраастаан чэбэрдик туталлара. Ууга бѳҕү кутары кытаанахтык боболлоро. Уу иччилээх. Ууга уһуктааҕы, биилээҕи туһэрдэхтэринэ тута хостуу охсуохтаахтар. Кыайан ылбатахтарына айыырҕыыллар. Уу иччитин бааһыртыбыт диэн буруйдана саныыллар.

    Кѳтѳрү- сүүрэри харыстыыры оҕо кыра эрдэҕиттэн билиэхтээх. Булду бэйэ туһанарыгар сѳптѳѳҕү эрэ ѳлѳрѳллѳр. Аҥаар кырыытыттан кыдьыгыран кыдыйар сэттэҕин оҕолоругар үѳрэтэллэрэ. Чыычаах уйатын тѳрүт тыыттарбаттар. Чыычаахха оҕо кута баар диэн ѳйдүүллэрэ. Чыычааҕы ѳлѳрѳр, уйатын алдьатар оҕо кэнэҕэһин оҕото -уруута суох буолара үһү.

     Балыгы ыыр кэмигэр аймаабаттар, күѳл таҺыгар айдаарбаттар.

     Кыылга кырыктаах буолар аньыы. Булду булт сиэринэн эрэйдээбэккэ ѳлѳрүѳхтээххин. Баай Байанайга махтаныахтааххын. Оҕолоох кыылы, кѳтѳрү тыыппаттар.

    Оҕону кыра эрдэҕиттэн айылҕа кэрэтин болҕойон көрөргө, харыстыырга үөрэтэр өбүгэлэрбит үтүө үгэстэрин умнубакка көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тиэрдэн иһиллиэхтээх.Оҕо  айылҕаны харыстыыр үтүѳ үгэстэри үѳрэтэн, билэн- кѳрѳн, этигэр хааныгар иҥэриннэҕинэ, айылҕаҕа, тулалыыр эйгэбитигэр сыһыаммыт уларыйыа, оту –маһы алдьатарбыт, кыылы-көтөрү кыргарбыт аҕыйыа этэ.