Оҕо доруобуйатын харыстааһын уонна сайыннарыы.

Оҕо доруобуйатын харыстааһын уонна сайыннарыы.

Кэнники кэмҥэ, статистика көрдөрүүтүнэн, оҕо доруобуйатын туруга мөлтөөн иһэр. Эт-хаан өттүнэн сайдыыта куһаҕан өттүнэн тас эйгэ араас дьайыылара сабыдыаллыыллар. Ол иһин билигинҥи кэм ирдэбилинэн сэп түбэһиннэрэн, доруобай киһини иитэн таһаарыы соруга турар. Оҕолор доруобуйаларын туругун кэтээн көрөн баран, доруобуйаларын туруга мөлтөөн иһэрин бэлиэтиибит. Ол курдук, кэнники кэмҥэ хроническай ыарыылар ахсааннара эбиллэ туруулара үксээтэ. Сурун биричиинэлэрэ: экология дьайыыта, сорох дьиэ кэргэҥҥэ чөл олох кыайан тутуһуллубата, куһаҕан дьаллыкка ылларыы, социальнай өттүнэн кыаммат дьиэ кэргэн ахсаана элбээһинэ, аһыыр аспыт хаачыстыбата, оҕо төрөөһүнүгэр наследственнай ыарыылар бэриллиилэрэ. Оттон оскуолаҕа киирэр саастаах оҕолор доруобуйалара сылтан сыл аайы мөлтөөн иһэр, оҕолорбут доруобуйаларыгар араас кэһиллиилэр элбэхтэр.

«Чөл өйгө-санааҕа, чэгиэн-чэбдик олоххо, кэрэ эйгэтигэр уһуйуу» диэн хайысханан үлэлиибин. Чөл олох диэн аҥардас арыгыны, табааҕы, наркоманияны эрэ утарар үлэ буолбатаҕын бары үчүгэйдик өйдүүбүт. Бу - доруобуйатын бэйэтэ көрүнэр, харыстанар, сайыннарар киһини иитии.

Үлэни ыытарга турар соруктар:

- Доруобуйатын харыстааһыныгар уонна бөҕөргөтүүгэ төрөппүт, иитээччи, учуутал оҕо интириэһин, баҕатын үөскэтэн үөрэтии.

- Оҕолор доруобуйаларын кэтээн көрүүгэ уонна тупсарыыта балыыһа уонна оскуола өттүттэн профилактическэй үлэлэри ыытыы

Начало формы

- Оҕо тулалыыр тас эйгэни, түөлбэни, айылҕаны кытта чугаһык алтыһыытын тэрийии.

- Эт-хаан өттүнэн сайыннарыы. Күннээҕи режими тутуһуутугар болҕомто ууруу.

- ОБЖ уруоктарыгар оһолтон, дэҥтэн сэрэхтээх буолууга профилактическай үлэлэр.

- Доруобуйаны көрүнүүгэ, харыстаныыга уонна сайыннарыыга, чөл өйгө иитии.

Өскөтүн хас биирдии оҕо уйуҕатын уратытын учуоттаан, иитиини, үөрэтиини тэҥҥэ профилактическай үлэлэри бииргэ тэрийдэхпитинэ:

• эт-хаан, өй-санаа өттүнэн сайдыылаах, кыахтаах, чөл туруктаах буолуо;

• бэйэтин доруобуйатын көрүнэр, сайыннарар уонна чөл олох туһунан билиини ылыа;

• доруобуйатын харыстанарыгар интириэстэниэ;

• куһаҕан дьаллыкка ылларымтыата суох буолуо;

• доруобуйатын көрүннэҕинэ сиэр-майгы өттүнэн культурата үрдүөҕэ.

Үлэ ис хоһооно:

- Төрөппүт, иитээччи, учуутал мотивациялааһына, оҕо интириэһин, баҕатын үөскэтии, личной гигиенаны, режими тутуһуу.

- Доруобуйаны кэтээн көрүүгэ уонна тупсарыыга профилактическай үлэлэр, оҕо бэйэтин дьоҕурун булунуута.

- Эт-хаан өттүнэн сайыннарыы, чөл турукка, өй-санаа өттүнэн иитии.

- Бэйэ өйүнэн-санаатынан куһаҕан дьаллыктан туора туруохтаах.

Бу үлэ түмүгэр бэйэтин бэйэтэ көрүнэр, сайыннарар, харыстанар, чөл туруктаах киһи тахсыахтаах. Манна оскуола, балыыһа, оҕо тэрилтэтэ, дьиэ кэргэн, төрөппүт бары бииргэ биир кэлим сүбэнэн үлэлиэхтэхтэр.

Оскуолаҕа ыытыахха сөп:

• Хас сыл аайы оҕо доруобуйатын туругун кэтээн, ырытан, тэҥнээн, анализтаан көрүүнү (медицинской карточкалары толоруу, үөрэх күнүнкөтүтүүлэри көрүү, доруобуйа картатын оҥоруу).

• Быһыыны-майгыны кытта киһи доруобуйата биир ситимнээҕин өйдөтөр сыалтан араас өрүттээх үлэни тэрийии: кылаас чаастара, көрсүһүүлэрэ, конкурстар, «Төгүрүк остуол» тула санаа атастаһыылар.

• ОБЖ үөрэҕэр ылбыт сатабылларын олоххо туһаналларын ситиһии.

• Эт-хаан сайдыытын уруогар оҕо доруобуйаттын туругуттан көрөн группанан дьарыгы тэрийииӨ чэбдигирдэр, сүрүн группа, дьоҕурдаах оҕолору кытта үлэ.

• Оҕо доруобуйатын харыстыыр сыалтан фитобар, медицинскай пууннары тэрийиэххэ сөп.

Тас эйгэҕэ ыытыллыан сөптөөх үлэлэр

Конец формы

Начало формы

• Медицинский үлэһиттэр өттүлэриттэн сыл аайы дириҥ кэтээн көрүү.

• Бэйэ организмын чэбдигирдии ньымаларын уонна санитарнай-гигиеническэй үөрүйэхтэри билиһиннэриигэ бэсиэдэлэр, чөл олоҕу пропагандалааһын.

• Оҕо тэрилтэтигэр доруобуйа туругун билсиһии, үөрэтии.

• Оҕо эт-хаан өттүнэн сайдыытын боппуруостарыгар төрөппүттэргэ консультация биэрии.

• Дьиэҕэ күннээҕи режими тутуһууга төрөппүт хонтуруоллааһына.

• Олорор сиринэн «Чөл олох», «Чэбдигирдии» темаларыгар бэсиэдэлэри, санаа атастаһыыларын тэрийии, «Доруобуйа нэдиэлэтин» ыытыы.

• Оҕоҕо тулалыыр эйгэҕэ үтүө сыһыан культуратын иитии.

• Саас, күһүн айылҕаны кытта алтыһан ыраастаныы, чэбдигирии.

Араас таһымаллаах үлэлэр ыытыллаллар: күһүннү, сааскы кросстар, эстафеталар; саас, күһүн айылҕаҕа тахсан чэбдигирии; «Чөл олох иһин» нэдиэлэлэр, уруһуй, плакат конкурстара; сахалыы норуот оонньууларыгар күрэхтэһиилэр; «Кубок интерната» спортивнай күрэхтэһии; Күүстээх мас тардыһааччылар ааттарынан ыытыллар республиканскай , улуустааҕы оҕо спортивнай күрэхтэһиилэригэр кыттыы уо.д.а. Оҕолорбут эт-хаан өттүнэн сайдыыларыттан, чөл туруктаах буолууларыттан, олоххо бэлэмнэриттэн биһиги олохпут тупсуута, инники сайдыыта улахан тутулуктаах. Аҥардас оскуолаҕа эт-хаан сайыннарар үөрэҕинэн оҕо доруобуйатын көннөрбөккүн. Бу үлэ тас эйгэни кытта биир кэлимник үлэлэстэххэ үтүө түмүктээх буолуо.

Конец формы

Начало формы

Конец формы

Начало формы

Конец формы